މާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސްވަރޭޖް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީސް

ނަތީޖާ: އިލްތިމާސް ބާޠިލް، އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ ނިންމުން، މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުޤެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަޢުލޫމާތު ނުލިބިގެން ހުށަހަޅާ މައްސަލަ

ދަށު ކޯޓު: އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީސް CM-16/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސަރުކާރުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ޙިއްޞާ އޮންނަ، ކުންފުނީގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާފައިވާ މާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސްވަރޭޖް ކޮމްޕެނީއަކީ މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ ތަރަހައަށް ފެތޭ 'ދައުލަތުގެ އިދާރާ'އެއްތޯއާއި، އެ ކުންފުންޏަށް މަޢުލޫމާތު ދޫކުރުމަށް އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރު އެންގީ ޤާނޫނުން ލިބިދޭ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރެއިންތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުރީގެ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ނިންމުމުގައި ޙަވާލާދީފައިވާ އޮޑިޓް ރިޕޯޓު ހޯދުމަށް މާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސްވަރޭޖް ކޮމްޕެނީއަށް އެދުނު ނަމަވެސް ޖަވާބެއް ނުލިބުމުން، އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅިއެވެ. ހައިކޯޓުން ކުރިން އިޚްތިޞާޞް ނެތްކަމަށް ނިންމި ނަމަވެސް، ސުޕްރީމް ކޯޓުން އެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް މައްސަލަ ހައިކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުން ނިންމީ ހޯދަން އެދުނު މަޢުލޫމާތަކީ ޤާނޫނުގެ 7 ވަނަ ބާބުގެ އިސްތިސްނާތަކަށް ފެތޭ މަޢުލޫމާތެއް ނޫންކަމުން އެ މަޢުލޫމާތު ދޫކުރުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުންފުނިން ބުނީ އެއީ ކުންފުނީގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އުފައްދާ، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓެއް ނުލިބޭ، ފައިދާއަށް ހިންގާ އަމިއްލަ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް ކަމުން ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުން ބުނީ ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތަކީ ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމަށާއި، ކުންފުނީގެ އިސް މަޤާމުތަކަށް ސަރުކާރުން ޢައްޔަންކުރާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ސަރުކާރުގެ 80% ޙިއްޞާ އޮތުމާއި ސަރުކާރުން އިސް މަޤާމުތަކަށް ޢައްޔަންކުރުމާއި ކުންފުނީގެ މަޤްޞަދުތަކަށް ބަލައި، ކުންފުންޏަކީ ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ ތަނެއް ކަމަށާއި، ގަވާއިދުގެ 67 (ޅ) ގެ ދަށުން ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތައް ސާފުކޮށް ހިމެނޭތީ، ކޮމިޝަނަރުގެ އެންގުމަކީ އިޚްތިޞާޞްގެ ތެރެއިން ކުރި އެންގުމެއް ކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ ބޭނުމަކީ މަޢުލޫމާތު ހިފެހެއްޓުމުގެ ބަދަލުގައި އެންމެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނުން ކަމަށްވާތީ، ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމާއި މާނަކުރުމުގައި އެންމެ އިސް މަޞްލަޙަތު އޮންނާނީ މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤު ފުރިހަމަ ގޮތެއްގައި ލިބިދިނުމަށް ކަމަށާއި، މަޢުލޫމާތެއް ހިފަހައްޓާނަމަ އެއީ ޤާނޫނުގައިވާ އިސްތިސްނާއެއްގެ ތެރެއަށް ވަންނަ ޙާލަތަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 15-17)
2. ޤާނޫނުގެ 72 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައިވާ 'ދައުލަތުގެ އިދާރާ' ގެ ތަޢުރީފު ބެހިގެންވަނީ ނަމުން ލިސްޓުކޮށްފައިވާ ތަންތަނާއި، 'ތަނެއް ހިންގުމުގައި ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ'، 'ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ހިންގާ' ނުވަތަ 'ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން އެހީ ލިބިގެން ހިންގާ' ސިފައަކުން ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްކަން ފަހުމްވާ ތަންތަނަށެވެ. (ޕެރ. 19-21)
3. ސަރުކާރުގެ އަޣުލަބިއްޔަތު ޙިއްޞާ އޮންނަ، ސަރުކާރުން ޢައްޔަންކުރާ ޗެއަރޕަރސަނާއި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ތިބޭ، ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އުފައްދާފައިވާ ކުންފުންޏަކީ، ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، ޤާނޫނުގެ 72 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން 'ތަނެއް ހިންގުމުގައި ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރާ' ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ 'ދައުލަތުގެ އިދާރާ'އެކެވެ. (ޕެރ. 29-31)
4. މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ގަވާއިދުގެ 67 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައި 'ދައުލަތުން އުފައްދާފައިވާ ކުންފުނިތައް' ދައުލަތުގެ އިދާރާގެ ތެރެއަށް ހިމަނާފައިވާއިރު، އެ މާއްދާ ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް 2020/HC-DM/01 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، އެ މާއްދާ ދެމިއޮތް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ މާއްދާއެކެވެ؛ އެހެންކަމުން ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތައް އެ ތަޢުރީފުގެ ތެރެއަށް ވަނެއެވެ. (ޕެރ. 22-28، 31)
5. ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަން ޕްރައިވަޓައިޒްކުރުމާއި ކޯޕަރޭޓްކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ސަރުކާރުގެ ސީދާ ނުވަތަ ނުސީދާ ޙިއްޞާ އޮންނަ ކުންފުނިތަކަކީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތާ އެއްގޮތަށް ހިންގަންޖެހޭ، ދައުލަތުގެ މަޞްލަޙަތާ ގުޅިފައިވާ އަދި ސަރުކާރުގެ ބާރު ފޯރާ ތަންތަނެވެ. (ޕެރ. 30)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 2 ވަނަ މާއްދާ، 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 22 ވަނަ މާއްދާ، 64 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 69 ވަނަ މާއްދާ، 70 ވަނަ މާއްދާ، 72 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2016/R-5 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ގަވާއިދު) ގެ 67 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 29 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2013 (ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަން ޕްރައިވަޓައިޒްކުރުމާއި ކޯޕަރޭޓްކުރުމާއި އަދި މޮނިޓަރކޮށް އިވެލުއޭޓްކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 12 ވަނަ މާއްދާ، 65 ވަނަ މާއްދާގެ (ސ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 18 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• 2020/HC-DM/01 (މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ޕލކ ވ. ދިވެހި ދައުލަތް އަދި އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީސް)
• 2021/SC-A/27، 2021/SC-A/29 (މާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސްވަރޭޖް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީސް)
• 2020/HC-A/149