ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ބަންދު މުރާޖަޢާގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: - 509/2026/1

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުއްޖަކާ އެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގި ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ހުރި ފަރާތެއް، ނަފްސާނީ ބަލި ހާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުކުރި ހާލަތު ބަދަލުވި ކަމަށް ބަލައި ޝަރުތުތަކާއެކު ދޫކޮށްލި ބަންދު މުރާޖަޢާގެ ނިންމުން، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 122 ވަނަ މާއްދާއާއި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ އުޞޫލާއި ބަލި ހާލަތަށް ބަލައި ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ހެއްޔެވެ؟

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 122 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޚަބީރެއްގެ ރައުޔު ހެކީގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ޙާލަތްތަކާއި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ސިފަތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެކެވެ، ޚަބީރު ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރަންޖެހޭތޯ ބެލުމުގެ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން ޚަބީރު ޝަރީޢަތަށް ހާޒިރުނުކޮށް ރިޕޯޓުގައިވާ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނިންމުމަކީ 122 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13-14)
2. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ އިންސާފުވެރި ނިންމުމެއްކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނީ ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ފަނޑިޔާރު ލިޔެ ބަޔާންކުރުމުންނެވެ؛ ބަލި ހާލަތުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާވުމާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ކުޑަވެފައިވާ ކަމަށް ނިންމާނަމަ، އެ ނިންމުން ބިނާކުރި އަސާސް ބަޔާންކުރަން ޖެހޭނެއެވެ (2020/SC-A/100). (ޕެރ. 15-16)
3. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތަކާ ހަވާލާދީ ބަންދުކުރުމަށްފަހު ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ދޫކޮށްލާނަމަ، ބަންދުކުރި ހާލަތު ބަދަލުވި ސަބަބުތައް ފަނޑިޔާރު ބަޔާންކުރަން ވާނެއެވެ؛ އަދި އެއީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކުރެވިފައިވާ ސަބަބުތަކަކަށް ވާން ޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 17-18)
4. ބަންދުކުރި ހާލަތު ބަދަލު ނުވި ނަމަވެސް ބަލި ހާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުން ދޫކުރެވިދާނެ ނަމަވެސް، އެގޮތަށް ދޫކުރެވޭނީ ބައްޔަށް ފަރުވާ ނުދެވި ލަސްވެއްޖެނަމަ ސިއްޙަތަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ނުވަތަ ފުރާނައަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރުމުންނެވެ (2021/HC-A/25). (ޕެރ. 19-20)
5. ބަންދުގައި ފަރުވާ ދިނުމުގައި އިހުމާލުވެފައި ނުވާ، އަދި ޚަބީރުގެ ރިޕޯޓުގައި ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ބައްޔެއް ނުވަތަ އަވަސް ފަރުވާއެއް ދޭންޖެހޭ ޙާލަތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާ ޙާލަތެއްގައި، ބަލި ހާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުން ދޫކުރަންޖެހޭ ޙާލަތެއް އޮތްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20-21)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2022 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 122 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)؛ 30، 31 (ހ)، (ށ)، 32، 33، 35 ވަނަ މާއްދާ؛ 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 62 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ކަންހިނގި ގޮތުގައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2020/SC-A/100، [2021] SC 30 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)، ޕެރ. 33
• ހައިކޯޓު 2021/HC-A/25 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ވިސާމް)