ޙަސަން މަމްދޫޙް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، މަނީ ލޯންޑަރިންގ

ދަށު ކޯޓު: ކ. ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު HMC/ECA/2023/128

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މަނީ ލޯންޑްރިންގ އަދި ޓެރަރިޒަމަށް ފައިނޭންސްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނުގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މުދަލެއް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނައުމަށް ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ނެރުނު ހިފެހެއްޓުމުގެ އަމުރު ބާޠިލުކުރަންޖެހޭތޯ؛ އަދި ދަށު ކޯޓަށް ހުށަނާޅާ ކަންކަން އިސްތިއުނާފުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހުށަހެޅިދާނެތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ސޮއި ފޯޖުކޮށް ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައި ބޭންކް އެކައުންޓް ހުޅުވައި އެޕާޓްމަންޓްތައް މަކަރާއި ހީލަތުން ވިއްކައި ފައިސާ ލޯންޑަރކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މައްސަލައެއްގައި، އޭނާގެ ފްލެޓެއް ދައުލަތަށް ނެގޭނެ މުދަލެއްކަމަށްބުނެ ހިފެހެއްޓުމަށް ފުލުހުން އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2014 ގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި (ބ) ގެ ދަށުން، އެ މުދަލުގެ ބޭނުން ހިފުން ހުއްޓުވައި ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނައުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކުރިން ނެރުނު HMC/ECA/2023/88 އަމުރުން މުޢާމަލާތްކުރުން ހުއްޓުވާފައިވާތީ މި އަމުރަށް ޟަރޫރަތެއް ނެތް ކަމަށާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/30 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ނުކުތާތަކަކީ އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ ނުކުތާތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އަމުރަށް އެދުނީ ތަޙްޤީޤު ނިމި ދަޢުވާ އުފުލުމަށްފަހު ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: މި ބާވަތުގެ އަމުރަށް މުދާ ދައުލަތަށް ނެގިދާނެކަން ސާބިތުކުރަން ނުޖެހޭ ކަމަށާއި، ވަގުތީ ފިޔަވަޅު ނިމުމަށް އެދި ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ނަމަވެސް އެކަން ނުކޮށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހައިކޯޓަށް ހުށަހަޅާ ނުކުތާތައް ބަލާނުލެވޭތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރާނެ ތަނެއް ނެތެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މަނީ ލޯންޑްރިންގ އަދި ޓެރަރިޒަމަށް ފައިނޭންސްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނުގެ 51 ވަނަ މާއްދާއަކީ، އެ ޤާނޫނުގެ 62 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދައުލަތަށް ނެގިދާނެ ފައިސާ ނުވަތަ މުދަލާމެދު ވަގުތީ ފިޔަވަޅު އެޅުމާއި އޭގެ އުޞޫލުތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެވެ. އެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ފައިސާ ނުވަތަ މުދާ ވަކި މުއްދަތަކަށް ހިފެހެއްޓުމާއި އެއިން މުޢާމަލާތްކުރުން ހުއްޓުވުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 12)
2. 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މުދާ ނުވަތަ ފައިސާ ހިފެހެއްޓުމުގެ އަމުރަކަށް (އެސެޓް ޕްރިޒަވޭޝަން އޯޑަރ) އެދެވޭނީ 62 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދައުލަތަށް ނެގިދާނެ މުދަލާއި ފައިސާއާމެދުއެވެ. މިފަދަ އަމުރުތަކަކީ އާންމުކޮށް އެދޭ ފަރާތުގެ ހުށަހެޅުމަށް އެކަނި ރިޢާޔަތްކޮށް ނެރޭ ex parte އަމުރުތަކެވެ. (ޕެރ. 13)
3. މިފަދަ އަމުރަކަށް އެދި ހުށަހަޅާ މަރުޙަލާގައި، އެ މުދަލަކީ ދައުލަތަށް ނެގިދާނެ މުދާކަން ސާބިތުކޮށްދިނުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދައުލަތަށް ނެގިދާނެ މުދާކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވިދާނެ ސަބަބެއް ނުވަތަ ސަބަބުތަކެއް ފަނޑިޔާރަށް ހުށަހެޅުމުން ފުދެއެވެ. (ޕެރ. 13، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/31 އަށް ތަބާވެ)
4. 51 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަޅާ ވަގުތީ ފިޔަވަޅު ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އަމުރު ނެރުނު ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށާއި އެ މުދަލުގައި މަޞްލަޙަތު އޮތް ފަރާތަށް 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) އިން ލިބިދެއެވެ. (ޕެރ. 14)
5. ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން މައްސަލަތައް ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތައް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ. ދަށު ކޯޓަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ނަމަވެސް ހުށަނާޅާ ކަންކަމާއި ދަށު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާފައި ނުވާ ކަންކަން އިސްތިއުނާފުގައި ބަލައި ވަޒަންކޮށް ހައިކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމާކަށް ނުފެނެއެވެ. (ޕެރ. 15-17)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2014 (މަނީ ލޯންޑްރިންގ އަދި ޓެރަރިޒަމަށް ފައިނޭންސްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ބ) އަދި (ކ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2014 ގެ 62 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2014 ގެ 77 ވަނަ މާއްދާގެ (ޏ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• 2019/SC-A/31
• 2021/SC-A/30
• 2019/SC-L/91