ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު އާދަމް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު (ޝަރުޠާއެކު ބަންދުން ދޫކުރުން) ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު B12C/MA/2026/18

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ ކުރިއަށްދާ މީހަކު ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އަމުރުގައި ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ގޯހެއް ހަދާފައިވޭތޯއާއި، އެ އަމުރަކީ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމާބެހޭ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ރ)) ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަކީ އެ މާއްދާގައިވާ އިސްތިސްނާ ޙާލަތްތަކުގައި މެނުވީ، ޝަރީޢަތުން ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން އެއްވެސް މީހަކު ބަންދުގައި ބަހައްޓައިގެން ނުވާނެކަމަށް ބުނާ މާއްދާއެކެވެ. އެ ޙާލަތްތަކުގައި ބަންދުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީން ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ދީފައިވާ ހުއްދައެކެވެ. (ޕެރ. 18)
2. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއިން ލާޒިމުކުރަނީ ބަންދު ޤާނޫނީ ހަމައިންތޯ ކަނޑައެޅުމުގައި ދެފަރާތުގެ ހުށަހެޅުންތަކާއި އެ މާއްދާގައިވާ ކަންކަމަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރުމެވެ. އެ މާއްދާގައިވާ ކޮންމެ ކަމެއް ވަކިވަކިން މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށް ތަޠުބީޤުވުން ބަންދަށް ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19)
3. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބެނީ، ކުށްކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިނަމަވެސް، (ށ) ގައިވާ އެއްވެސް ޙާލަތެއް މުއްތަހަމުގެ މައްޗަށް ތަޠުބީޤުނުވާ ޙާލަތުގައެވެ. (ޕެރ. 20)
4. ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތް އަސާސްކޮށްގެންނެވެ؛ އެއީ ކޮންމެ ކަމެއް ވަކިވަކިން ބަލައި ގިނަ ކަންކަން ހުރި ފަރާތަށް ތިލަފަތް ބަރުވާ އުޞޫލަކުން ނޫނެވެ. ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތްނަމަވެސް، ކުށުގައި ބައިވެރިވި ގޮތަށް ނުވަތަ ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ޖެހިދާނެއެވެ. ޝަރީޢަތުގެ މުއްދަތުގައި ބަންދުގައި ބަހައްޓާނެ ސަބަބު ހުރިތޯ ކަނޑައެޅުމަކީ ޝަރީޢަތްކުރާ ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރުގައި އޮންނަ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 21)
5. ދަށުކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކޮށްފައިވާ ކަންކަމަކީ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ އިމުން ބޭރުގެ ކަންކަމަކަށް ނުވެ، ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ޠަޢުނުކުރެވޭ ގޮތަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، ފަނޑިޔާރު ހަދާފައިވާ ކަނޑައެޅިގެން ގޯހެއް ދައްކާ ނުދެވިއްޖެނަމަ އެ އިޚްތިޔާރީ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނައެވެ. (ޕެރ. 24)
6. ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވޭތޯ ބެލުމުގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މަގުޗާޓު (2024/SC-A/09، 2020/SC-A/93، 2024/SC-A/19) ތަޠުބީޤުކުރަންޖެހެނީ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރާ ޙާލަތުގައެވެ. ތަޙުޤީޤު މަރުޙަލާގެ ބަންދުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދަށް އެދޭ ހުށަހެޅުމުގައި އެ އުޞޫލުތައް ހިންގުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 27–30)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ރ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރު، (ވ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2024/SC-A/22 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ސައްމާޙް އަޙްމަދު ފަތުޙީ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/100 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2024/SC-A/09 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢިރުފާން ތަޤިއްޔު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2024/SC-A/19 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ބިޝާރު އިސްމާޢީލް)