ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2019/HC-A/570ހައިކޯޓު · 26 ޖަނަވަރީ 2021 · ކުޑަކުދިންނާ މެދު ޖިންސީ ގޯނާކުރުން

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޝްރަފް ޢަލީ

މުއްދަތު ފަހަނައަޅާ ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފ…
ހައިކޯޓު · 26 ޖަނަވަރީ 2021ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 793/Cr-C/2014ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ބާވަތުގެ ހެކި އެ މިންވަރަށް ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމާފައިވެއެވެ.
ވާޤިޢާ
ކުޑަކުއްޖަކަށް މަސްތުވާތަކެތި ދީގެން ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމުގެ ދަޢުވާ ތިން ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ. ޝަރީޢަތް ނިމުނު ގޮތުގެ ރިޕޯޓު ލަސްވެގެން ލިބުމުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް މުއްދަތު ފަހަނައަޅާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ހޯދި ނަމަވެސް، އިސްތިއުނާފު ފޯމު ހުށަހެޅީ ހުއްދަ ދިނުމަށްފަހު ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފަހުންނެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ހައިކޯޓުން މުއްދަތު ފަހަނައަޅާ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށްފަހު ވަރަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފާއިތުވުމުން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ފޯމު ބަލައިގަނެ މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެތޯ (އިޖުރާއީ ނުކުތާ).
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ މަޤްޞަދާއި ހައިކޯޓުގެ ސާބިޤާތަކާ ޚިލާފަށް މައްސަލަ ނިންމާފައިވާކަމަށެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތްތަކުން މުއްދަތުގެ އިޖުރާއީ ނުކުތާ އުފެއްދިއެވެ؛ ދައުލަތުން ބުނީ ހުއްދަ ލިބުމަށްފަހު އަލުން ފޯމު ހުށަހަޅަންޖެހޭކަން އޭރު ޤަބޫލުނުކުރެވުނުކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ހުއްދަ ދިނުމުން ޟަރޫރަތުގެ ޙާލަތު ނިމި ޢާއްމު 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތު ހިނގާތީ، ބަންދު ދުވަސް ނުލައި 636 ދުވަސް ފަހުން ހުށަހެޅި ފޯމު ބަލައިގަތުން ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރއާ ޚިލާފެވެ. ހުށަހެޅުމުގެ ލަސްވުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހެނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ކްރިމިނަލް ކޯޓު 793/Cr-C/2014
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

މުއްދަތު ފަހަނައަޅާ ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފ…

މުއްދަތު ފަހަނައަޅާ ހުށަހެޅި އިސްތިއުނާފު ކަމަށްވާތީ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ނިންމި (ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލެއް ނުއައި)

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ › ކުޑަކުދިންނާ މެދު ޖިންސީ ގޯނާކުރުން

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/06/SC ސަރކިއުލަރގެ ދަށުން ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުން ނިންމާ ނިންމުންތައް ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވަނީ 10 ދުވަހުގެ މުއްދަތެވެ. އެ މުއްދަތު ގުނާނީ، ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/05 ޢާއްމު ސިޓީގައިވާ ގޮތުން، މައްސަލަ ނިންމި ދުވަހާއި މުއްދަތު ހަމަވާ ދުވަހާ ދެމެދަށް އަންނަ ސަރުކާރު ބަންދު ދުވަސްތައް ނުހިމެނޭ ގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 6)

HN2ޖިނާއީ › ކުޑަކުދިންނާ މެދު ޖިންސީ ގޯނާކުރުން

ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތުގައި އިސްތިއުނާފަށް ހުށަނޭޅުނީ އަމިއްލަ ބާރު ނުފޯރާފަދަ ކަމެއް މެދުވެރިވެގެންކަމަށްވެ، ބަޔާންކުރާ ސަބަބަކީ ހައިކޯޓަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބެއްނަމަ، މުއްދަތު ފާއިތުވުމަށްފަހުވެސް މައްސަލަ ބަލައިގަތުމުގެ އިޚްތިޔާރު ހައިކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 7)

