ނަން ފޮރުވާފައި ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ޚުލާޞާ

ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު: 2008/SC-A/10

ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް: ނަން ފޮރުވާފައި

ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތް: މ. މުލަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި، މއ. ނެމީބިޔާ ނަން ފޮރުވާފައި، ނަން ފޮރުވާފައި، މ. މުލަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި، ނަން ފޮރުވާފައި، ނަން ފޮރުވާފައި، ނަން ފޮރުވާފައި

މައްސަލައިގެ ބާވަތް: ތަރިކަ

މައްސަލަ އައިގޮތް: ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރު 2008/41 (19 ޖުލައި 2008) ގެ އިލްތިމާސް ހުށަހަޅާ ފޯމުން

ހުށަހެޅުނު ތާރީޚް: 12 އޮކްޓޯބަރ 2008

ނިމުނު ތާރީޚް: 18 އޮކްޓޯބަރު 2009 މާޗް 2009

މައްސަލަ ނިންމި ގަޑި: 14:50

މައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް:

އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު

އިލްތިމާސް ކުރެވުނު ޤަޟިއްޔާ

ނަންބަރު: 2007/HC-A/236

ނިންމެވި ކޯޓު: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓު

ހުށަހެޅުނު ތާރީޚް: 25 ނޮވެމްބަރު 2007

ނިމުނު ތާރީޚް: 26 މެއި 2008

މައްސަލައިގެ ޚުލާޞާ

[1]މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/236 ޤަޟިއްޔާ ނިމިފައިވާގޮތް، ޤާނޫނީ އަދި ޝަރުޢީ ގޮތުން ރަގަޅުނޫންކަމަށް ބުނެ އެޤަޟިއްޔާ އަލުން ބަލައިދިނުމަށް އެދިގެން މ. މުލަކުގޭ ނަން ފޮރުވާފައިގެ ފަރާތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް އިލްތިމާސްކޮށްފައިވަނިކޮށް 7 އޮގަސްޓް 2008 ގައި ޢަމަލުކުރަން ފެއްޓުނު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 282 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލައެކެވެ.

[2]މިމައްސަލައިގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ޚަޞްމުން ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށާއި، ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ލިއުންތަކަށާއި، ޤާނޫނުތަކަށާއި ޤަވާޢިދުތަކަށް ޝަރީޢަތުގެ ފަރާތުން ބެލިބެލުމުން މިމައްސަލަ ބެލި ފަނޑިޔާރުންނަށް ތިރީގައިވާ ކަންތައްތައް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ.

ފާހަގަ ކުރެވުނު ނުކުތާތައް

[3]ފުރަތަމަ ކަމަކީ މ. މުލަކުގެ ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އަޙުމަދު ނިޔާވެފައިވާކަމާއި ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އަޙުމަދު ނިޔާވިއިރު އެމަރުޙޫމުގެ ތިބި ވާރިސުންނަކީ 5 ފިރިހެން ދަރި މ. މުލަކުގެ ޢަބްދުލް ހާދީ ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އާއި މއ. ނެމީބިޔާ ޢަބްދުލް މުހައިމިން ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އާއި އިބްރާހިމް ޝަރީފް އާއި މ. މުލަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައިއާއި ނަން ފޮރުވާފައި އާއި 3 އަންހެން ދަރި މ. މުލަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި އާއި ނަން ފޮރުވާފައި އާއި ނަން ފޮރުވާފައި އާއި 8 (އަށެއް) ވާރިސުން ކަން އެނގެން އޮންނަކަމެވެ.

[4]ދެވަނަ ކަމަކީ އަލްމަރުޙޫމް ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އަޙުމަދުގެ ތަރިކަ މުދަލުން މަރުޙޫމް ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އަޙުމަދުގެ ހުރިހާ ވާރިސުންވެސް ބޭނުންވާކަން އެނގެން އޮންނަކަމެވެ.

[5]ތިންވަނަ ކަމަކީ ތަރިކައިން މަޙުރޫމްވާ ޝަރުޢީ ސަބަބެއް ނެތްނަމަ ތަރިކަ މުދަލުން ބޭނުންވާ ކޮންމެ ވާރިސަކަށްވެސް ތަރިކަމުދަލުން ލިބެންޖެހޭކަން އެނގެން އޮންނައޮތުމެވެ.

