ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/372ހައިކޯޓު · 28 މޭ 2018 · ހަޔަރ ޕަރޗޭސް އެންޑް ފައިނޭންސް ލީސިންގ

ޢަލީ މުޙައްމަދު ވ. މޯލްޑިވްސް ފައިނޭންސް ލީސިންގ ކޮމްޕެނީ

ބައެއް ބަދަލުކުރި
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިޙުކުމުގެ ހާލަތު
ހައިކޯޓު · 28 މޭ 2018ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2091/Cv-C/2014ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ލީޒް ބާތިލުކުރި ދުވަހާ ހަމައަށް ބާކީ 112،000 ރުފިޔާ ދައްކަންޖެހޭކަމަށާއި، ދޯނި ނެގުމާއި މަރާމާތުގެ ޚަރަދު ޘާބިތު ނުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ނަމަވެސް ދޯނި ބެލެހެއްޓުމަށް ޚަރަދުވި 508،301.75 ރުފިޔާ ޘާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޖުމްލަ 646،326.75 ރުފިޔާ ދެފަރާތުން ދެއްކުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ފައިނޭންސް ލީސިންގ އުޞޫލުން މަސްދޯންޏެއް ލީސްއަށް ދިނުމަށްފަހު، ލީސް ރެންޓް ނުދައްކައި ދޯނި ފަޅަކަށް ދޫކޮށްލާފައި ދިއުމުން ލީސްދިން ކުންފުނިން ލީޒް ބާތިލުކޮށް، ބާކީ ރެންޓާއި ދޯނި ނެގުމާއި މަރާމާތުގެ ޚަރަދު ލީސްއަށް ހިފި ފަރާތާއި ގެރެންޓަރުގެ ކިބައިން ހޯދުމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ފައިނޭންސް ލީސް އެއްބަސްވުމެއް ބާތިލުކުރުމުން ބާތިލުކުރި ތާރީޚާ ހަމައަށް ދައްކަންޖެހޭ ލީސް ރެންޓް ހިސާބުކުރުމުގައި ދައްކާފައިވާ ރެންޓާއި ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮޒިޓް އުނިކުރަންޖެހޭތޯއާއި، ސަލާމަތީ ސެޓްފިކެޓް ނުހެއްދުމުގެ ސަބަބުން އުޅަނދުގެ ބޭނުން ނުހިފުނުކަމާއި އުޅަނދު އަނބުރާ ޙަވާލުކުރިކަން ޘާބިތުވޭތޯއާއި، ކުރިން ޘާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި ޚަރަދެއް ފަހުން ޘާބިތުވާކަމަށް ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް ނިންމުން ޞައްޙަތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ރެންޓް ހިސާބުކުރުމުގައި ދައްކާފައިވާ ރެންޓާއި ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮޒިޓް އުނިނުކުރުމާއި، ސަލާމަތީ ސެޓްފިކެޓް ހެއްދުމަށް ލީސްދިން ފަރާތުން އެއްބާރުލުން ނުދިނުމާއި، ޘާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި ޢަދަދެއްގެ ބައެއް ފަހުން ޘާބިތުވާކަމަށް ނިންމުން ކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތްތަކުން ހުށަހެޅިއެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ސެޓްފިކެޓާއި ދޯނި ޙަވާލުކުރިކަން ޘާބިތުނުވާތީ އެ ނުކުތާތައް ބަލައިނުގަނެ، 7 މަހުގެ ރެންޓުން ދެއްކި ރެންޓާއި ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮޒިޓް އުނިކުރުމުން އިތުރަށް ރެންޓެއް ދައްކަން ނުޖެހޭކަމަށާއި، ބެލެހެއްޓުމުގެ ޚަރަދު ޘާބިތުވާކަމަށް ނިންމި ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީ އެ ބައި އަލުން ބަލަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 2091/Cv-C/2014
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ބައެއް ބަދަލުކުރި

ބައެއް ބަދަލުކުރި؛ ލީޒް ރެންޓުގެ 112،000 ރުފިޔާއާއި ދޯނި ބެލެހެއްޓުމުގެ ޚަރަދާބެހޭ ބައި ބާޠިލުކޮށް، ޚަރަދާބެހޭ ބައި އަލުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

ލީސް ރެންޓަލްސްގެ ގޮތުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ އެއްބަސްވުމުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ދައްކަމުން ނުދިއުމަކީ ލީސް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަމެއްކަމުގައި ބަލައި އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރެވޭނެ ސަބަބެކެވެ. (ޕެރ. 3 (ށ))

