ސަކީނާ މުޙައްމަދު ވ. ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު ދަފްތަރު 5843

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ތަޙުލީލުން ދޭހަވާ ގޮތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 4697/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގައި މުޤާބިލެއް ނެތް ކަމަށް ބުނާ ނުކުތާއާއި، ވަކިވަކި ދެ މީހަކާ ހެދި ދެ ކުލީގެ އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު އެއްކޮށްލުމުން ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 27 (ހ) ހުއްދަކުރާ 15 އަހަރަށްވުރެ ދިގުވާތީ އެއްބަސްވުން ބާޠިލުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ. ދަށުކޯޓުގައި ފާހަގަނުކުރާ ނުކުތާއެއް ހައިކޯޓުގައި އަލަށް ފާހަގަކޮށް، އެއަށް ބަލަންޖެހޭ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި، އެ ނުކުތާގެ މައްޗަށް ހައިކޯޓުން ބެލެވިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 18)
2. ކުއްޔަށް ދިން ތަނުގެ ކުލީގެ ގޮތުގައި މަހަކު ވަކި ޢަދަދެއް ކަނޑައަޅައި ދެފަރާތް އެއްބަސްވެފައިވާނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމުގައި މުޤާބިލެއް (consideration) ނެތް ކަމަށް ނުބުނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19، 20)
3. އެ ދުވަސްވަރު ބިމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން، ދިރިއުޅުމަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް ނުވަތަ އެ ގޯއްޗެއްގައިވާ ޢިމާރާތެއް ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް ކުއްޔަށް ދެވޭނީ ގިނަވެގެން 15 އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށެވެ. (ޕެރ. 23)
4. ތަފާތު ފަރާތްތަކާ (އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ދެމީހުން ކަމުގައި ވިޔަސް) ފަރުދީ ހައިސިއްޔަތުން ވެފައިވާ ތަފާތު ކުލީގެ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ތަފާތު މުއްދަތުތަކަށް ތަނެއް ކުއްޔަށް ދީފައިވާނަމަ، އެ މުއްދަތުތައް އެއްކޮށްލައިގެން ޤާނޫނު ހުއްދަނުކުރާ މުއްދަތެއް ކަމަށް ނުބުނެވޭނެއެވެ؛ ކޮންމެ އެއްބަސްވުމެއްގެ މުއްދަތު ވަކިން ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 24، 25)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ހައިކޯޓުގެ ގަވާއިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• 2013/HC-A/379 (ޢަލީ އާދަމް ވ. ދައުލަތު)
• 2020/SC-A/92 (މޫވިންގ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް))