އެސްޓަރޒް ޕވޓ ލޓޑ ވ. އިބްރާހީމް ސާއިދު ޢަލީ

ގަންނަ ފަރާތުން ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ ގެރެންޓަރު ފައިސާ ދައްކާނެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ޔަޤީންކަންދީ ސޮއިކޮށްފައިވާނަމަ، ގެރެންޓަރުގެ މައްޗަށްވެސް ދަޢުވާ އުފުލުމުގެ ޙައިސިއްޔަތު ވިއްކާ ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ. ގަންނަ ފަރާތާއި ގެރެންޓަރާ ދެމެދުގައިވާ ޚިޔާލުތަފާތުވުމަކުން ގެރެންޓަރު އޭނާގެ ޒިންމާއިން ބަރީއަ ނުވެއެވެ. (ހ-ށ)

ޖަޒާއީ ޝަރުޠެއް އެއްބަސްވުމެއްގައި ހިމެނުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތް މަނާނުކުރާ ކަމެކެވެ. ޝަރީޢަތުގެ އަޞްލަކާ ޚިލާފުކަން ޝަރުޢީ ދަލީލަކުން ސާބިތުވާ ޝަރުޠު ފިޔަވައި، ކޮންޓްރެކްޓުގެ އިލްތިޒާމްތައް ފުރިހަމަކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ޖަޒާއީ ޝަރުޠުތައް ހިމެނުމަކީ ފަރާތްތަކަށް އިޚްތިޔާރު ލިބިގެންވާ ކަމެކެވެ. (2013/SC-A/27 ގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، (ޅ)، (އ)، (ފ))

2015/SC-A/16 ގައި ޖަޒާއީ ބަދަލު ނަގައިނުދިނީ، ފަރާތްތަކުގެ ދެމެދުގައި ކުރިން އެއްބަސްވުމެއް ނެތި ހަމައެކަނި އިންވޮއިސްއެއްގައި ޖޫރިމަނާ ބަޔާންކުރުމުން ކަމަށްވާތީ، އެ ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުތައް، ކުރިން ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމެއްގައި ޖަޒާއީ ޝަރުޠު ކަނޑައަޅާފައިވާ މައްސަލަތަކަށް ތަޠުބީޤެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (2017/HC-A/66، 2018/HC-A/33 ގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، (ކ))

ޝަރުޠު ޖަޒާއީގެ ޙަޤީޤީ މަފްހޫމަކީ ގެއްލުމެއް ވުމުގެ ކުރިން ލިބިދާނެ ގެއްލުމުގެ މިންވަރަކާމެދު ފަރާތްތައް ކުރިއާލައި އެއްބަސްވުމެވެ. އެ ޝަރުޠު ތަންފީޛުކުރުމުގެ ޙާލަތު އުފެދެނީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމުން އަނެއް ފަރާތަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވާނަމައެވެ. ޙަޤީޤީ ގެއްލުމެއް ނުލިބޭނަމަ ނުވަތަ ގެއްލުމުގެ މިންވަރު އެނގޭނެ ގޮތެއް ނެތްނަމަ ބަދަލު ނަގައިނުދެވޭނެ ކަމާއި، ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމުގެ ޤާނޫނީ ހަމަތައް މިކަމަށްވެސް ތަޠުބީޤުކުރެވެންޖެހޭނެއެވެ. (އ)

ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ސީދާ ލިބޭ ގެއްލުމާއި ކޮންޓްރެކްޓުކުރާ ވަގުތު ފަރާތްތަކަށް އެނގިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދެވޭނެ ކަމާއި، 24 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ރައްކާތެރި ނުވުމުން ލިބޭ ގެއްލުމަށް ބަދަލު ނުދެވޭނެއެވެ. ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވިތޯ، ކާކުތޯ، ގެއްލުން ލިބުނުތޯ، އަދި ޚިލާފުވުމާއި ގެއްލުމާ ދެމެދު ގުޅުން ސާބިތުވާން ޖެހޭ މި އުޞޫލުތައް ޖަޒާއީ ޝަރުޠު ތަންފީޛުކުރުމުގައިވެސް ބެލެވެން ޖެހެއެވެ. (ވ)

ގަންނަ ފަރާތް ޖަޒާއީ ޝަރުޠަށް އެއްބަސްވެ، ފައިސާ ނުދެއްކުމަށް މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ނެތި، ނޯޓިސް ފޮނުވުމަށްފަހުވެސް ގަސްދުގައި ލަސްކޮށް، ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް މަސައްކަތް ނުކޮށްފިނަމަ، އެއްބަސްވި ޝަރުޠުގެ މިންވަރަށް ބަދަލު ނަގައިދޭން ޖެހެއެވެ. (މ)

ފަރާތްތައް އެއްބަސްވެފައިވާ ޖަޒާއީ ޝަރުޠެއްގެ ދަށުން ނެގޭ ޢަދަދު އުނިކުރުމުގެ ނުވަތަ އިތުރުކުރުމުގެ ބާރު، ޤާނޫނަކުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެ މަތިން މެނުވީ ފަނޑިޔާރުންނަށް ލިބިގެންވާކަމަށް ނުބެލެވެއެވެ. (ފ)