Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2026/HC-B12/12 · 3 މޭ 2026 · ހުށަހެޅުންތަކާމެދު ނިންމި ގޮތް

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ސާޖިދު އަޙްމަދި

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު (ފިންގަރޕްރިންޓް ރިޕޯޓު ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމި ނިންމުން)

ދަށު ކޯޓު: ގދ. ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 674/2026/1

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، ދަޢުވާ ފޯމުގެ ހެކި ލިސްޓުގައި ތައްޔާރުކުރަމުންދާ ރިޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށް، ޝަރީޢަތް ފެށުމަށްފަހު ކޯޓުން ދިން މުއްދަތުގައި ހުށަހެޅި ފިންގަރޕްރިންޓް ކޮމްޕެރިސަން ރިޕޯޓު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 136 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަލައިނުގަތުމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 83 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ދަޢުވާ ފޯމާއެކު ހުށަހެޅެން ނެތް މާއްދީ ހެއްކެއްނަމަ އޭގެ ތަފްޞީލު ދަޢުވާ ފޯމާއެކު ހުށަހެޅުމުން އެ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވިއްޖެއެވެ. ތައްޔާރުކުރެވެމުންދާ ރިޕޯޓުތަކުގައިވާ އެއްޗެއް (ކޮންޓެންޓް) ހާމަކުރުން ލާޒިމުވާ ގޮތަށް ހެކި ހާމަކުރުން މާނަކުރުމަކީ ނަތީޖާ ނިކުންނާނެ މާނަކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 18، 20)
  2. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 136 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އިން ހެކި ހާމަކުރަންޖެހޭ މުއްދަތު ދުރާލައި ކަނޑައެޅުމުގެ ޒިންމާ ކޯޓާ މަތިކޮށްފައިވާއިރު، 83 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ހުށަހަޅާ ހެކި ހުށަހެޅުމަށްވެސް ކޯޓުން މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ؛ ނުވަތަ އެންމެ ކުޑަމިނުން އެ ހެއްކާ ގުޅޭ މުއްދަތެއް ފަހުން ކަނޑައަޅާނެކަން އަންގަންވާނެއެވެ. މިއީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޔާރަށް ދޫކޮށްފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 21، 23)
  3. 136 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން، ދުރާލައި ދިން ފުރުޞަތުގައި ހެކި ހާމަނުކުރިނަމަވެސް އިތުރު ފުރުޞަތު ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ކޯޓުން ދިން މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅި ހެކި (136 (ހ) ގެ ދަށުން) ބަލައިނުގަތުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި މިފަދަ ހެއްކަކީ ކުރިން ހާމަނުކުރާ 'އިތުރު ހެއްކެއް' ގޮތުގައި ބެލޭނެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 21)
  4. ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން ކޮންމެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހަކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤެކެވެ. ރިޕޯޓެއް ހުށަހަޅަން ފުރުޞަތު ދެވެނީ އެއާ ގުޅޭ ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނެގުމަށްފަހު ނަމަ، އެ ހެކިން ދެވަނަ ފަހަރަށް ޝަރީޢަތަށް ޙާޟިރުކޮށްގެން ނަމަވެސް ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ؛ އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރާނަމަ ބޭއިންޞާފެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 22، 24)
  5. ހެކި ބަލައިގަތުމަށްފަހުވެސް ހެކީގެ އިތުބާރާއި ޢަދުވެރިކަމާއި މަޞްލަޙަތު ފުށުއެރުމާއި ޢަދާވާތްތެރިކަމެއް އޮތްނަމަ، ހެކިންގެ ހެކިބަސް ޠަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި އޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 24)
  6. (ފަނޑިޔާރު އިސްމާޢީލް ޝަފީޢު) ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރިން ހެކި ގަބޫލުނުކުރެވޭނެކަމަށް ހުށަހަޅާ ހުށަހެޅުމަކީ ހެކީގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ބަހުސްކުރާ ހުށަހެޅުމެއް ނޫނެވެ؛ ހެކީގެ ތަފްޞީލަށް ފީނައި ހެކިވަޒަންކޮށްގެން މެނުވީ ނުނެރެވޭނެ ނަތީޖާއަކަށް އެދޭނަމަ، އެއީ އެ މަރުޙަލާގައި ހެކި ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމިދާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ދައުލަތުން ރިޕޯޓެއް ލަސްކޮށް ހުށަހެޅުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ސުވާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު ހަނިވާގޮތަށް އިޖުރާއަތު މާނަކުރުމަކީ އިންޞާފުވެރި މާނަކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 27، 28، 31)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.