ކަނޑުއުޅަނދު ފަހަރުގެ ސަލާމަތީ ސެޓްފިކެޓް ހެއްދުމަށްޓަކައި ހުށަހަޅަންޖެހޭ "ކަނޑު އުޅަނދުގެ ސަރވޭއަށް އެދޭ ފޯމް" އަށް ބެލުމުން، އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތް ނޫން އެހެން ފަރާތަކުންވެސް އުޅަނދުގެ ސަރވޭއަށް އެދި ހުށަހެޅިދާނެއެވެ. އުޅަނދުގެ ސަލާމަތީ ސެޓްފިކެޓް ހެއްދުމަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމަށް ލީސްއަށް ހިފި ފަރާތުން ލީސްދިން ފަރާތުގައި އެދިފައިވާކަން އެނގެން ނެތްނަމަ، ސަލާމަތީ ސެޓްފިކެޓް ނުހެއްދިގެން އުޅަނދުގެ ބޭނުން ނުހިފުނުކަން ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކުގެ މަތިން ޘާބިތުވުމަށް ފުދޭ ހެކި ދެއްކިފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ނ))

ލީސް އެއްބަސްވުމުގައި އުޅަނދު އަނބުރާ ޙަވާލުކުރަންޖެހޭނީ އުޅަނދު ގެންދިޔަ ކޮންޑިޝަނުގައި، އެގްރީމެންޓުގައި ބުނެފައިވާ އެޑްރެހަށް ނުވަތަ ލީޒްކުރި ފަރާތުން އަންގާ ތަނަކަށްކަމަށް ބަޔާންވެގެން އޮންނައިރު، އުޅަނދު އަނބުރާ ޙަވާލުކުރަން ބޭނުންވެގެން ލީޒްކުރި ފަރާތަށް އަންގާފައިވާކަން ޘާބިތުކުރެވޭ ފަދަ ލިޔެކިޔުމެއް ނެތްނަމަ، ހެކިބަހުންވެސް އެކަން ޘާބިތުނުވާނަމަ، އުޅަނދު އަނބުރާ ޙަވާލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވަނީ ލީސް އެގްރީމެންޓުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތާ އެއްގޮތަށްކަމުގައި ބެލެވެން ނެތެވެ. (ޕެރ. 3 (ރ))

އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެގެން އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރުމުގައި، އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކުރާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކަމެއް ވަކިން ނުވަތަ އެކުއެކީގައި އިޚްތިޔާރުކުރުމުގެ ބާރު ލީސްދިން ފަރާތަށް ލިބިގެންވާއިރު، އެ ފަރާތުން އިޚްތިޔާރުކޮށްފައިވަނީ ލީޒް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކުރާ މުޅި ޖުމްލަ ޢަދަދުގެ ފައިސާ ހޯދުން ނޫން، އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރެވުނު ދުވަހާ ހަމައަށް ލީޒް ރެންޓުގެ ގޮތުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުންކަމަށް ވާނަމަ، ދައްކަންޖެހޭ ލީޒް ރެންޓް ހިސާބުކުރެވޭނީ ލީޒް ރެންޓް ދައްކަން ފެށި ތާރީޚުން ފެށިގެން އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރި ތާރީޚާ ހަމައަށެވެ. (ޕެރ. 3 (ބ)، (ޅ))

ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮޒިޓުގެ ގޮތުގައި ދައްކާފައިވާ ފައިސާއަކީ ލީޒް ރެންޓް ނުދެއްކިގެން އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރާ ޙާލަތުގައި ލީޒް ރެންޓަލްގެ ގޮތުގައި އިތުރަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާއިން އަޅައި ކެނޑެންޖެހޭނެ ފައިސާއެއްކަމަށް ލީސްދިން ފަރާތުން އިންކާރުނުކުރާނަމަ، ލީޒް ރެންޓުގެ ގޮތުގައި ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާގެ މުޅި ޖުމްލަ ޢަދަދުގެ ތެރެއިން ލީޒް ރެންޓުގެ ގޮތުގައި ދެއްކި ފައިސާއާއި ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮޒިޓެއްގެ ގޮތުގައި ދެއްކި ފައިސާ އުނިކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ޅ))

ކުރިން ޘާބިތުނުވާކަމަށް ކަނޑައެޅި ފައިސާއެއް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާކަން ޘާބިތުވާކަމަށް ޙުކުމުގައި ނިންމާއިރު، އެކަމަށް ނިންމި ތަފްޞީލީ ސަބަބުތަކާއި ކުރިން ޘާބިތުނުވާ ފައިސާއެއް ފަހުން ޘާބިތުވާކަމަށް ބިނާކުރި މައިގަނޑު ސަބަބުތައް ފާހަގަކޮށްފައި ނެތްނަމަ، އަދި ހުށަހެޅި އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ ޚަރަދުތަކަކީ ކޮންކަމަކަށް ހޭދަކުރަންޖެހުނު ފައިސާއެއްކަމާއި އެ އިންވޮއިސްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކިކަން އެނގެން ނެތްނަމަ، އިންވޮއިސްތަކުގައިވާ ޢަދަދުގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި އެ ނުކުތާގެ މައްޗަށް އަލުން ދަށުކޯޓުގައި ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3 (ކ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
  • ފައިނޭންސް ލީސް އެގްރީމެންޓް ނަންބަރު 08110776 ގެ 17.2 ވަނަ މާއްދާ އަދި 22 ވަނަ މާއްދާ (އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާތައް)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުﷲ ދީދީ، ޢަލީ ސަމީރު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