ވާދީ ޓްރޭޑަރސް ޕވޓ ލޓޑ ވ. މުޙައްމަދު އަޙްމަދު ދީދީ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ގިނަ ރައުޔުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3288/Cv-C/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ލޯނުގެ ފައިސާ ހޯދުމަށް ކުރި މައުޟޫޢީ ދަޢުވާއެއްގައި، ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ ރަހުނުކުރެވިފައިވާ ގޯތިތައް ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ބޭންކަށް ދިނުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތްވާ ކަމެއްތޯ؛ ދަރަނީގެ މިންވަރު ސާބިތުކުރުމާއި، ފައިސާ ދެއްކުމުގެ މުހުލަތާއި، ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރުމާ ބެހޭ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތައް.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ރަހުނުގެ ގޮތުގައި ބެހެއްޓޭ މުދަލަކީ ދަރަނި އަދާކުރުމުގެ ޔަޤީންކަމެއްގެ ގޮތުގައި، ދަރަނި އަދާނުކުރެވިއްޖެނަމަ ދަރަނި ދިން ފަރާތުގެ ޙައްޤު ހޯދުމަށް ވިއްކާލެވިދާނެ ނުވަތަ ކުއްޔަށް ދެވިދާނެ އެއްޗެއް ކަމުން، ދަރަނި އަދާނުކުރެވިއްޖެނަމަ ރަހުނުކުރި ތަކެތި ވިއްކައިގެން ޙައްޤު ހޯދުމަށް ކޯޓުގައި އެދުމުގެ ފުރުޞަތު ދަރަނި ދިން ފަރާތަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ގިނަ ރައުޔު)
2. ރަހުނުކުރެވިފައިވާ މުދަލުގެ ވެރިފަރާތް ނޫން ފަރާތަކަށް، ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށް އިޢުތިރާޟްކުރުމުގެ ޙައްޤެއް ނުލިބެއެވެ؛ އަދި ލޯނު ނުދައްކައިފިނަމަ ޝަރުޠަކާނުލައި ރަހުނު ބޭންކާ ޙަވާލުކުރުމަށް ރަހުނުގެ ވެރިފަރާތް އެއްބަސްވެފައިވާނަމަ، އެ ޙާލަތުގައި އިޢުތިރާޟްކުރުމުގެ ޙައްޤު އޮތްކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ގިނަ ރައުޔު)
3. ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު CR1/CA/2016/161-B5 އަމުރުގައިވާ އުޞޫލަކީ ރަހުނުކުރެވިފައިވާ މުދަލެއް އެއްފަރާތަށްވުރެ ގިނަ ފަރާތްތަކަކަށް ރަހުނުކުރެވިފައިވާ ޙާލަތްތަކާ ގުޅޭ އުޞޫލެއް ކަމުން، އެހެން ވާޤިޢާތަކެއްގައި އެ އުޞޫލު ތަޠްބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ގިނަ ރައުޔު)
4. ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާގެ ތަފްޞީލު ހިމެނޭ ލިޔުމާއި، އިންޓަރެސްޓް އަރާގޮތް ބަޔާންކުރާ ލޯނު އެއްބަސްވުމުގެ މާއްދާތައް ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުށަހަޅާފައިވާ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ؛ ދަށުކޯޓުގައި ނަގާފައިނުވާ ނުކުތާއަކަށް (ބޭންކް ސްޓޭޓްމަންޓް ހުށަނާޅުން) އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ރިޢާޔަތްކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (ގިނަ ރައުޔު)
5. ސާބިތުވާ ދަރަނި ދައްކަންޖެހޭ ގޮތާއި، ދައްކާ ޚަލާޞްކުރާނެ މިންގަނޑާއި މުއްދަތު ކަނޑައެޅުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ތަޤްދީރީ ބާރުގެ ތެރޭގައިވާ ކަމެކެވެ؛ ޙައްޤުގެ ވެރިފަރާތުން ލުޔެއް ނުދޭހާ ހިނދަކު ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް ނިޔާކުރަނީ އެ ޙައްޤު ލިބިދެވެން އޮތް އެންމެ އަވަސް މުއްދަތެއްގައި ލިބިދިނުމަށެވެ. (ގިނަ ރައުޔު)
6. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ޙާޟިރުނުވެ، ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ޚަބަރު ފަތުރާ ވަސީލަތަކުން ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މައްސަލަ ނިންމާނެކަން ބަޔާންކޮށް އިޢުލާނުކުރުމަށްފަހު ޙާޟިރުނުވެއްޖެނަމަ، ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކި ބަލައި ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނިންމުމުގެ އިޚްތިޔާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ގިނަ ރައުޔު)
7. މައްސަލައެއް އިސްތިއުނާފުކުރާއިރު، ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދާ ޚިލާފަށް ނިންމިކަމަށް ބުނާ ޤާނޫނީ ސަބަބުތައް ޤާނޫނީ މަޞްދަރުތަކަށް ޙަވާލާދީ ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ އިޖުރާއަތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނާނަމަ އެއީ ކޮން އިޖުރާއަތެއްކަމާއި ޚިލާފުވީ ކީއްވެކަން ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ގިނަ ރައުޔު)
8. (ޚިލާފު ރައުޔު - ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު) ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާއި ބިމާއި ޢިމާރާތް އަދި ފްލެޓް ރަހުނުކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން ބިމާގުޅޭ ރަހުނެއް ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދައަށް ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅޭނީ ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ މުއްދަތު ހަމަވާތާ 1 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަޢުވާކޮށްފައިވުން، ނުވަތަ ކުރިން ފައިސާ ދެއްކުމަށް ކުރި ޙުކުމަށް ޢަމަލުކޮށްފައިނުވުމުގެ ޙާލަތުގައެވެ؛ ބިމާގުޅޭ ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭނީ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރާ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން ކަމުން، ލޯނުގެ ފައިސާ ހޯދުމަށް ކުރާ މައުޟޫޢީ ދަޢުވާއެއްގައި އެ ޝަރުޠުތައް ކަށަވަރުނުކޮށް ދޭ ހުއްދައަކީ ބާޠިލު ހުއްދައެކެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) (PDF ގައި '1626/11'؛ މާއްދާ ނަންބަރުތައް ހަލަބޮލިވެފައި)
• ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނު (PDF ގައި 'ޤާނޫނު ނަންބަރު 90/9'، '1 ވަނަ މާއްދާ')
• ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދު (PDF ގައި '26 ވަނަ' އަދި '10 ވަނަ' މާއްދާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-A/30
• ހައިކޯޓުގެ 2016/HC-A/181
• ސިވިލް ކޯޓުގެ CR1/CA/2016/161-B5 އަމުރު (ތަފާތުކުރި)
• ޚިލާފު ރައުޔުގައި: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (2008) ގެ 142 ވަނަ މާއްދާ (PDF ގައި '1660 ގެ 241')
• ޚިލާފު ރައުޔުގައި: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު ގެ ރަހުނާބެހޭ މާއްދާގެ (ނ) (PDF ގައި '00 ވަނަ މާއްދާ')
• ޚިލާފު ރައުޔުގައި: ބިމާއި ޢިމާރާތް އަދި ފްލެޓް ރަހުނުކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު
• ޚިލާފު ރައުޔުގައި: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު (PDF ގައި 'ޤާނޫނު ނަންބަރު 1664/2')