[6]ހަތަރުވަނަ ކަމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 41 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ "ނުއުފުލޭ މުދައު ތަރިކައިން ލިބިގެން ބަންޑާރަގޯތީގެ ބިމުން ލިބުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު" ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގައި "ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ދޫކުރެވިފައިވާ މީހަކު މަރުވެގެން އެގޯތީގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ނުއުފުލޭ މުދައު ތަރިކައިގެ އުޞޫލުން ބައިކުރާއިރު އޭގެތެރެއިން ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ނުވަތަ ގޯއްޗަކުން ބައެއް ލިބިފައިވާ މީހަކަށް ޖެހޭބައި 600 އަކަފޫޓަށްވުރެ ކުޑަވެއްޖެނަމަ ބައިކުރެވޭ ގޯތީގެ ބިމަކުން އެމީހަކަށް ނުލިބޭނެ" ކަމަށް އޮންނައިރު "މީހެއްގެ ނަމުގައި ގޯއްޗެއް ނުވަތަ ގޯއްޗެއްގެ ބައެއް އޮތްކަމަށް ބެލެވޭނީ އެގޯއްޗެއްގެ ނުވަތަ އެބައެއްގެ ބޮޑުމިނުގައި 600 އަކަފޫޓު ހަމަވާނަމައޭ" މިޤަވާޢިދުގެ 11 ވަނަ މާއްދާއިން އެނގެން އޮވެފައި އަލްމަރުޙޫމް ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އަޙުމަދުގެ ވާރިސުންގެ ތެރޭގައި 600 އަކަފޫޓު ހަމަވާ ބިމެއް ލިބިފައިވާ ވާރިސަކު ނެތްކަން އެނގެން އޮންނަ އޮތުމެވެ.

[7]ފަސްވަނަ ކަމަކީ މީހަކު މަރުވުމަށްފަހު އެމީހަކާމެދު ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަސިއްޔަތެއް ފަދަ ކަމެއް އޮވެގެން ދަޢުވާކުރާ މީހަކު ހުރެއްޖެނަމަ، އެމީހަކު މަރުވާ ދުވަހުން ފެށިގެން 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންވާނެކަމަށާއި، މިމުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަނާޅައިފިނަމަ އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަސިއްޔަތެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް އެފަދަ ކަމެއްގެ ދަޢުވާއެއް ކުރާމީހަކު ނެތީކަމަށް ބެލެވޭނެކަމަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/75 (ތަރިކައާބެހޭ ދަޢުވާގެ ޤާނޫނު) ގައި ބުނެފައިވާތީ، މީހަކު މަރުވުމަށްފަހު އެމީހަކާމެދު ދަރަންޏެއް ނުވަތަ ވަސިއްޔަތެއް ނުވަތަ އެހެންވެސް ކަމެއް އޮވެގެން ދަޢުވާކުރާ މީހަކު ހުރެއްޖެނަމަ، އެމީހަކު މަރުވާދުވަހުން ފެށިގެން 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެމައްސަލައެއް ކޯޓަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭކަމާއި މިމުއްދަތުގެ ތެރޭގައި މިފަދަ ދަޢުވާއެއް ކުރުމުގައި އެމީހެއްގެ ވާރިސުންވެސް އިސްތިސްނާ ކޮށްފައިނުވާކަން އެނގެން އޮންނަކަމެވެ.

[8]ހަވަނަ ކަމަކީ މ. މުލަކުގެ އެވެ ކިޔާ ބަންޑާރަގޯތީގައިވާ ޢިމާރާތްތަކާއި ނުއުފުލޭ މުދަލަކީ މ. މުލަކުގެ އަލްމަރުޙޫމް ޢަބްދުއްރައްޒާޤު އަޙުމަދުގެ ތަރިކައެއްކަމަށް މަދަނީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2005/MC/1715 ޤަޟިއްޔާއާއި ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/236 ޤަޟިއްޔާގައި ކަނޑައެޅި ކަނޑައެޅުން، ނަފީކުރެވޭވަރުގެ ސައްޙަ ހެއްކެއް، ލިއުމެއް މަދަނީ ކޯޓާއި ހައިކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައި ނެތްކަން އެނގެން އޮންނަކަމެވެ.

ޙުކުމް:

[9]ދެންފަހެ އިސްވެ ބަޔާން ކުރެވުނު ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ސަބަބުތައް އެހެން ހުރުމާއިއެކު މަދަނީ ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1715/MC/2005 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ތާޢީދުކުރައްވައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/236 ޤަޟިއްޔާގައި ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމަކީ ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދާއި އެއްގޮތަށް ކުރައްވާފައިވާ ޙުކުމެއްކަމަށް މިމައްސަލަ ބެލި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންނަށް އިއްތިފާޤުވެވުނު ހިނދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2007/HC-A/236 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ތާއީދުކޮށް މި މައްސަލަ ނިންމީއެވެ.

އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު

ފަނޑިޔާރު ޔޫސުފް ޙުސައިން

ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޢަރީފް