މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އެމްޕްލޯއިމަންޓް ބިއުރޯ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ޣައިރުޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމްވެސް ބާޠިލުކޮށް ޝަރީޢަތް ކުރުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3653-CVC-2023
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 124 (ށ) ގެ ދަށުން ޣައިރުޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމެއް ބާޠިލުކުރުމަށް އެދުމުން، ދަޢުވާ ދިފާޢުކުރެވިދާނެ ޙަޤީޤީ ސަބަބު ހުރިތޯ ބަލަންވީ ގޮތާއި، ޚަޞްމުން ޙާޟިރުނުކޮށް ނިންމި މައްސަލައެއްގެ ރިޕޯޓުގައި ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދެފަރާތުން ދެއްކި ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރި ކަމަށް ލިޔުމަކީ ޞައްޙަ ކަމެއްތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޣައިރުޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމެއް މުރާޖަޢާކުރަންޖެހޭތޯ ބެލުމުގައި ބަލަންޖެހޭ އަސާސީ ކަމަކީ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަށް ދަޢުވާ ދިފާޢުކުރެވިދާނެ ޙަޤީޤީ ސަބަބުތަކެއް (real prospect of successfully defending the claim) ނުވަތަ އެހެން އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް (some other good reason) ބަޔާންކޮށްދެވިފައިވޭތޯއެވެ؛ ދަޢުވާ ކާމިޔާބުކުރެވިދާނެތޯ ބަލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ، ދަޢުވާ ކާމިޔާބުކުރެވުމާއި ދަޢުވާ ދިފާޢުކުރެވުމަކީ މުޅިން ތަފާތު ދެކަމެވެ. (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 124 (ށ)؛ 2024/HC-A/20؛ ޕެރ. 22-23)
- ޙަޤީޤީ ސަބަބަކީ ޚިޔާލީ ސަބަބެއް ނޫން ކަމެކެވެ؛ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތުން ހާމަކޮށްދޭންޖެހޭނީ ބަހުސްކުރެވޭނެ ދަފްޢެއް އޮތްކަމާއި އެ ދިފާޢަކީ ހިޔާލެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ދިފާޢެއް ނޫންކަމެވެ. ޣައިރުޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމް ބާޠިލުކުރަން ހުށަހަޅާ ހެކިތަކަކީ ޙުކުމުގެ އަސާސް ނަފީކުރެވޭ ޒާތުގެ ހެކި ކަމަށް ވާންޖެހޭ ކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22، 24، 27)
- ޙަޤީޤީ ސަބަބު ހުރިކަން ބަޔާންކޮށްދެވިއްޖެނަމަ، ޣައިރުޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް ނުވަތަ ބަދަލުކޮށް، ދަޢުވާގެ ދިފާޢު ހުށަހަޅައިގެން ޝަރީޢަތް ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22، 35)
- މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އެންމެ އަސާސީ މަޤްޞަދު (overriding objective) ނެގެހެއްޓުމަށް ކޯޓުން ހުރިހާ ބާރެއް ތަންފީޛުކުރަންވާނެއެވެ؛ ފައިސާގެ ޢަދަދާއި މައްސަލައިގެ ބާވަތަށް ބަލައި އިންޞާފުވެރި އުޞޫލަކުން ޢަމަލުކުރަންވާނެއެވެ. އިޖުރާއީ ޓެކްނިކަލް ކުދިކުދި ޚިލާފުތަކަށްވުރެ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމަށް އިސްކަންދޭންޖެހޭ ކަމަށްވާތީ، ދިފާޢު ލަސްވި ސަބަބަށް ނުބަލައި، ޙުކުމުގެ ކުރިން ލަހުން ހުށަހެޅި ދިފާޢަށްވެސް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ޝަރީޢަތެއް ނުކޮށް ބޮޑެތި ޢަދަދުތަކުން ބަދަލު ނަގައިދިނުމަކީ ޢަދުލުވެރި ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 28-31)
- މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ޝަރީޢަތް ހިންގުމަކީ ޓްރަޔަލް ހިންގުމެވެ؛ ޚަޞްމުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހަކަށް ޙާޟިރުނުކޮށް ހަމައެކަނި ލިޔުމުން ބަޔާން ބަދަލުކޮށްގެން ނިންމާ މައްސަލައެއްގައި، ދެފަރާތުން ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ދެއްކި ވާހަކައަށް ރިޢާޔަތްކުރި ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ނުލިޔެވޭނެއެވެ؛ ކަން ހިނގިގޮތާއި ރިޕޯޓުގައި ލިޔާ ގޮތާއި ދެގޮތަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 33-34)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 103 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 124 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ހައިކޯޓު: 2024/HC-A/20 މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޗެމްބަރ އޮފް ކޮމަރސް ވ. ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ޕެރ. 54)
- ހައިކޯޓު: 2024/HC-A/184 ޓްރޭޑްނެޓް މޯލްޑިވްސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް ވ. ޔުނިކާ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް (ޕެރ. 32)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.