ޚަދީޖާ އިބްރާހީމް ވ. ދަ މޮރިޝަސް ކޮމަރޝަލް ބޭންކް (މޯލްޑިވްސް) ޕވޓ ލޓޑ

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް ލޯނަށް ޒިންމާވާކަމަށާއި ބިން ރަހުނުވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައެޅި ބައި)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2600/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ބޭންކުން ދޫކުރި ލޯނަކަށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ބިން ރަހުނުކޮށް އެ ލޯނަށް އޭނާ ޒިންމާވާގޮތަށް ސޮއިކުރި ފަރާތަށް އޭނާގެ ފަރާތުން ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީއެއް ދީފައިވާކަން ބޭންކުން ހުށަހެޅި ލިޔުމުން ޘާބިތުވޭތޯ، އަދި އެގޮތަށް ސޮއިކުރި ރަހުނު އެގްރިމެންޓުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އޭނާ ލޯނަށް ޒިންމާކޮށް ބިން ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީއެއް ދިންކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން އިންކާރުކުރާނަމަ، އެ ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީ ދީފައިވާކަން ޝަރީޢަތުގައި ޘާބިތުކޮށްދޭންޖެހެނީ އެއަށް ބިނާކޮށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުންނެވެ. (ޕެރ. 12)
2. އެގްރިމެންޓު ކޯޓުގައި ރަޖިސްޓްރީކުރުމަށް ހުށަހެޅި ލިޔުންތަކުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނޭ، އަދި ދަޢުވާގައި ޙަވާލާދޭ މުޢާމަލާތާ (ލޯނާ) ގުޅުމެއް ނެތް ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީއަކުން، ޕްރިންސިޕަލްގެ ބިން ރަހުނުކޮށް ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ ލޯނަށް ޒިންމާވުމުގެ ބާރު އެޖެންޓަށް ދީފައިވާކަން ޘާބިތެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 10، 13، 14)
3. ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީއެއްގެ ދަށުން ސޮއިކުރިކަމަށް ބުނާ ރަހުނު އެގްރިމެންޓަކަށް ބިނާކޮށް، އެ ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީއިން ސޮއިކުރުމުގެ ބާރު ޘާބިތުނުވާނަމަ، ބިމުގެ ވެރިފަރާތް ލޯނަށް ޒިންމާވާކަމަށާއި ބިން ރަހުނުވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 14)
4. (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ތާއީދީ ރައުޔު) ޞައްޙަ ބާރެއް ނެތި ޕްރިންސިޕަލްގެ ފަރާތުން އެޖެންޓަކު ސޮއިކުރާ އެއްބަސްވުމަކީ އުފެދުމުގައިވެސް ބާޠިލު އެއްބަސްވުމެއް ކަމުން، އެއަށް ބިނާކޮށް ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އެއްވެސް ނިންމުމެއް ނިންމޭނެ ނޫނެވެ. (ޕެރ. 15.3)
5. (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ތާއީދީ ރައުޔު) އެޖެންޓަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީގައި ޕްރިންސިޕަލް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިންނެވެ؛ ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީގައި ދީފައިނުވާ ބާރެއް ބޭނުންކޮށް އެޖެންޓް ކުރާ ކަމަކަށް ޕްރިންސިޕަލް ޒިންމާވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަދި ރަހުނު (mortgage) އާއި ކަފާލާ (guarantee) އަކީ ޤާނޫނީގޮތުން ތަފާތު ދެ މާނައެކެވެ. (ޕެރ. 15.5)
6. (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ތާއީދީ ރައުޔު) ވަކާލާތު ޙަވާލުކުރާ މީހާ، ޙަވާލުކުރެވޭ މީހާ، ޙަވާލުކުރެވޭ ކަންތައް، އަދި ޞީޣާގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަނުވާ ޕަވަރ އޮފް އެޓާރނީއަކީ މާލީ އިދާރާއަކުން ބަލައިގަނެ ބޮޑު މާލީ މުޢާމަލާތެއް ހިންގުމަށް އެކަށޭނަ ލިޔުމެއް ނޫނެވެ؛ ތިންވަނަ ފަރާތެއްގެ ޙައްޤު ހިމެނޭ ބޭންކު މުޢާމަލާތުތަކުގައި ބަލައިގަންނަ ލިޔެކިޔުން ހުންނަންޖެހޭނީ ސާފުކޮށް އެނގޭނެހެން ޞައްޙަ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންނެވެ. (ޕެރ. 15.9–15.11)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 68 ވަނަ މާއްދާ (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔުގައި)