ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު ވިސާމް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ޖަލުގައި އެކަށީގެންވާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ނުލިބޭތީ ޞިއްޙަތަށް ބޮޑު ގެއްލުން ލިބިދާނެކަމަށް ބަލައި، 2018/HC-A/208 އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ އަމުރު ބާޠިލްކޮށް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި.
- ވާޤިޢާ
- ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބަހައްޓާފައި ހުއްޓާ، ކަކުލުގެ އަނިޔާއަކާއި ނަފްސާނީ ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަށް ރިފަރކުރެވުނު ނަމަވެސް ޚާއްޞަ ޑޮކްޓަރުންނަށް ދައްކާފައި ނުވުމުން ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި އެކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނެރުނު އަމުރު، ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ބާޠިލްކޮށް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ކުރެވުނު ކަމެއްތޯ؛ ޖަލުގައި އެކަށީގެންވާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ނުލިބޭ ކަމަށް ބެލޭނެ މިންގަނޑަކީ ކޮބައިތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ، އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި 143 (ރ) އާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 އާއި 60 (ށ) އަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ނެރުނު އަމުރެއް ކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވި ފަރާތުން ފާހަގަކުރީ ޞިއްޙީ ޙާލަތާއި ދޫކޮށްލުމުން ފަރުވާ ހޯދަމުންދާ ކަމެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމަށާއި، ބައްޔަކީ ވަގުތުން ފަރުވާ ނުކޮށްފިނަމަ ބޮޑުވާނެ ބައްޔެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭތީއާއި، ޖަލުގެ އޮފިސަރުން ގަސްދުގައި ފަރުވާ ލަސްކުރިކަން ނުވަތަ ހުރަސްއެޅިކަން ނޭނގޭތީ، 2018/HC-A/208 ގެ ޟަރޫރީ ޙާލަތު ސާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B10(269-2020)ABA/2021/03
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ކުރީގެ އަމުރު ދެމިއޮތް
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ކަމަށާއި، މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށެއްކަމަށްވާތީ، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ފެންނަ މީހަކު ބަންދުކޮށް ބަހައްޓަންޖެހޭނީ އެފަދަ ނުރައްކަލެއް އޭނާގެ ފަރާތުން ނުފޯރުވޭނެ ތަނެއްގައެވެ. (ޕެރ. 11-13، 16)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާއާއި 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އެކުގައި ކިޔާއިރު، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރެ، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ބެލެވޭނަމަ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރު އަމުރުކުރަންވާނެއެވެ. 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ވ) ގެ ދަށުން ކޮންމެ 30 ދުވަހަކުން މުރާޖަޢާކުރަންޖެހޭނީ (ށ) ނުވަތަ (ކ) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނިންމާ ނިންމުމެވެ. (ޕެރ. 14، 17)
ޖަލުގައި ބަންދުކޮށްފައި ތިބޭ މީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައިދިނުމަކީ އެމީހުން ބަންދުކޮށްފައިވާ ތަނެއްގެ އިދާރާގެ ޒިންމާއެކެވެ. ޚާއްޞަ ބައްޔެއްގެ ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކަންޖެހޭނަމަ، ޖަލުގެ މީހުން ޢާންމުކޮށް ދައްކާ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި ނުބަލާ ޑޮކްޓަރެއްނަމަވެސް އެ ޑޮކްޓަރު ބަލާ ތަނަކުން ފަރުވާ ލިބިދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19-20)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާއި 2018/HC-A/208 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލުގެ ދަށުން، ޖަލު ބަންދުގައި ހުރި މީހެއްގެ ޞިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދަށް ލުޔެއް ދެވޭނީ ނުވަތަ ދޫކޮށްލެވޭނީ، ޖަލުގައި ހުރެގެން ފަރުވާ ނުދެވި ލަސްވުމުގެ ސަބަބުން ޞިއްޙަތަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމަށް ނުވަތަ ފުރާނައަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރި ޟަރޫރީ ޙާލަތެއްގައި، އެ ޙާލަތު ކަށަވަރުކުރުމަށްފަހުގައެވެ. (ޕެރ. 21-22، 31)
ޖަލުގައި އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ނުލިބޭ ކަމުގެ ދަޢުވާއެއް ނުވަތަ ޝަކުވާއެއްގައި ސާބިތުކުރަންޖެހޭނީ: (1) އަވަސް ފަރުވާ ލިބެންޖެހޭ ބައްޔެއް ހުރިކަން، (2) އެކަން ޖަލުގެ އޮފިސަރަށް އެނގޭކަން، (3) އެނގިހުރެ ގަސްދުގައި ފަރުވާ ނުދިނުން ނުވަތަ ލަސްކުރިކަން، (4) އޭގެ ސަބަބުން ޙާލަތު ބޮޑުވުން ނުވަތަ ގެއްލުން ލިބުނުކަމެވެ. (deliberate indifference ގެ މިންގަނޑު) (ޕެރ. 24-25)
ބަލިމީހާ ބޭނުންވާ ފަރުވާ ނުދިނުމަކީ އެކަނި އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ނުދިނުމެއް ކަމުގައި މާނަ ނުކުރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ޑޮކްޓަރު ދީފައިވާ ބޭސް ގަޑިއަށް ނުދިނުން ނުވަތަ އެނގިހުރެ ގަސްދުގައި ފަރުވާ ލަސްކުރުން ސާބިތުވެއްޖެނަމަ އޭގެ ޒިންމާ ޖަލު އޮފިސަރުން އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުން ލަސްވުމުގެ ޝަކުވާއެއްގައި ބަލަންޖެހޭނީ އެ ލަސްވުމުގެ ސަބަބުން ބަލި ބޮޑުވެ ނުވަތަ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެފައިވޭތޯއެވެ. އެފަދަ ޙާލަތެއް މެދުވެރިނުވާނަމަ ލަސްވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ނުދިނުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 27-28)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) 4، (ކ) އަދި (ވ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު R-223/2015 (ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރާ މީހުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މެޑިކަލް ގަވާއިދު) ގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 14 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/SC-A/33
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/134
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/410
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/194
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/260
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/52
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/208 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ޒާމިލް)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/HC-A/102 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ސިޔާމް މުޙައްމަދު)
- Estelle v. Gamble, 429 U.S. 97 (1976)
- Butler v. Fletcher, No. 05-3480, 465 F.3d 340 (8th Cir. 2006)
- Johnson v. Doughty, No. 04-1139 (7th Cir. 2006)
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.