ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕަބްލިކް ލިމިޓެޑް ވ. ޠާޙާ ވަޙީދު އަދި ޙުސައިން ނަޞީރު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ލޯނު އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް އަދާކޮށްފައިނުވާކަން ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ލޯނު ނެގި ފަރާތާއި ގެރެންޓީ ދިން ރަހުނުގެ ވެރިފަރާތުން ލޯނު، އިންޓަރެސްޓް އަދި ޖޫރިމަނާ ދައްކަން ޙުކުމްކޮށް، ނުދައްކައިފިނަމަ ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ޙައްޤު ބޭންކަށް ލިބޭކަމަށް ކަނޑައެޅި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1318/Cv-C/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބޭންކުން ލޯނުގެ ފަހު ޕޭމަންޓް ދޫނުކުރުމަކީ ލޯނު އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެއްތޯ، ގްރޭސް ޕީރިއަޑުގައި ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭތޯ، ރަހުނުގެ ވެރިފަރާތް ލޯނުގެ އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާއަށް ޒިންމާވޭތޯ، ރަހުނު އެއްބަސްވުމާއި ލޯނު ކޮންމެ ވަގުތެއްގައި އަނބުރާ ގޮވާލުމުގެ މާއްދާ ބާޠިލްތޯ، އަދި ޤާނޫނީ ޚަރަދުތައް ލޯނު ނެގި ފަރާތަށް ޗާޖްކުރެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ލޯނުގެ އިތުރު ޕޭމަންޓްތައް ދޫކުރެވޭނީ ކުރިން ދޫކުރި ފައިސާ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާތޯ ބެލުމަށްފަހުކަމަށާއި، ގްރޭސް ޕީރިއަޑުވެސް ހިމެނޭގޮތަށް ލޯނު ދޫކުރާ މަހާ ޖެހިގެން އަންނަ މަހުން ފެށިގެން އިންޓަރެސްޓް ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ލޯނު އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންވެފައިވާއިރު، ކުރީ ޕޭމަންޓުގެ އިންޓަރެސްޓް ނުދެއްކުމުން ބޭންކުން ފަހު ޕޭމަންޓް ދޫނުކުރުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި ގްރޭސް ޕީރިއަޑުގައި ލޯނު ނެގި ފަރާތުން އެއްވެސް ފައިސާއެއް ދައްކަން ނުޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 10)
2. ރަހުނު ބެހެއްޓި ފަރާތް ލޯނަށް ގެރެންޓީ ދީފައިވާކަމަށް ދަށު ކޯޓުގައި އިޢުތިރާފުވެފައިވާއިރު، އަދި ރަހުނު އެއްބަސްވުމުގައި ލޯނުގެ ފައިސާއާއި އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާ ހިމެނޭހެން ދެއްކުމުގެ ޒިންމާ ޔަޤީންކަން ދޭ ފަރާތުންވެސް ނަގާކަމަށް ބަޔާންވެފައިވާއިރު، ސެންކްޝަން ސިޓީއާއި ރަހުނު އެއްބަސްވުމަށް ޖުމްލަކޮށް ބަލައި، ރަހުނުގެ ވެރިފަރާތަކީ ފަރުދީ ގޮތުންވެސް ލޯނަށް ގެރެންޓީ ދީފައިވާ، ލޯނުގެ އިންޓަރެސްޓާއި ޖޫރިމަނާއަށް ޒިންމާވާ ފަރާތެކެވެ. (ޕެރ. 11)
3. ލޯނަށް ދައްކަންޖެހޭ ހުރިހާ ފައިސާ ދައްކާ ޚަލާސްކުރެވެންދެން ރަހުނު އެއްބަސްވުން ބާޠިލުނުކުރެވޭނެކަމަށް ރަހުނު އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންވެފައިވާއިރު، (އަދި ބޭންކުން ލޯނު އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިނުވާއިރު) ރަހުނު އެއްބަސްވުން ބާޠިލްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ރަހުނު އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފު ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 12)
4. ލޯނު ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ބާޠިލްކޮށް ބާކީ މިންވަރާއި މަންފާ އެއްކޮށް އަނބުރާ ދައްކަން އެންގުމުގެ ޙައްޤު ބޭންކަށް ދޭ މާއްދާ، އެ މާއްދާގެ މުޅި ޢިބާރާތާއި ލޯނު އެއްބަސްވުމާއި ރަހުނު އެއްބަސްވުމަށް ބަލައިގެން މާނަކުރާއިރު، އެއީ ލޯނު ނެގި ފަރާތުން އެއްބަސްވުމުގެ ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފުވާ ޙާލަތުގައި ބޭންކަށް ލިބޭ އިޚްތިޔާރެކެވެ؛ ޝަރުޠުތަކާ ޚިލާފުނުވާ ހިނދަކު ބޭންކަށް އެ ޙައްޤު ލިބޭ ގޮތަށް މާނަނުކުރެވޭތީ، އެ މާއްދާ ބާޠިލްކަމަށް ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅު މާނަކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13)
5. ފެސިލިޓީ ތައްޔާރުކުރުމާއި ރަޖިސްޓްރީކުރުމާއި ތަންފީޛުކުރުމަށް ހިނގާ ޤާނޫނީ ޚަރަދުތައް ލޯނު ނަގާ ފަރާތުގެ އެކައުންޓުން ޑެބިޓްކުރެވޭނެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންވެފައިވާނަމަ، އެ ޚަރަދުތައް ލޯނު ނެގި ފަރާތުގެ އެކައުންޓުން ޑެބިޓްކުރުމަކީ ބޭންކަށް ލިބިދީފައިވާ އިޚްތިޔާރެކެވެ. (ޕެރ. 14)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު) ގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)