ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު މުމްތާޒް

ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މައްސަލަތަކުގައި ހެކީގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ ކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުމެވެ. ކުއްޖާގެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއްނަމަ ހަމައެކަނި އެ ބަހުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ 12 ބާވަތުގެ ހެކިތަކަކީ ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ކޮރޮބޮރޭޓްކުރުމަށް ފަނޑިޔާރަށް ބޭނުންކުރެވޭ ވަސީލަތްތަކެވެ. (2019/SC-A/77)

ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 ގެ ޙުކުމަކީ މި މައްސަލަ ދަށު ކޯޓުން ނިންމުމަށް ފަހު ކުރެވުނު ޙުކުމަކަށްވާތީ، ދަށު ކޯޓަށް އެ އުޞޫލަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ސުޕްރީމް ކޯޓުން 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފަސް ބާވަތުގެ ހެކި ހަމަކުރުމުގެ އުޞޫލު ކަނޑައެޅުމާ ގުޅިގެން، (ޅ)، (ކ) އަދި (ދ) ގައިވާ ހެކި ވަކިވަކި ބާވަތެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލޭނެކަމަށް 2014/HC-DM/01 ގައި ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅި އުޞޫލަށް މިހާރު ޢަމަލު ނުކުރެވޭނެއެވެ.

ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް އެތެރެފުށުން އެއްގޮތް ކަމަށް ބެލެވޭނީ ތެދުބަހުން ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހަކު ކިޔައިދޭނެ ފަދަ ތަފްޞީލު (ވަގުތާއި ތަނާއި ހިނގި ގޮތް) ހުރެ، އިންޓަވިއު ކުރިއަށް ދާއިރު ވާހަކަ ބަދަލު ނުވާނަމައެވެ. ބޭރުފުށުން އެއްގޮތް ކަމަށް ބެލެވޭނީ ފުރަތަމަ ކިޔައިދިނުމާއި ފަހުން އެކިފަރާތްތަކަށް ކިޔައިދިނުމުގައި މައިގަނޑު ގޮތުން އެއްގޮތްވެ ސީރިއަސް ފުށުއެރުން ނެތްނަމައެވެ. އަދި ތުހުމަތުކުރުމުގައި ނުރަނގަޅު ނިޔަތެއް އޮތްތޯ ބަލަންވާނެއެވެ.

ހުށަހެޅިކަމަށް ލިޔުންތަކުގައިވާ ހެއްކެއް (މާއްދީ ހެކި) ކޯޓަށް ނުލިބިއްޖެނަމަ އެ ހެކި ހުށަހެޅުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. މިބާވަތުގެ މައްސަލަތަކުގައި އެންމެ މުހިއްމު ހެކި ކަމުގައިވާ ކުއްޖާގެ އިންޓަވިއު ރެކޯޑިންގ ހުށަހެޅުމަށް ނާންގައި އޭގެ މައްޗަށް ނުބަލައި މައްސަލަ ނިންމުމަކީ އެކަށީގެންވާ ރަނގަޅު ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ކުރި ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.

47 (ޅ) ގައިވާ 'ދާދި އަވަހަށް ނުވަތަ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ނުވަނީސް' ކިޔައިދިނުމަކީ ވަކި ގަޑިއެއް ނުވަތަ ދުވަހެއް ކަނޑައަޅައިގެން ވަޒަންކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެ މާއްދާގައިވާ ފަރާތަކަށް ކިޔައިދިނުމަށް ކުއްޖާއަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތުން ލިބޭ ފުރަތަމަ ފުރުޞަތުގައި، ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ އަވަސް މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ކިޔައިދިނުމެވެ.

ކޯޓުން ހެކިބަސް ނުދެވޭނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ކޮންމެ މީހަކީ ހެކިބަސް ދެވިދާނެ މީހެކެވެ. އެކަން ކަނޑައެޅުމަކީ ސުވާލުތައް ފަހުމްވެ އެކަށީގެންވާ ޖަވާބު ދިނުމުގެ ޤާބިލުކަމަށް ބަލައި ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ ތަޤްދީރީ ބާރެކެވެ. ޢުމުރުން ހަގު ކުއްޖަކު ކިޔައިދޭ ވާހަކަ ތެދުކަމަށް ބެލެވޭ މިންވަރު ބޮޑެވެ.

ހުވައިކޮށްގެން ދޭ ބަޔާން ހެކިބަހުގެ (ޝަހާދާ) ދަރަޖައިގައި ބަލައިގަނެވޭއިރު، ހުވައިނުކޮށް ދޭ ބަޔާނަށް ބުރަދަން ދެވޭނީ ޤަރީނާގެ ދަރަޖައިގައެވެ. ތަޙްޤީޤުގައި ރެކޯޑުކުރެވޭ ކުއްޖާގެ އިންޓަވިއު ބަޔާނަކީ މިފަދަ ބަޔާނަކަށްވާތީ، އެކަނި އޭގެ މައްޗަށް ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުނުވާނެ ނަމަވެސް، އެ ހެކި ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިތުރު ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.

47 (ޅ) ގައިވާ ފަރާތްތަކަށް ކުއްޖާ ކިޔައިދިންކަމަށް ބުނާ ހެކިބަހަކީ ކުއްޖާގެ ބަހުގެ މައްޗަށް ބިނާވާ (ހިޔަރސޭ) ހެކިބަހެއް ކަމުން، އެއީ ކުއްޖާގެ ބަހަށް ބާރުދޭ ޤަރީނާއެއް ނަމަވެސް ޙާދިޘާ ސާބިތުކުރާ މުސްތަޤިއްލު ހެއްކެއް ނޫނެވެ. ކޮރޮބޮރޭޓްކުރާ ހެއްކަކީ ކުއްޖާ ނޫން އެހެން ޒަރީޢާއަކުން ލިބޭ މުސްތަޤިއްލު ހެއްކަކަށް ވާންޖެހޭތީ، އެފަދަ ހެކި ނެތި ހަމައެކަނި އެ ފަރާތްތަކުގެ ބަހުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކުރެވޭނެކަމަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ. (R v Baskerville)

ދަޢުވާގައި ހިމެނޭ މުއްދަތުން ބޭރުގައި ހިނގިކަމަށް ބުނާ ޙާދިޘާތަކާ ބެހޭ ހެކިބަހަށް ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގައި ރިޢާޔަތް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަދި ޝަކުވާކުރި ފަރާތާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ދެމެދު ރުޅިވެރިކަމާއި ދެބަސްވުން އޮތް ޙާލަތެއްގައި ޝަކުވާ ހުށަހެޅުނުކަން ހެކިބަހުގެ ޢަދާލަތަށް އަސަރުކުރެއެވެ.

47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މަދުވެގެން ފަސް ބާވަތެއްގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވާކަމަށް ބެލެވޭއިރު، އެއަށްވުރެ މަދުން ހެކި ހުރިނަމަވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ މިންގަނޑު ފުރިހަމަވާނަމަ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ (2012/HC-A/129). ނަމަވެސް ކުއްޖާގެ ބަސް އިތުބާރުކުރެވޭ ބަހެއް ނޫން ޙާލަތުގައި، ޔަޤީންކަމާއެކު ޖިންސީ ގޯނާއާ ގުޅުވާލެވެން ނެތް ޑޮކްޓަރީ ހެކިއާއި ޢާއިލާގެ މަޢުލޫމާތަށް ބިނާކުރި ސައިކޮލޮޖިކަލް/އިޖްތިމާޢީ ރިޕޯޓުތަކަކީ އެ މިންގަނޑަށް ކުށް ސާބިތުކުރާ ހެކި ނޫނެވެ.