މޫސާ އަންވަރު ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް
ޚުލާޞާ
- ވާޤިޢާ
- ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު 8 ވަނަ އިޞްލާޙުން ރަށު އަދި ސިޓީ ކައުންސިލްތަކުގެ 33% ގޮނޑި އަންހެނުންނަށް ޚާއްޞަކޮށް، ގުރުއަތުން ބައެއް ސިޓީ ދާއިރާތަކަށް ހަމައެކަނި އަންހެނުންނަށް ވާދަކުރެވޭގޮތަށް ކަނޑައެޅުނެވެ. މި ކަނޑައެޅުމުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ދާއިރާއަށް ފިރިހެނުންނަށް ވާދަނުކުރެވުނެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ ގޮނޑިތަކުގެ 33% އަންހެނުންނަށް ޚާއްޞަކޮށް، ބައެއް ދާއިރާތަކަށް ފިރިހެނުންނަށް ވާދަނުކުރެވޭގޮތަށް ކަނޑައެޅި ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2019 (ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނަށް 8 ވަނަ އިޞްލާޙު) ގެ މާއްދާތަކާއި ގަވާއިދު ނަންބަރު R-6/2020 ގެ ބައެއް މާއްދާތައް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާ (ތަފާތުކުރުން މަނާކުރުން)، 26 ވަނަ މާއްދާ (އިންތިޚާބީ ޙައްޤުތައް) އަދި 261، 262 ވަނަ މާއްދާތަކާ ތަޢާރުޟުވޭތޯ. އަދި އަސާސީ ޙައްޤެއް ހިފެހެއްޓޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތުން ހެއްޔެވެ؟
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ބުނީ ޖިންސަށް ބަލައި ވާދަކުރުމާއި ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު ނިގުޅައިގަނެފައިވަނީ ޢާންމު ޤާނޫނަކުން ކަމަށާއި، އެކަން ކުރެވޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙުކޮށް ރިފަރެންޑަމްގެ ތެރެއިން ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ މިއީ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން އަޅާފައިވާ އެފަރމެޓިވް އެކްޝަނެއް ކަމަށާއި 16 ވަނަ މާއްދާގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވާ ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން ޙައްޤެއް ހިފެހެއްޓުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙެއް ނޫން ކަމަށާއި، މި އިޞްލާޙުތަކަކީ ޖިންސަށް ބަލައި ތަފާތުކުރާ ނަމަވެސް 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ހުއްދަކުރާ، ބުއްދީގެ ހަމައިން ޤަބޫލުކުރެވޭ ގިންތިކުރުމެއްކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- —
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުދަޢުވާ ބާޠިލު؛ ސުވާލުކުރެވުނު އިޞްލާޙުތަކާއި ގަވާއިދު ޤާނޫނުއަސާސީއާ ތަޢާރުޟުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ގަވާއިދެއް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނާ ދަޢުވާއެއްގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ އެހެން ބުނާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކީ ޞައްޙަ ޤާނޫނެއްކަމަށް ބެލުމަކީ ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟެކެވެ. (ޕެރ. 36)
ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދެވަނަ ބާބުގެ ޙައްޤެއް ހިފަހައްޓާފައިވާކަމުގެ ދަޢުވާއެއްގައި، އެ ހިފެހެއްޓުން ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ދައުލަތުގެ މައްޗަށެވެ (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ). (ޕެރ. 38)
ޤާނޫނުއަސާސީގައި 'ޚާއްޞަ ޤާނޫނު' އާއި 'ޢާންމު ޤާނޫނު' ތަފާތުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން ދެވަނަ ބާބުގެ ޙައްޤެއް ހިފެހެއްޓުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙުކުރުމެއް ނޫނެވެ. 261 ވަނަ މާއްދާއާއި 262 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ އިޖުރާއަތު (4/3 އަޣުލަބިއްޔަތާއި ރިފަރެންޑަމް) ލާޒިމުވަނީ ދެވަނަ ބާބުގެ މާއްދާއެއް އިޞްލާޙުކުރާ ބިލަކަށް ކަމުން، 87 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ފާސްކޮށް ތަޞްދީޤުކުރާ ޤާނޫނަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ފާސްކުރާ ޤާނޫނެކެވެ. (ޕެރ. 40-44)
ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާތައް އެއްމާއްދާ އަނެއް މާއްދާއާ ތަޢާރުޟުވާ ކަމަށް ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ. 63 ވަނަ މާއްދާ ކިޔަންވާނީ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނުތައް ނުހިމެނޭގޮތަށެވެ. ދެވަނަ ބާބުގެ ޙައްޤުތަކަކީ މުޠްލަޤު ޙައްޤުތަކެއް ނޫނެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޙައްޤެއް ހިފެހެއްޓުން ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފެއް ނުބުނެވޭނެ ކަމަށާއި ސުވާލުކުރަންޖެހޭނީ އެ ހިފެހެއްޓުމުގެ އެކަށީގެންވުމާ މެދުގައެވެ. (ޕެރ. 45-48)
ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި ހަމަހަމަކަމުގެ މާނައަކީ ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައި އެންމެންނާ އެއްގޮތަށް ކަންކުރުން ނޫން ކަމަށާއި، އެއްގޮތް ޙާލަތެއްގައި ތިބި އެއްގިންތީގެ މީހުންނާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމެވެ. ތަފާތުކުރާ ޤާނޫނެއް ބެލުމުގައި ފުރަތަމަ ބަލަނީ އެއީ ތަފާތުކުރާ ޤާނޫނެއްތޯ، ދެން ބަލަނީ އެ ތަފާތުކުރުމަކީ ހުއްދަ ތަފާތުކުރުމެއްތޯއެވެ. ބުއްދީގެ ހަމަތަކުން ޤަބޫލުކުރެވޭ ގިންތިކުރުމެއް (intelligible differentia) އާއި ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާ ބުއްދީގެ ގުޅުމެއް (rational nexus) އޮތްނަމަ އެ ތަފާތުކުރުން ޤާނޫނީ ގޮތުން ރަނގަޅެވެ. (ޕެރ. 52-55)
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޙައްޤެއް ހިފެހެއްޓުން އެކަށީގެންވޭތޯ ބެލުމުގައި ޙައްޤުގެ ބާވަތާއި، ހިފެހެއްޓި މިންވަރާއި، މަޤްޞަދާ ހުރި ގުޅުމާއި، އެއަށްވުރެ ކުޑަ ހިފެހެއްޓުމަކުން މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކުރެވޭތޯ ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 56-57)
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން، އިޖްތިމާޢީ ގޮތުން ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަމެއް ލިބިދޭންޖެހޭ ބަޔަކަށް ރައްކާތެރިކަން ލިބިދިނުމަށް ކުރާ ގިންތިކުރުން ހުއްދަކުރެއެވެ. ކައުންސިލްތަކުގައި އަންހެނުންގެ ބައިވެރިވުން މަދުވެ ހުރަސް އެޅިފައިވާތީ، އަންހެނުންނަށް ގޮނޑި ޚާއްޞަކުރުމަކީ ބުއްދީގެ ހަމައިން ޤަބޫލުކުރެވޭ ގިންތިކުރުމެއް ކަމަށާއި، އެއީ ޖެންޑަރ އިކުއަލިޓީގެ ޤާނޫނުގެ 13 ވަނަ މާއްދާއިންވެސް ހުއްދަކުރާ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 58-60)
ޤާނޫނުއަސާސީގެ ތަރަހައިގެ ތެރެއިން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ކޮށްފައިވާ ކަމެއް، އެއަށްވުރެ ރަނގަޅު ގޮތެއް އޮތްކަމަށް ބުނެ ބަދަލުކުރުމަކީ ބާރުތައް ވަކިކުރުމުގެ އުޞޫލުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ދައުރެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ ކަމެއްގެ ޙައްލު އޮތީ ވޯޓުފޮށީގައެވެ. (ޕެރ. 61-62)
ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2019 ގެ 80 ވަނަ މާއްދާގެ ސަބަބުން، އެ ޤާނޫނާ ތަޢާރުޟުވާ ނިސްބަތަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2010 އިޞްލާޙުވީ ކަމަށް ބެލެވޭތީ، އެ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެދި ގަވާއިދު ނަންބަރު R-6/2020 ގައި ޤާނޫނީ ބާރުގެ ބޭރުން ކަނޑައެޅުމެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 50)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ނ)، (ރ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 18، 20، 26، 37، 62، 63، 87 (ށ)، 70، 230، 231، 261، 262 (ށ)، 268، 271، 274 (ހ) ވަނަ މާއްދާތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 36 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި 73 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/2019 (ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނަށް 8 ވަނަ އިޞްލާޙު) ގެ 22، 33، 44، 80 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 7/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 24، 41 އަދި 56-5 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2010 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު R-6/2020 (ލޯކަލް ކައުންސިލްތަކުގެ އިންތިޚާބުގެ ގަވާއިދު) ގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2016 (ޖެންޑަރ އިކުއަލިޓީގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 އަދި 13 ވަނަ މާއްދާ
- ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދު (82، 97، 104 ވަނަ މާއްދާ)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/553
- Shri Ram Krishna Dalmia v Shri Justice SR Tendolkar [1958] AIR SC 538
- Datuk Haji bin Harun Idris v PP [1977] 2 MLJ 155
- Malaysian Bar v Government of Malaysia [1987] 2 MLJ 165
- Public Prosecutor v Taw Cheng Kong [1998] 2 SLR(R) 489
- Budhan Choudhry v State of Bihar [1955] AIR SC 191
- Ong Ah Chuan v PP [1981] 1 MLJ 64
- PP v Ang Soon Huat [1991] 1 MLJ 1
- Marschall v Land Nordrhein-Westfalen (1997)
- United States v. Virginia, 518 U.S. 515 (1996)
- R. v. Kapp [2008] 2 SCR 483
- United States v. Butler, 297 U.S. 1 (1936)
- Stubart Investments Ltd. v. The Queen [1984] 1 SCR 536
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު، ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޝަރީޢަތުގެ ވީޑިއޯ
ހައިކޯޓުގެ ޔޫޓިއުބް ޗެނަލުން، މައްސަލަ ނަންބަރުން ގުޅާފައި.
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.