ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/415ހައިކޯޓު · 12 ފެބުރުއަރީ 2019 · ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިސްމާޢީލް ޢަބްދުލްޙަމީދު

ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ހައިކޯޓު · 12 ފެބުރުއަރީ 2019ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2398/Cv-C/2014ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ އެ ފައިސާ ދައުލަތަށް ނަގައިދޭނެ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމައެއް ނެތްކަމަށެވެ.
ވާޤިޢާ
މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީގެ ވޭސްޓް މެނޭޖްމަންޓް ސެކްޝަންގެ ޑިރެކްޓަރ ޖެނެރަލް، ލޭންޑިންގ ކްރާފްޓް "އުފުލި 5" ލިބުމުގެ ކުރިން ޕްރޮޓޮކޯލް އޮފް ޑެލިވަރީ އެންޑް އެކްސެޕްޓެންސްގައި ސޮއިކޮށް މަޤާމުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފިކަން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ސާބިތުކުރިއެވެ. ދައުލަތުން އުޅަނދުގެ މުޅި އަގު US$643,750 ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ހޯދަން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މަޤާމުގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފިކަން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ސާބިތުކޮށްފައިވާ ސަރުކާރު މުވައްޒަފެއްގެ ކިބައިން، އުޅަނދެއްގެ މުޅި އަގު ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް ނަގައިދޭންޖެހޭތޯ؛ އަދި ތަޤްޞީރީ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ރުކުންތައް ސާބިތުވެފައިވޭތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ދައުލަތުން ބުނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ވޮރަންޓީގެ ޙައްޤު ގެއްލުނުކަމަށް ކަނޑައެޅި ނުކުތާއަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ދައުލަތުން ސާބިތުކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި ޚަޠައު ހިނގިކަމެވެ. ޢައިބުތަކަކީ ބަނުމުގެ އުނިކަމެއް ނޫންކަން އެކްސްޕާޓާއި އެއްބަސްވުމުން ފެންނާތީ ވޮރަންޓީގެ ފުރުޞަތު ލިބުނަސް އުޅަނދު ބަދަލުކުރެވޭނެ ނުވާތީ، ސަބަބީ ގުޅުމާއި ދަޢުވާކުރި މިންވަރުގެ ގެއްލުން ސާބިތެއް ނުވެއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 2398/Cv-C/2014
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

ތަޤްޞީރީ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް (1) ޝަރުޢިއްޔަތެއް ނެތް ޢަމަލު (ޚަޠައު/Fault)، (2) ގެއްލުން (ޟަރަރު/Damage)، އަދި (3) ޚަޠައުގެ ޢަމަލާއި ލިބުނު ގެއްލުމާ ދެމެދު ސަބަބީ ގުޅުން (Causal link) ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. މި ތިން ރުކުން ސާބިތުނުވެ ބަދަލުގެ ދަޢުވާ ސާބިތެއް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)

ބަދަލު ހޯދަން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ޙައްޤުވަނީ މަސްއޫލުވާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އޮތް ކޮން ޤާނޫނީ މަސްއޫލިއްޔަތަކާ ޚިލާފުވުމުން ލިބުނު ކޮން ގެއްލުމެއްގެ ބަދަލުކަމާއި، އެ މަސްއޫލިއްޔަތަކީ މަދަނީ (ޢަޤްދީ ނުވަތަ ތަޤްޞީރީ)، ޖިނާއީ ނުވަތަ އިދާރީ މަސްއޫލިއްޔަތެއްކަން ދަޢުވާގައި ކަނޑައަޅައި ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)

ޚަޠައު ހިނގިކަން ސާބިތުވިޔަސް، އެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުނުކަމާއި، ދަޢުވާކުރާ ޢަދަދުގެ ގެއްލުމެއް ލިބުނުކަން ސާބިތުނުކުރާނަމަ، އުޅަނދުގެ މުޅި އަގު ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 3.4)

HN4މަދަނީ › ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

އުޅަނދުގައި ހުރި ޢައިބުތަކަކީ ވޮރަންޓީގެ ދަށުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ބަނުމުގެ އުނިކަމެއް (manufacturing defect) ނޫންކަން ފެންނަނަމަ، ވޮރަންޓީގެ ޙައްޤު ގެއްލުނުކަމަށް ބުނެ އުޅަނދު ބަދަލުކުރުމުގެ ނުވަތަ އަނބުރާ ރައްދުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 3.3)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ 1 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ޙަވާލާދީފައި)
  • ވޭސްޓް މެނޭޖްމަންޓް ސެކްޝަނާއި އައިލެންޑް ލޮޖިސްޓިކް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާ ދެމެދު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (i) އަދި 5 ވަނަ މާއްދާ
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/47
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-C/10

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޝުޖާޢު ޢުޘްމާން، ޙުސައިން ޝަހީދު، މުޙައްމަދު ފައިޞަލް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