ބްރަދަރސް މޮޓޯސް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޝިބާހް މުޙައްމަދު އަދި އަޙްމަދު އަނިލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 4395/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އިންސްޓޯލްމަންޓަށް ވިއްކި ސައިކަލެއްގެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ދުވާލަކަށް 2% ގެ ޖޫރިމަނާ (ޝަރުޠު ޖަޒާއީ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރި ބޮޑު އަދަދު ނަގައިނުދީ، ތިން މަހުގެ ޖޫރިމަނާ އެކަނި ނަގައިދިން ސިވިލް ކޯޓުގެ ނިންމުމާއި، އެ ޖޫރިމަނާ ހިސާބުކުރި ގޮތާއި، ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް ވިއްކި ފަރާތުން ކުރި މަސައްކަތަށް ރިޢާޔަތްކުރުމާ ގުޅޭ ސުވާލުތައް.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙު ޤަޟިއްޔާއަށް ބިނާކޮށް، މަދަނީ މުޢާމަލާތްތަކުގައި އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން ނަގައިދެވޭ ބަދަލަކީ ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތުގެ ގެއްލުން ފޫބެއްދުމަށް ދެވޭ ބަދަލެކެވެ؛ ޚިލާފުވި ފަރާތަށް އަދަބެއް ނުވަތަ ޢުޤޫބާތެއް ދިނުމުގެ ގޮތުން ފައިސާ ނަގައިދިނުމެއް ނޫނެވެ.
2. އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވި ފަރާތަށް އަދަބު ދިނުމަށް ހިމަނާފައިވާ ޝަރުޠު ޖަޒާއީގެ މާއްދާއެއް އެގޮތަށް ތަންފީޛުކޮށްދިނުމަކީ ކޯޓުތަކަށް ލާޒިމް ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެފަދަ މާއްދާތަކުން ނަގައިދެވޭ މިންވަރަކީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލާ ގުޅުން ހުރި މުނާސަބު މިންވަރެއްކަން ކޯޓުން ވަޒަންކުރަންޖެހެއެވެ.
3. އިންސްޓޯލްމަންޓް ނުދައްކާ މުއްދަތު ފާއިތުވުމުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލުކޮށް މުދާ އަނބުރާ އަތުލުމުގެ ބާރު ވިއްކި ފަރާތަށް ލިބިގެންވާއިރު، އެ ބާރު ބޭނުންނުކޮށް އަހަރުތަކެއްވަންދެން ޖޫރިމަނާ އަރަމުންދާ ގޮތަށް މުދާ ގަތް ފަރާތުގެ އަތުގައި ބަހައްޓާފައި ހުރުމަކީ، ޚިލާފުވި ފަރާތުގެ ކިބައިން އާދަޔާ ޚިލާފު ބޮޑު ފައިސާގެ އަދަދުތައް ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި ކޮށްފައިވާ ކަމެއްކަމަށް ބެލެވޭތީ (މި މައްސަލައިގައި ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި އެދުނު އަދަދަކީ ސައިކަލުގެ އަސްލު އަގުގެ ދެގުނައަށްވުރެ ބޮޑު އަދަދެއް)، އެ ޖޫރިމަނާ ނަގައިނުދޭން ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ރަނގަޅެވެ.
4. ދަށުކޯޓުން ޖޫރިމަނާ ހިސާބުކޮށްފައިވަނީ އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާގައިވާ ރޭޓާއި މުއްދަތާ އެއްގޮތަށް ކަމަށްވާނަމަ، އެ ހިސާބުގައި ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް ބުނެވޭނެ ޖާގައެއް ނެތެވެ؛ ހިސާބު ގޯސްކަމަށް ބުނާ ފަރާތުން އަމިއްލަ ހިސާބު އައި ގޮތް ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހެއެވެ.
5. އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލިބިދާނެ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ ގެއްލުން ލިބޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ؛ ފައިސާ ނުދައްކާތާ އަހަރުތަކެއް ފާއިތުވުމަށްފަހު ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމަކީ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް ކޮށްފައިވާ އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/28 (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙު؛ ފަނޑިޔާރު މަހާޒް ޢަލީ ޒާހިރުގެ ރައުޔު)