ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޝުޖާޢު

ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 އަކީ ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ ގޯނާ ޢާންމު މިންގަނޑުން ސާބިތުކުރުމުގެ ދަތިތައް ހުރުމުން، އިތުރު ބާވަތުގެ ހެކި ހުއްދަކޮށް ބަލައިގަންނަ ހެކީގެ މިންގަނޑު ލުއިކުރުމުގެ މަޤްޞަދުގައި (2 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)) ހަދާފައިވާ ޤާނޫނެއް ކަމަށާއި، 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ހެކީގެ ތެރެއިން 5 ބާވަތެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ އެއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންވަރަށް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހެކި ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 5؛ ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާގެ ރައުޔު)

ކުޑަކުއްޖާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ގޭގައި އޭނާގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި، އޭނާގެ ލޯތްބާއި ރައްކާތެރިކަން ލިބެންޖެހޭ ގޮތަށް ހުރި ކުއްޖެއްނަމަ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ އިތުބާރުކުރެވޭ މަޤާމެއްގައި ހުރި މީހެކެވެ. (ޕެރ. 6)

ކުޑަކުއްޖާ އޭނާއާމެދު ކަންވީގޮތް ކިޔައިދިން ބަޔާނާއި، ހާދިޘާއަށް ގިނަދުވަސް ނުވަނީސް މައިންބަފައިންނަށް ނުވަތަ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ކިޔައިދިން ބަޔާނާއި، ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާނާ ދިމާވާ ޑޮކްޓަރީ ހޯދުންތަކާއި، ޙަޤީޤަތެއްނެތި އުފައްދައިގެން ކިޔައިދިނުމުގެ ސަބަބެއް ނެތް ކިޔައިދިނުމަކީ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކިވަކި ބާވަތުގެ ހެކި ކަމުގައި ބަލައިގަނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 7-8)

މިފަދަ މައްސަލަތަކުގައި ގިނަ ހެކިތައް ބިނާވަނީ ކުޑަކުއްޖާގެ ބުނުމުގެ މައްޗަށް ކަމުން، ކުޑަކުއްޖާ އެކިފަހަރު އެކި މަޙައްލުތަކުގައި ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުމުގައިވާ ފުށުއެރުންތަކާއި، އުފައްދައިގެން ދައްކާ ވާހަކައެއް ކަމަށް ބުރަވެވޭފަދަ ކަންކަން ޝަރީޢަތުން ވަޒަންކޮށް، އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް އުފެދޭނަމަ ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ނުކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ؛ ނަމަވެސް އެފަދަ ފުށުއެރުމެއް ނުވަތަ ސަބަބެއް ނެތްނަމަ ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާނަށް ބަރޯސާވެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 8؛ 2013/HC-A/332، 2015/HC-A/31)

2019/SC-A/77 ގެ އުޞޫލުން، ކުޑަކުދިންނަށް ކުރާ ޖިންސީ ގޯނާގެ މައްސަލަތަކުގައި ހެކި ވަޒަންކުރަންވާނީ 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޢަދަދަށް ހެކި ހަމަވޭތޯ ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، ކުޑަކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުން އަސާސެއްކޮށް، އެ މާއްދާގައިވާ އެހެން ވަޞީލަތްތަކުން އެ ކިޔައިދިނުން ކޮރޮބޮރޭޓްކޮށްދޭތޯ ބަލައިގެންނެވެ. (ޕެރ. 12؛ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު)

ފުލުހުންނާއި އެހެން ފަރާތްތައް އެއްވަގުތެއްގައި ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާން އަޑުއަހައި ތައްޔާރުކުރާ ރިޕޯޓަކީ ފުލުހުންނަށް ދިން ބަޔާނުގެ ނަކަލެއް ކަމުން، ކުޑަކުއްޖާގެ ބަޔާން ކޮރޮބޮރޭޓްކުރުމަށް އެ ރިޕޯޓު ބޭނުން ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ނަމަވެސް ކުޑަކުއްޖާގެ ތަފްޞީލީ ބަޔާން މެޑިކޯ ލީގަލް ހޯދުންތަކުން ކޮރޮބޮރޭޓްވާނަމަ އެއީ ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ހެއްކެކެވެ. (ޕެރ. 17-18؛ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު)

ޝަރީޢަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ އެއްޙާޟިރެއްގައި ހެކިވެރިޔާ ރައްދުކޮށް ބުނާ ވާހަކައަކަށް ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނުއިރު އެއަށް އިންކާރުނުކޮށް ދެކޮޅު ނުހަދައިފިނަމަ، އެ ވާހަކަ ޙަޤީޤަތުގައި ހިނގާފައިވާ ކަމެއް ކަމަށް ބުރަވެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19؛ ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު)