ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޝަހީބް އިބްރާހީމް އަދި އަޙްމަދު މޫސާ
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ބޭސްފަރުވާ ލިބުމަކީ އަސާސީ ޙައްޤެއް ކަމަށާއި ކަރެކްޝަނުން ފަރުވާއަށް އިހުމާލުވާ ކަމަށް ބަލައި، ދެ މީހުން ފުރުން މަނާކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު 2 މަހަށް ވަގުތީގޮތުން ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- މަސްތުވާތަކެތި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިފައިވާ ދެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް، ހައިކޯޓުގެ 2020/HC-A/243 (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 އިން ތާއީދުކުރި) އާއި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުގައި ތިއްބެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ހައިކޯޓުން ނުވަތަ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނިންމާފައިވާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތައް، ބޭސްފަރުވާ ނުލިބޭކަމަށް ބަލައި ބަންދު މުރާޖަޢާގައި ދެ މަހަށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ވަގުތީގޮތުން ދޫކޮށްލުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއްތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ލިބެމުންދާއިރު 2021/HC-A/25 އާއި މެޑިކަލް ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ދޫކޮށްލި ކަމަށެވެ. ދިފާޢުން ބުނީ ދައުލަތުން ބޭސްފަރުވާއަށް އިހުމާލުވާތީ 2021/HC-A/25 ގެ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް ނިންމި ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ބަންދުގެ ސަބަބުތައް ދެމިހުރިކަމަށް ދެފަރާތް އެއްބަސްވާއިރު، ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ޟަރޫރީ ޙާލަތެއް ކަށަވަރުނުވާތީއާއި، ފަރުވާއަށް އިހުމާލުވުމަކީ މަދަނީ ގޮތުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމުން، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުންތައް ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމަށް ކޯޓު ނިންމިއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B1(853-2020)/ABA/(2022)/01,02
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ދެ ނިންމުން ބާޠިލު (ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުން ބާޠިލު)
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހެއްގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ށ) ގެ 1 އިން 4 އަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބުތަކުން ސަބަބެއް އޮތްތޯއެވެ؛ އެއިން ސަބަބެއް އޮވެއްޖެނަމަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ މައްޗަށް ލާޒިމު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 27-29، 36)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 (ވ) ގެ ދަށުން ކޮންމެ 30 ދުވަހަކުން ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ މަޤްޞަދަކީ ބަންދުކުރި ސަބަބު ދެމިއޮތްތޯ ބަލައި، ޝަރީޢަތް އަވަސްކުރުމެވެ. (ޕެރ. 32-33)
ބަންދުގައިވާ މީހުންނަށް ޞިއްޙީ ފަރުވާ ނުލިބުމަކީ މޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސްގެ މަދަނީ މަސްއޫލިއްޔަތަކާ ގުޅޭ ކަމެއް ކަމުން، އޭގެ ޙައްލު ހޯދަންވާނީ ސިވިލް ކޯޓުގައި މަދަނީ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައެވެ؛ ބަންދު މުރާޖަޢާގެ މަޖިލީހަކީ އެ ޚިދުމަތް އަމިއްލައަށް ހޯދުމަށް ބަންދުން ދޫކޮށްލާ މަޖިލީހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 38؛ ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔު)
ސިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ކަމުގެ ލިޔެވިފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއް ނެތުމާއެކު، ހަމަހަމަކަމާއި ތަފާތުނުކުރުމުގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން ނައުމަށްޓަކައި، 2021/HC-A/25 ފަދަ ޤަޟިއްޔާތަކުގެ އުޞޫލުތަކާ ދުރަށް ދާންޖެހޭ ކަމަށް ރިޔާސަތު ފަނޑިޔާރު (އިސް ފަނޑިޔާރު ތާއީދުކުރައްވާ) ދެކެވަޑައިގަތެވެ. (ޕެރ. 36-39)
ބަންދު މުރާޖަޢާގައި ސިއްޙީ ޙާލަތަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގެ މަގު މުޠުލަޤަށް ހުޅުވިފައި ނެތް ނަމަވެސް، ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤަށް (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 21، ICCPR 6، UDHR 3) ބަލައި، ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާފަދަ ޟަރޫރީ އިސްތިސްނާ ޙާލަތެއްގައި، ޟަރޫރަތް ހުއްދަކުރާ މިންވަރަކަށާއި މުއްދަތަކަށް ބަންދަށް ލުޔެއް ދެވިދާނެއެވެ؛ ސިއްޙީ ޙާލަތުގެ ސަބަބުން 49 ވަނަ މާއްދާގެ ސަބަބު (މިސާލު މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ) ނެތިދާނަމަ ބަންދު ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 44-47؛ ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު)
ސިއްޙީ ފަރުވާ ދިނުމުގައި އިހުމާލުވެފައިވާ ކަމަށް ބުނުމަކީ، އިޚްތިޞާޞް އޮތް ކޯޓަކަށް ހުށަހަޅައި ސާބިތުކުރެވިގެން މެނުވީ ބުރަދަން ދެވޭނެ ބުނުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 50)
ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާފަދަ ސީރިއަސް ޙާލަތެއް ސިއްޙީ ފަރާތަކުން ކަށަވަރުކޮށްފައި ނުވާއިރު، ބޭސްފަރުވާއަށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ނިންމުންތަކަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ނިންމުންތަކެކެވެ. (ޕެރ. 40-41، 48-51)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 52 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ކ)، (ވ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 66 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (11) (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2014/R-187 ގެ 6 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2015/R-23 (ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރާ މީހުން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މެޑިކަލް ގަވާއިދު) ގެ 7 އަދި 14 ވަނަ މާއްދާ
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 145 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮވެނަންޓް އޮން ސިވިލް އެންޑް ޕޮލިޓިކަލް ރައިޓްސްގެ 6 ވަނަ މާއްދާ
- ޔުނިވަރސަލް ޑެކްލަރޭޝަން އޮފް ހިއުމަން ރައިޓްސްގެ 3 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/108,109,110 (ޢަލީ ޒުބައިރު، ޙުސައިން ޒަހީން، އަރުޝަދު ޚާލިދު ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/93
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/HC-A/243
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-A/25
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/HC-A/208
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-A/34
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/HC-B12/60
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/HC-B12/17
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 3355/Cv-C/2017 (އަޙްމަދު އަދީބު ޢަބްދުލްޣަފޫރު ވ. މޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސް ފަހަރި)
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 78/Cv-C/2013 (ފަތުޙުﷲ އިބްރާހީމް ވ. ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ޕެނިޓެންޝަރީ އެންޑް ރިހެބިލިޓޭޝަން ސަރވިސަސް)
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު، އިސް ފަނޑިޔާރު ހާތިފް ޙިލްމީ، ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.