ސްޓޭޓް އިލެކްޓްރިކް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު އައިމަން ލަޠީފް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ ނިންމުން

ދަށު ކޯޓު: އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީސް ICOM-A/2021/16

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސަރުކާރުގެ 100% ހިއްސާވާ ސްޓޭޓް އިލެކްޓްރިކް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑަކީ މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ 72 (ޅ) ގެ ބޭނުމަށް ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްތޯ، އަދި ބޯޑު، ސީނިއަރ މެނޭޖްމަންޓާއި ހުރިހާ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތްތަކާއި މަޤާމުތަކުގެ ތަފްޞީލު ހާމަކުރަން އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރު ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަކުރުމެއްތޯ ނުވަތަ ޒާތީ ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤާ ތަޢާރުޟުވާ ނިންމުމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކޮވިޑް-19 ގެ ކުރިން ސްޓެލްކޯގެ ބޯޑު، ސީނިއަރ މެނޭޖްމަންޓާއި ހުރިހާ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތާއި މަޤާމުތަކުގެ ތަފްޞީލު ހޯދަން އެދުމުން، ތިންވަނަ ފަރާތުގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ކަމަށް ބުނެ ސްޓެލްކޯއިން ދޫނުކުރުމުން އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރަށް އިލްތިމާސްކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ސްޓެލްކޯއަކީ ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްކަމަށާއި މަޢުލޫމާތަކީ 37 (ފ) ގެ ދަށުން ހާމަކުރަންޖެހޭ، އިސްތިސްނާއަކަށް ނުފެތޭ މަޢުލޫމާތުކަމަށް ބުނެ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދޫކުރުމަށާއި، އިންފޮމޭޝަން އޮފިސަރަކާއި މުރާޖަޢާ ކޮމިޓީއެއް ޢައްޔަނުކުރުމަށް ކޮމިޝަނަރު ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ސްޓެލްކޯއިން ބުނީ ކޮމިޝަނަރަށް ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަކުރުމުގެ ބާރެއް ނެތްކަމަށާއި، ކުންފުންޏަކީ ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚްޞަކަށްވާތީ ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއް ނޫންކަމަށާއި، މުސާރައަކީ ޒާތީ މަޢުލޫމާތުކަމަށެވެ. ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީހުން ބުނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/46 އިން މި ސުވާލު ނިމިފައިވާކަމަށާއި ޒާތީ މަޢުލޫމާތެއް ހޯދަން އެދިފައި ނުވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޓެސްޓުން ސްޓެލްކޯއަކީ ދައުލަތުގެ އިދާރާއެކެވެ؛ މުސާރައާއި މަޤާމުތަކުގެ މަޢުލޫމާތު 37 (ފ) ގެ ދަށުން ހާމަކުރަންޖެހޭ އަދި ވާދަވެރިން ނެތުމުން ބީއެމްއެލް މައްސަލައިގެ ވިޔަފާރީގެ ސިއްރުގެ އަސާސް ނުހިނގާތީ، ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ނުހިމަނައި ދޫކުރަންޖެހޭކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރު ސްޓެލްކޯއަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 (ކ) ގައިވާ އަސާސީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏެއްކަމަށް ބަޔާންކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަކުރުމެއް ނޫން، ކަމެއްގެ ޙަޤީޤަތް އޮތްގޮތަށް ބަޔާންކުރުމެވެ؛ އެ ޙަޤީޤަތް ބަދަލުވެފައިވާނަމަ އެކަން ބަޔާންކުރަންޖެހޭނީ އެ ދަޢުވާ ކުރާ ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 23)
2. ސަރުކާރުގެ ހިއްސާވާ ކުންފުންޏަކީ މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ 72 (ޅ) ގެ 'ދައުލަތުގެ އިދާރާ' އެއްތޯ ބަލާނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/46 ގައި ކަނޑައެޅި ޓެސްޓުން (ސިޔާސަތާއި ހިންގުމުގެ މައްޗަށް ސަރުކާރުގެ ކޮންޓްރޯލް، ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތެއް އަދާކުރުން ނުވަތަ ސިޔާސަތެއް ތަންފީޛުކުރުން، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން މާލީ އެހީ) ކޮންމެވެސް ޝަރުޠެއް ފުރިހަމަވޭތޯ ބަލައިގެންނެވެ؛ މި ސުވާލަކީ އަލުން ބަހުސްކުރެވޭނެ ސުވާލެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25)
3. ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 15 (ހ) ގައި ކުންފުންޏަކީ މެންބަރުންނާ ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްކަމަށް ބުނިނަމަވެސް، ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކާބެހޭ 98 ވަނަ މާއްދާގައި އެފަދައިން ނުބުނާތީއާއި ކޯޑް އޮފް ކޯޕަރޭޓް ގަވަރނަންސް އާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2013 އަށް ބަލާއިރު، ސަރުކާރު ކުންފުންޏަކީ ސަރުކާރާ މުޅިން ވަކިވެފައިވާ ޝަޚްޞެއްކަމަށް ނުބުނެވޭނެއެވެ؛ ޤާނޫނުގެ އެއްބައި ކިޔައި އަނެއްބައި ދޫކޮށްލުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 26-29)
4. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ނަތީޖާއަކީ (މިސާލަކަށް ބީއެމްއެލްގެ މުސާރައިގެ މަޢުލޫމާތު ދޫނުކުރުން) ހުރިހާ މައްސަލައަކަށް ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން، ތަޠުބީޤުކުރެވޭނީ އެ ނަތީޖާއަށް ވާޞިލުވުމަށް ގެންގުޅުނު ރޭޝިއޯއެވެ؛ މަޢުލޫމާތަކީ އިސްތިސްނާ ޙާލަތަކަށް ފެތޭ މަޢުލޫމާތުތޯ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި ވަޒަންކުރަންވާނެއެވެ. ވާދަވެރި ކުންފުނިތަކެއް ނެތް ޢާންމު ޚިދުމަތެއް ދޭ ކުންފުންޏަކަށް ވިޔަފާރީގެ ސިއްރުގެ އަސާސް ހިންގިދާނެކަމަކަށް ނުދެކެއެވެ. (ޕެރ. 36، 39-40)
5. ދައުލަތުގެ އިދާރާގެ މުވައްޒަފުންނަށް ދޭ މުސާރައަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ސިއްރުކުރެވޭނެ މަޢުލޫމާތެއް ނޫނެވެ، އަދި ހުރިހާ ޙާލަތެއްގައި ވިޔަފާރީގެ ސިއްރެއްވެސް ނޫނެވެ؛ މަޤާމުތަކުގެ ޢަދަދާއި އެ މަޤާމުތަކުގައި ތިބި މުވައްޒަފުންގެ ޢަދަދުވެސް އިސްތިސްނާ ޙާލަތެއްގެ ދަށުން މެނުވީ ސިއްރުނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 37)
6. މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ 37 (ހ) އާއި (ފ) ގެ ދަށުން ދައުލަތުގެ އިދާރާގެ އޮނިގަނޑާއި ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނަށް ވަކިވަކިން ދެވޭ އުޖޫރައާއި އިނާޔަތް މަދުވެގެން އަހަރަކު އެއްފަހަރު އަމިއްލަ އިސްނެގުމުން ޝާއިޢުކުރުމަކީ ޤާނޫނުން އުފައްދާފައިވާ އިލްތިޒާމެކެވެ؛ އެއިން ރެކެވޭނީ ޤާނޫނުގައިވާ ނުވަތަ ކޯޓުން ބަޔާންކުރި އިސްތިސްނާއެއް ދެއްކިގެންނެވެ. (ޕެރ. 38، 44)
7. ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކުގެ ޑިރެކްޓަރުންނާއި ސީނިއަރ މެނޭޖްމަންޓަށް ދޭ މުސާރައާއި އިނާޔަތް އެނގުމަކީ ރައްޔިތުންގެ މަޞްލަޙަތު އޮތް ކަމަކާއި، ހާމަކުރުމަކީ ޤާނޫނީ މަންހަޖެވެ؛ ދަށް ގިންތީގެ މަޤާމުތަކުގެ މުސާރަ ހާމަކުރަންޖެހޭނީ ޙާލަތަށް ބަލައި ކަމުގައިވިޔަސް، މުވައްޒަފުންގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ނުހިމެނޭގޮތަށް މަޤާމަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މުސާރައާއި އިނާޔަތާއި މަޤާމުތަކާއި މުވައްޒަފުންގެ ޢަދަދު ހިފެހެއްޓުމުގެ އިޚްތިޔާރެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 42-44)
8. މަޤާމަކަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ހާމަކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާއިން ރައްކާތެރިކުރާ ޒާތީ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް މުވައްޒަފުގެ ނަމާއި ކާކުކަން އަންގައިދޭ ނަންބަރު ފަދަ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ (ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 ގެ 23 (ހ)). (ޕެރ. 45-47)
9. ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން މަޢުލޫމާތު ހޯދަން އެދޭ ފަރާތާ އެއްކޮޅަށް އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރު ނިންމާ ނިންމުމުގެ އިލްތިމާސް ނިމޭގޮތުން އެ ފަރާތުގެ މަޞްލަޙަތަށް އަސަރުކުރާތީ، އެ ފަރާތަށް އިސްތިއުނާފު ރައްދުކޮށް އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރު ތަދައްޚުލްކޮށްގެން މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 5-6، 48)
10. މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ 64 (ށ) ގައި ކޮމިޝަނަރުގެ ނިންމުމެއް ޝަރުޢީ ކޯޓަކުން ބެލޭނީ އިލްތިމާސްގެ މަރުޙަލާގައި އެކަނިކަމަށް ބުނާތީ، މި ނިންމުން ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނެ އިޖުރާއަތެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 52 - ފަނޑިޔާރު ފަރްހީޒާ މި ޕެރެގްރާފަށް ތާޢީދު ނުކުރެއެވެ)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 24 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 29 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 33 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 250 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނު)ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ، 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 30 ވަނަ މާއްދާ، 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (މ)، (ފ)، 64 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، 72 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 98 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2013 (ދައުލަތުގެ ވިޔަފާރި ތަންތަން ޕްރައިވަޓައިޒްކުރުމާއި ކޯޕަރަޓައިޒްކުރުމާއި އަދި މޮނިޓަރކޮށް އިވެލުއޭޓްކުރުމުގެ ޤާނޫނު)ގެ 65 ވަނަ މާއްދާގެ (ސ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2021 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހަކަތައިގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 26/2020 (ޔުޓިލިޓީ ރެގިއުލޭޓަރީ އޮތޯރިޓީގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 287 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ކޯޑް އޮފް ކޯޕަރޭޓް ގަވަރނަންސް ފޯރ ސްޓޭޓް އޯނަޑް އެންޓަރޕްރައިސަސް (ޗެޕްޓަރ IV، VIII)
• ޔުނިވަރސަލް ޑެކްލެރޭޝަން އޮފް ހިއުމަން ރައިޓްސްގެ 12 ވަނަ މާއްދާ
• އިންޓަރނޭޝަނަލް ކޮވެނަންޓް އޮން ސިވިލް އެންޑް ޕޮލިޓިކަލް ރައިޓްސްގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/46 (މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ޕލކ ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް [2024] SC 40)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2023/SC-A/12 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރު [2024] SC 41)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/HC-A/142