HN3ޖިނާއީ › ކުޑަކުދިންނާ މެދު ޖިންސީ ގޯނާކުރުން

ވަކި ކަމެއް ކުރުމަށް ވަކި މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅިފައިނުވާނަމަ އެކަން ކުރަންވާނީ އެކަށީގެންވާ އަވަސްމިނުގައި ބޭކާރު ލަސްވުމެއް ނެތިކަމަށް މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނުގައިވާތީ، އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމާއެކު މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށް ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ހުއްދަ ދެވޭ ވަގުތުން ފެށިގެން ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކުރަންވާނެއެވެ. ލަސްވާ ސަބަބު އޮޅުންފިލުވައި މައްސަލައިގެ ވާނުވާ ބެލުމަކީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 9)

HN4ޖިނާއީ › ކުޑަކުދިންނާ މެދު ޖިންސީ ގޯނާކުރުން

މުއްދަތު ހަމަވުމަށްފަހު ހުއްދައަށް އެދި ހުށަހަޅާ މައްސަލަތަކަށް ހުއްދަ ދެނީ ޙާލަތުއްޟަރޫރާ (doctrine of necessity) އަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ކަމުން، އެ ޙާލަތުގެ ދަށުން ހުއްދަކުރާ ކަމުގައި ޙައްދު ފަހަނައަޅައި ނުދެވޭނެއެވެ. ޟަރޫރަތުގެ ޙާލަތު ނެތިދިއުމުން އެ ޙާލަތުގައި ހުއްދަކުރި ކަންކަން ދެމިނޯންނާނެއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ވަގުތުގެ ގޮތުން ޤައިދުކުރެވިފައިވާ ޙައްޤެއްކަމާއި، މުއްދަތު ކަނޑައަޅަނީ ޚުޞޫމާތު ނިމި ޙައްޤުތަކަށް ސާބިތުކަން ލިބުމާއި ދަށުކޯޓުގެ ކުށްތައް އިޞްލާޙުކުރުމުގެ ފުރުޞަތާ ދެމެދު ވަޒަންކޮށްގެންނެވެ. (ޕެރ. 10؛ 2019/HC-A/536 އަށް ތަބާވެ)

HN5ޖިނާއީ › ކުޑަކުދިންނާ މެދު ޖިންސީ ގޯނާކުރުން

ހައިކޯޓުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ހުއްދަ ދިން ދުވަހުން ފެށިގެން ޟަރޫރަތުގެ ޙާލަތު ނެތި ޢާއްމު ޙާލަތަށް ބަދަލުވާތީ، ހުއްދަ ދިން ދުވަހުން ފެށިގެން 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިސްތިއުނާފު ފޯމު ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ. ހުއްދަ ދިނުމަށްފަހު ބަންދު ދުވަސްތައް ނުލައި 636 ދުވަސް ފާއިތުވުމުން ހުށަހެޅި ފޯމު ބަލައިގަތުމަކީ 2015/06/SC ސަރކިއުލަރއާއި 2015/05 ޢާއްމު ސިޓީއާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމުން، އެ މައްސަލަ ހައިކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 12–14)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/06/SC ސަރކިއުލަރ
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/05 ޢާއްމު ސިޓީ
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ރ) އަދި (ބ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް؛ މާއްދާ ނަންބަރު ޕީޑީއެފުން ބަދަލުވެފައި ހުރެދާނެ)
  • ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 33 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރާ ޤާނޫނު) ގެ 25 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައި އިސްތިއުނާފުގެ ޙައްޤާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '36' ވަނަ މާއްދާ)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/HC-A/536
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/14
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/HC-A/129
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/HC-A/150

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
މުޙައްމަދު ފައިޞަލް، ހާތިފް ޙިލްމީ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