މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ޕލކ ވ. އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީސް
ޚުލާޞާ
- ވާޤިޢާ
- ދައުލަތުގެ ޙިއްޞާ އޮންނަ ކުންފުންޏެއް ކަމަށްވާ މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީން، ގަވާއިދު ނަންބަރު 2016/R-5 ގައި 'ދައުލަތުގެ އިދާރާ' ގެ މާނައަށް 'ދައުލަތުން އުފައްދާފައިވާ ކުންފުނިތައް' އިތުރުކުރުމަކީ ޤާނޫނާއި ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ކަމެއްކަމަށް ބުނެ އެ އަކުރު ބާޠިލުކުރުމަށް ހައިކޯޓަށް ދުސްތޫރީ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީހުން ހެދި ގަވާއިދު ނަންބަރު 2016/R-5 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ގަވާއިދު) ގައި 'ދައުލަތުގެ އިދާރާ' ގެ މާނައިގެ ތެރެއަށް 'ދައުލަތުން އުފައްދާފައިވާ ކުންފުނިތައް' ހިމެނުމަކީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނު) ގައި ދީފައިވާ މާނައާ ފުށުއަރާ، ބެލެނިވެރި ޤާނޫނުން ދީފައިވާ ބާރުގެ ބޭރުން (ultra vires) ހަދާފައިވާ، ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ 'ޤާނޫނު' ގެ މާނައާ ޚިލާފު ޢިބާރާތެއްތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ކުންފުނިން ބުނީ ގަވާއިދުން ޤާނޫނުގެ މާނަ ފުޅާކޮށް ޤާނޫނުގެ އިޚްތިޞާޞުން ބޭރުން ކުންފުނިތައް ހިމަނާފައިވާކަމަށާއި، 2014 ގެ ގަވާއިދުގައި ޤާނޫނުގެ މާނަ ބޭނުންކޮށްފައިވާކަމަށެވެ. ބަންޑާރަ ނައިބާއި އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރު ބުނީ ޤާނޫނުގައިވާ 'ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ ކޮންމެ ތަނެއް' ގެ ތެރޭގައި ސަރުކާރު ކުންފުނިތައް ހިމެނޭކަމަށާއި، ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދާއި ބޭރުގެ ޤާނޫނުތަކުން އެކަން ތާއީދުކުރާކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، ޤާނޫނުން އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރަށް ދީފައިވާ ގަވާއިދު ހެދުމުގެ ބާރަކީ ފުޅާ ބާރެއް ކަމާއި، 'ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ ތަން' ގެ މާނަ ޤާނޫނުގައި ނެތުމުން އެހެން ޤާނޫނުތަކަށް ބަލާއިރު ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަނަކީ ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ ތަންތަން ކަމުން، ގަވާއިދުގެ ޢިބާރާތަކީ ޤާނޫނުގެ އިމުން ބޭރުވެފައިވާ ޢިބާރާތެއް ނޫންކަމަށް ދެކުނެވެ. ޚިލާފު ރައުޔުގައި ބުނީ ޤާނޫނުގައި ސާފުކޮށް ދީފައިވާ މާނައަށްވުރެ ފުޅާ މާނައެއް ގަވާއިދަކުން ދެވޭނެ ބާރެއް ނެތްކަމަށެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- —
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައިދަޢުވާ ބަލައިނުގަނެ ގަވާއިދުގެ އަކުރު ޤާއިމްކުރި (3-2 އަޣުލަބިއްޔަތުން؛ ނިންމި ގޮތުގެ ޢިބާރާތް ލިޔުމުގައި ނެތް)
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޤަވާޢިދެއްގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ކޯޓުގައި ސުވާލުކުރެވިދާނެ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ބެލެނިވެރި ޤާނޫނު ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުވުމާއި، ޤަވާޢިދު ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުވުމާއި، ޤަވާޢިދު ބެލެނިވެރި ޤާނޫނާ ޚިލާފުވުމާއި (ultra vires)، ޤަވާޢިދު ހަދާފައިވަނީ ނުރަނގަޅު ނިޔަތެއް (mala fide) ނުވަތަ އެކަށީގެންނުވާ (unreasonable) ކަންކަމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 26؛ އަޣުލަބިއްޔަތު)
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޤާނޫނު ހެދުމުގެ ބާރު ލިބިގެންވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ކަމުން، އެހެން ފަރާތަކަށް ޤަވާޢިދު ހެދުމުގެ ބާރު ލިބެނީ ޤާނޫނަކުން އެ ބާރު ދީފައިވާނަމައެވެ. ޤާނޫނުން ބާރުލިބިގެން، އެ ޤާނޫނުގެ އިމުގެ ތެރޭގައި ހަދާ ޤަވާޢިދަކީ ޤާނޫނީ ބާރާއެކު ތަންފީޛުކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. (ޕެރ. 27؛ އަޣުލަބިއްޔަތު)
ޤަވާޢިދަކީ ބެލެނިވެރި ޤާނޫނުގެ މައުޟޫޢީ އިމުން ބޭރުވެގެން (substantive ultra vires) ހަދާފައިވާ ޤަވާޢިދެއްތޯ ބަލާ މައްސަލަތަކުގައި ކޯޓުން ބަލަނީ ޤާނޫނުން ޤަވާޢިދު ހެދުމަށް ދީފައިވާ ބާރުގެ ފުޅާމިނެވެ. ޤާނޫނުން އެ ބާރު ފުޅާކޮށް ދީފައިވާ މިންވަރަކަށް ޤަވާޢިދު ބާޠިލުކުރުމަށް ކޯޓަށް ލިބިގެންވާ ބާރު ހަނިވެގެންދެއެވެ. (ޕެރ. 28-29؛ އަޣުލަބިއްޔަތު)
'މި ޤާނޫނުގެ ނިޔަތާ އެއްގޮތަށް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ގަވާއިދު' ހެދުމުގެ ބާރަކީ ފުޅާ ބާރެކެވެ. ޤަވާޢިދެއް ހެދުމަކީ ޤާނޫނުގެ ނައްޞު އަކުރުން އަކުރަށް ނަގުލުކުރުމެއް ނޫން ކަމުން، ޤާނޫނު ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ތަފްޞީލުތައް ޤަވާޢިދުގައި ހިމެނިދާނެއެވެ. މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދަކީ ދައުލަތުގެ ކަންކަން ހާމަކަންބޮޑު، ޖަވާބުދާރީ ގޮތެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދިއުން ކަމުން، ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަން އެ ޤާނޫނުގެ އިމުން ބޭރުކުރުމަކީ ކޮމިޝަނަރުގެ ބާރު ހަނިކޮށް ޤާނޫނަށް ފުރިހަމައަށް ޢަމަލުނުކުރެވޭ ގޮތް ވުމެވެ. (ޕެރ. 30، 32-33؛ އަޣުލަބިއްޔަތު)
ޤާނޫނުގައި 'ދައުލަތުގެ އިދާރާ' ގެ މާނަ ދީފައިވަނީ 'މި ޤާނޫނުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާހާހިނދަކު' މި ޢިބާރާތުގެ ދަށުން ކަމާއި، 'ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ ކޮންމެ ތަނެއް' ފަދަ ޢިބާރާތްތައް ޤާނޫނުގައި މާނަކޮށްދީފައި ނެތުމުން، އެ ތަންތަނަކީ ކޮބައިކަން ދެނެގަންނަންވާނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއް ވަކިން، ޤާނޫނުގެ ނައްޞާއި ޤާނޫނުގެ ބޭރުގެ އެހީތައް (އެހެން ޤާނޫނުތައް) ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. (ޕެރ. 31، 34-35؛ އަޣުލަބިއްޔަތު)
ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނާއި، އޮޑިޓް ޤާނޫނާއި، ސިވިލް ސަރވިސް ޤާނޫނާއި، އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނާއި، ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަން ޕްރައިވެޓައިޒްކުރުމުގެ ޤާނޫނާއި، ކުންފުނިތަކުގެ ޤާނޫނަށް ބަލާއިރު، ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަނަކީ ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ، ދައުލަތާއި ޤައުމުގެ މަޞްލަޙަތާ ގުޅިފައިވާ ތަންތަނެވެ. މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޤާނޫނުގައި ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްގެ ވިޔަފާރީގެ މަޞްލަޙަތު ރައްކާކުރުމުގެ ނައްޞު ހިމެނުމުންވެސް ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަން އެ ޤާނޫނުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭކަން އެނގެއެވެ. (ޕެރ. 36-42؛ އަޣުލަބިއްޔަތު)
ދެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޚިލާފު ރައުޔު: ޤާނޫނެއްގައި ދީފައިނުވާ ބާރެއް އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ޤަވާޢިދެއްގައި ދެވިގެން ނުވާނެއެވެ. ޤާނޫނުގައި ސާފު ޢިބާރާތުން މާނަ ދީފައިވާ ބަހަކަށް ޤަވާޢިދުން އެއަށްވުރެ ފުޅާ މާނައެއް ދީފިނަމަ އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ 'ޤާނޫނު' ގެ މާނައާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމާއި، ޤާނޫނު ތަންފީޛުކުރުމުގައި ދަތިތަކެއް ހުރިނަމަ އިޞްލާޙު ގެންނަންޖެހޭނީ ޤާނޫނަށެވެ. (ޕެރ. 20-23)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 5 ވަނަ މާއްދާ އާއި 70 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ('ޤާނޫނު' ގެ މާނަ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޤަވާޢިދުތަކާބެހޭ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި '333')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނު) ގެ މާނަކުރުމުގެ މާއްދާގެ (ޅ) އަދި ގަވާއިދު ހެދުމުގެ ބާރު ދޭ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2016/R-5 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ގަވާއިދު) ގެ މާނަކުރުމުގެ މާއްދާގެ (ޅ)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2014/R-384 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ގަވާއިދު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2006 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު) އަދި އެ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު 2 ވަނަ އިޞްލާޙު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2007 (އޮޑިޓް ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2008 (އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނު)
- ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަން ޕްރައިވެޓައިޒްކުރުމާއި ކޯޕަރޭޓައިޒްކުރުމާއި މޮނިޓަރކޮށް އިވެލުއޭޓްކުރުމުގެ ޤާނޫނު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2017/R-20 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދު)
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.