އަޙްމަދު އަޒާން މަރްޒޫޤު ވ. އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީސް

ނަތީޖާ: އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅައިފިނަމަ އަލުން ބެލުމަށް

ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ، މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުޤެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަޢުލޫމާތު ނުލިބިގެން ހުށަހަޅާ މައްސަލަ، މަޢުލޫމާތު ނުލިބިގެން ހުށަހަޅާ މައްސަލަ، ޚުސޫމަތުގައި މަސްލަޙަތު އޮތް އެންމެހާ ފަރާތްތަކުގެ މަސްލަޙަތު ރައްކާތެރިކުރުން، އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީހުން މައްސަލަ ބެލުމުގައި ޤާނޫނީ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރުން، އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ ނިންމުން

ދަށު ކޯޓު: އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީސް CM-29/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރާއްޖޭގައި ތިބި ބޭރު ޤައުމެއްގެ ސިފައިންގެ ޢަދަދާއި ޚަރަދުގެ މަޢުލޫމާތު ޤައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅޭ އިސްތިސްނާ މަޢުލޫމާތެއްކަމަށް ބުނެ ހާމަނުކުރުމަށް އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީހުން ނިންމި ނިންމުން، ޤާނޫނުން ލިބިދޭ ބާރުތަކާއި އިޖުރާއަތުތަކާ އެއްގޮތަށް (ސަބަބު ބަޔާންކޮށް، އިލްތިމާސްކުރާ ފަރާތަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ) ނިންމާފައިވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: އިލްތިމާސްކުރި ފަރާތުން، ރާއްޖޭގައި ތިބި އިންޑިއާގެ ސިފައިންގެ ޖުމްލަ ޢަދަދާއި އެ ސިފައިންނަށް ސަރުކާރުން ކުރާ ޚަރަދުގެ ތަފްސީލް ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީން ހޯދަން އެދުމުން، މިނިސްޓްރީން ޤާނޫނު 1/2014 އާއި ސިފައިންގެ ޤާނޫނަށް ހަވާލާދީ ދޭން އިންކާރުކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީހުން، މިނިސްޓްރީއާ އެކު ސިއްރު ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަށްފަހު، މަޢުލޫމާތު ހާމަކޮށްފިނަމަ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ދެމެހެއްޓުމަށް ސަރުކާރަށް ލިބިފައިވާ ކުޅެދުންތެރިކަމަށް އުނިކަން އަތުވެދާނެ އިސްތިސްނާ މަޢުލޫމާތެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މަޢުލޫމާތު ނުދިނުން ރަނގަޅުކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިލްތިމާސްކުރި ފަރާތުން ބުނީ މަޢުލޫމާތު ޤައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅޭ ގޮތެއް ބަޔާންނުކުރާކަމަށާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 29، 238، 274 ވަނަ މާއްދާތަކާ ޚިލާފަށް ހިފެހެއްޓިކަމަށާއި، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމިކަމަށެވެ. ކޮމިޝަނަރުގެ އޮފީހުން ބުނީ 59(ބ) ގެ ދަށުން ބޭއްވި ސިއްރު ބައްދަލުވުމުގައި މިނިސްޓްރީން ސިއްރު އެއްބަސްވުމަކާއި ސިފައިންގެ ލަފާދޭ މަޖިލީހުގެ ލަފާގެ މައްޗަށް ތަފްސީލުކޮށްދިން ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ސިއްރު އެއްބަސްވުން ވުޖޫދުގައިވޭތޯ، ލަފާދޭ މަޖިލީހަށް އެ ބާރު ލިބިގެންވޭތޯ، ހާމަކުރުމުން ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވޭތޯ ކޮމިޝަނަރު ކަށަވަރުނުކޮށް، ބައްދަލުވުމުގެ ރެކޯޑިންއެއް ނުވަތަ މަޙްޟަރެއް ނެތި، މިނިސްޓްރީގެ ބުނުމަށް ހަމައެކަނި ރިޢާޔަތްކޮށް، ސަބަބު އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ބަޔާންނުކޮށް، އިލްތިމާސްކުރި ފަރާތަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނިންމާފައިވާތީ ނިންމުން ބާޠިލުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ވީހާވެސް ފުޅާކޮށް ލިބިދިނުމެވެ؛ މަޢުލޫމާތު ނުދީ ހިފެހެއްޓޭނީ ޤާނޫނުގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބެއް އޮތްނަމައެވެ. (ޕެރ. 15)
2. ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކުން ބުނާ ބުނުމަށް ހަމައެކަނި ރިޢާޔަތްކޮށް ނުނިންމާ، ހިފަހައްޓަން ހަވާލާދީފައިވާ ސިއްރު އެއްބަސްވުމެއް ހުރިތޯއާއި، ލަފާދޭ މަޖިލީހަކަށް އެ ބާރު ލިބިގެންވޭތޯއާއި، މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމަކީ ހަޤީޤަތުގައި ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާނެ ކަމެއްތޯ ވަޒަންކޮށް ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭނީ އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރެވެ. (ޕެރ. 17، 19، 37)
3. ހާމަނުކުރުމަށް ޤާނޫނުގެ އިސްތިސްނާ މާއްދާތަކަކާ ހަވާލާދޭނަމަ، މައްސަލަ އެ ހާލަތްތަކުގެ ދަށަށް ވަނީ ކިހިނެއްކަން ސާފުކޮށްދޭންވާނެއެވެ؛ ޤައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ މަޢުލޫމާތެއްކަމަށް ބެލުމުގެ މިންގަނޑަކީ ހާމަކުރުމުން ޙަޤީޤީ ނުވަތަ ޕްރޮބަބްލް ގެއްލުމެއް ކުރިމަތިވުމުގެ އެކަށީގެންވާ އިޙުތިމާލު (reasonable expectation of probable harm) ސާބިތުކުރުމެވެ، ހަމައެކަނި ސްޕެކިއުލޭޓިވް ގެއްލުމަކުން ފުދޭނެއެވެ. (ޕެރ. 24، 26-27)
4. ޝަކުވާ ބަލައިގަތުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވާ އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަނަރުގެ ނިންމުންތަކުގައިވެސް، ކޯޓުގެ ޙުކުމްތަކާ އެއްފަދައިން ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބު އެކަށީގެންވާ މިންގަނޑަކަށް ބަޔާންކޮށްދިނުމަކީ ޚަޞްމުންގެ ޙައްޤެކެވެ. (ޕެރ. 22، 27)
5. މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނުގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން އިލްތިމާސްތައް ބަލަންވާނީ ހުޅުވާލެވިފައިވާ ބައްދަލުވުމެއްގައެވެ؛ (ބ) ގެ ދަށުން ސިއްރު ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވޭނީ އިސްތިސްނާ މަޢުލޫމާތެއް ދިރާސާކުރަންޖެހޭ ހާލަތެއްގައި ދިރާސާގެ ބޭނުމަށް ކަމަށްވާއިރު، އެ ބައްދަލުވުމުން ސާފުވި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ހާމަކުރެވޭ މިންވަރު އިލްތިމާސްކުރާ ފަރާތަށް ފޯރުކޮށްދީ އެ ފަރާތުގެ ބަސް ހޯދަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 34)
6. ޤާނޫނު މާނަކުރުމުގައި ބަހުން ވަކި މާނައެއް ދޭހަވާނަމަ އެ މާނަ ފުޅާކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ނޫނެވެ؛ ޤާނޫނު ކިޔަންވާނީ އެއްރޮއްޖަކަށް، މުޅި ޤާނޫނުގެ ސިޔާސަތާއި މަޤްޞަދުގެ ފުޅާ އިމުގެ ތެރޭގައެވެ. (ޕެރ. 32-33)
7. އިލްތިމާސްކުރާ ފަރާތް ބައިވެރިނުކޮށް ސިއްރު ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވައި، އެއިން ސާފުވި ކަންކަމަށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތަކާ ނުބައްދަލު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 35-36)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ ((ރ) އަދި (ބ))
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 (މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމުގެ ޙައްޤުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2014 ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 25 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 29 ވަނަ މާއްދާ (މިނިސްޓްރީން ހަވާލާދީފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު) ގެ 24 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (މިނިސްޓްރީން ހަވާލާދީފައި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ
• 2016/SC-A/23 (ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް) ވ. އަތަމާ މެރިން އިންޓަރނޭޝަނަލް)
• 2020/SC-A/46
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން (2021) SC 30
• CIC/OK/A/2006/00163 (އިންޑިއާގެ ސެންޓްރަލް އިންފޮމޭޝަން ކޮމިޝަން)
• 2011 FCA 182 (Attaran v. Canada (Minister of Foreign Affairs)، ކެނެޑާގެ ފެޑެރަލް ކޯޓު އޮފް އެޕީލް)