ސައިފުﷲ ސަޢީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި: ކުށް ސާބިތުވުން ޤާއިމް، ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ޖަލު އަދަބު 19 އަހަރާއި 9 މަހާއި 11 ދުވަހަށް ބަދަލުކުރި

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 658/Cr-C/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކެނަބިސް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާގައި މަސްތުވާތަކެތި ތަހުލީލުކުރި ހެކިވެރިޔާއަށް ދިފާޢުން ކުރި ބައެއް ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު ނުދެވުމުން އެ ހެކިވެރިޔާގެ ހެކިބަހަށް ޚަބީރެއްގެ ދަރަޖަ ދީ ބުރަދަން ދިނުމަކީ ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 122 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ، އަދި ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ޖަލު އަދަބުން ބަންދުގައި ހޭދަކުރި މުއްދަތު ރަނގަޅަށް އުނިކޮށްފައިވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ހެކިބަސް ވަޒަންކުރަންވާނީ މުޅި ހެކިބަހަށް ބަލައިގެންނެވެ؛ ހެކިބަހުގެ ވަކި ތަންތަންކޮޅު ނަގައި، ހެކިވެރިޔާ ދެންހުރި ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންކަމަށް ނުބަލައި ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރަކު ހެކި ވަޒަންކުރަންޖެހޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16)
2. ވަކި ސުވާލަކަށް ހެކިވެރިޔާ "ހަނދާނެއްނެތް" ކަމަށް ބުނުމަކީ އެކަމާ ގުޅިގެން ހެކިވެރިޔާ ދައްކާފައިވާ އެހެން ހުރިހާ ވާހަކައެއް ނަފީކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/87 ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލު)
3. މަސްތުވާތަކެތި ތަހުލީލުކުރި ޚަބީރަށް މެޝިނާ ގުޅޭ ބައެއް ޓެކްނިކަލް ސުވާލުތަކަށް ވަގުތުން ޖަވާބު ނުދެވުމަކީ ތަހުލީލުގެ އިޖުރާއަތާ ގުޅޭ ހެކިބަހުން ސާބިތުވާ ޙަޤީޤަތްތައް ނަފީކުރާ ނުވަތަ މަސްތުވާތަކެތީގެ ބަރުދަނަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 18)
4. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/93 (ޠަލްޢަތު މުޙައްމަދު) ޤަޟިއްޔާގައި ހެކިބަހަށް ޚަބީރުގެ ހެކިބަހުގެ ދަރަޖަ ނުދީފައިވަނީ ތަހުލީލު ރިޕޯޓާ ސީދާ ޚިލާފު ހެކިބަސް ދިނުން ފަދަ އަސާސީ ފުށުއެރުންތައް ހުރުމުންނެވެ؛ އެފަދަ ފުށުއެރުމެއް ނެތް މައްސަލައަކަށް އެ އުޞޫލު ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ދަށުކޯޓުން ޚަބީރުގެ ތަޢުލީމާއި ތަޖުރިބާ ވަޒަންކޮށްފައިވާނަމަ، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 122 (ށ) (2) ގެ ޝަރުތު ފުރިހަމަނުވާކަމަށް ބެލެވޭނެ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 19-20)
5. ތަހުލީލު ރިޕޯޓު ތައްޔާރުކުރި ފަރާތުގެ ހެކިބަސް ނަގާފައިނުވާ މައްސަލައެއްގައި ކަނޑައެޅުނު އުޞޫލު (2020/HC-A/24)، އެ ފަރާތުގެ ހެކިބަސް ޝަރީޢަތުގައި ނަގާފައިވާ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 21)
6. ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ޖަލު އަދަބުގެ މުއްދަތުން، ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބަންދުގައި (ގޭބަންދު ހިމެނޭގޮތަށް) ހޭދަކުރި މުޅި މުއްދަތު ފުރިހަމައަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އުނިކުރަންވާނެއެވެ؛ އެކަން ނުކޮށްފައިވާނަމަ ޙުކުމުގެ އެބައި ބަދަލުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 24-26)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2022/11 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 122 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ވަނަ ނަންބަރު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 108 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 186 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/93 (ޠަލްޢަތު މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް) ޤަޟިއްޔާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/87 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޚުޒައިމަތު ނަޢީމް) ޤަޟިއްޔާ
• ހައިކޯޓުގެ 2020/HC-A/24 (އަޙްމަދު ޝާފިޢު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް) ޤަޟިއްޔާ (ތަފާތުކުރި)