ނޯތު ކޯސްޓް ކޮންޓްރެކްޓަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ރަފީޤު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 257/VTR/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މުވައްޒަފު ވަޒީފާއަށް ޙާޟިރުނުވާތީ މުސާރަ ނުދީ ވަކިކުރިކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބުނާ މައްސަލައެއްގައި، ޙާޟިރުނުވިކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ކާކުގެ މައްޗަށްތޯ، އަދި ޙާޟިރީ ރެކޯޑެއް ނެތި ހަމައެކަނި ޝަފަހީ ހެކިން އެކަން ސާބިތުނުވާކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައާއި މަދަނީ މިންގަނޑާ ޚިލާފަށްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ މެންބަރުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ މާނައިގައި ފަނޑިޔާރުން ނޫންކަމުން، ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމެއް އެ ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނެ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް ހުށަނާޅައެވެ. (ޕެރ. 29) [ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް މި ޕެރެގްރާފަށް ތާއީދު ނުކުރައްވާ]
2. މަދަނީ ޚުޞޫމާތްތަކުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ؛ ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތް ކުރިމަތިކުރާ ދިފާޢީ ދަފްޢު (plea) ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ އެ ދަފްޢު ކުރިމަތިކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. (2010/SC-A/02) (ޕެރ. 31)
3. ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތް ފަރާތް ދެނެގަތުމަށް: (1) ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ދެބަސްވާ ވާޤިޢާ ކަނޑައެޅުން، (2) ޤާނޫނަކުން، ގަވާއިދަކުން، އުޞޫލަކުން ނުވަތަ އިފްތިރާޟަކުން ބުރަ ވަކި ފަރާތަކަށް މަތިކޮށްފައިވޭތޯ ބެލުން، (3) އެ ވާޤިޢާއަށް ބަރޯސާވަނީ ކޮން ފަރާތަކުންތޯ، ނުވަތަ ހެއްކެއް ނެތްނަމަ ބަލިވާނީ ކާކުތޯ ބެލުން—މި ސުވާލުތައް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ؛ އާންމު އުޞޫލަކީ ވާޤިޢާ ސާބިތުނުވެއްޖެނަމަ ބަލިވާ ފަރާތުން ބުރަ އުފުލުމެވެ. (ޕެރ. 36-40)
4. ބުރަ އޮތް ފަރާތް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، ދެބަސްވާ ވާޤިޢާއާ ގުޅޭ ހެކި ދެނެގަނެ، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ވަޒަންކޮށް، ހުރިހާ ހެކި ޖުމްލަކޮށް ބަލާއިރު ވާޤިޢާ ނުވުމަށްވުރެ ވުން ބޮޑަށް އެކަށީގެންވޭތޯ ބަލައިގެން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވޭތޯ ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 42-46)
5. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެންކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާއިން ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށް މަތިކޮށްފައިވެއެވެ؛ އަދި 20 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޙާޟިރުނުވާ މުއްދަތަށް މުސާރަ އުނިކުރެވޭނީ ޙާޟިރުނުވިކަމާއި މުއްދަތު ސާބިތުވުމުން ކަމުން، މުސާރަ ހިފެހެއްޓުމާއި ވަކިކުރުމުގެ ޞައްޙަކަމަށް ބަރޯސާވާ ޙާޟިރުނުވުމުގެ ވާޤިޢާ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 38، 50-52)
6. މުވައްޒަފު ޙާޟިރުނުވިކަމަށް ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ބުނާއިރު ޙާޟިރީ ރެކޯޑެއް ހުށަނާޅައި، ހީވުމުގެ މައްޗަށް ދިން ޝަފަހީ ހެކިބަސް ފިޔަވައި އިތުރު ހެއްކެއް ނެތްނަމަ، އެކަން ސާބިތުނުވާކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމުމަކީ ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ނުވަތަ ބުރަ ކަނޑައެޅުމުގައި ހަދާފައިވާ ގޯހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 32، 53)
7. ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލަ ނިންމަންވާނީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ގަވާއިދުގެ 106 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ހުށަހެޅުނު ލިޔުންތަކާއި ދެފަރާތުން ދެއްކި ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ؛ އިސްތިއުނާފު ފޯމުގައިވާ ކަމަކާ މެދު އޮޅުމެއް އުފެދޭނަމަ ހުށަހެޅި ފަރާތާ ސާފުކޮށް އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ (ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމްގެ ރައުޔު). (ޕެރ. 59-60)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 (ށ)، 3، 5 (ށ) ވަނަ މާއްދާތައް
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 20، 27 ވަނަ މާއްދާތައް (54 ވަނަ މާއްދާ: އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުގެ ޙަވާލާ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2022 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 145 އަދި 146 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2022/R-14 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ގަވާއިދު) ގެ 106 ވަނަ މާއްދާ
• 2010/SC-A/02 (އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުޞްޠަފާ)
• 2014/SC-A/30 އަދި 2015/SC-A/24 (ނަމީރާ އިންޖިނިއަރިންގ ވ. ޖައުސާ ކޮންސްޓްރަކްޝަން) (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ޙަވާލާ؛ ކޯޓުން ވަކިން ގޮތެއް ނުނިންމާ)
• 2019/SC-A/85 (ދައުލަތް ވ. ވިލާ އެއަރ) (އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުގެ ޙަވާލާ)