އަޙްމަދު ޞަފްވަތު އަދި އިތުރު 3 ފަރާތެއް ވ. ދަ މޮރިޝަސް ކޮމާރޝަން ބޭންކް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3928/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ރަހުނު ހިމެނޭ ބޭންކް ލޯނެއް ނުދެއްކުމުގައި، ވިޔަފާރިއަށް ދިމާވި ދަތިތަކަކީ ކޮންޓްރެކްޓް ފްރަސްޓްރޭޓްވާ ޙާލަތެއްތޯ، ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދިން ގޮތް ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯ، އަދި ޙުކުމުގެ ޢަދަދު ދަޢުވާކުރި ޢަދަދަށްވުރެ ގިނަވީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވިޔަފާރިއަށް ދިމާވާ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ފައިސާ ނުލިބުމަކީ ވިޔަފާރީގެ މިބާވަތުގެ ކޮންޓްރެކްޓްތަކުގައި ކޮންޓްރެކްޓް ފްރަސްޓްރޭޓްވާ ޙާލަތެއްކަމަށް ކޯޓުން ބަލައިގަތުމަކީ ވިޔަފާރީގެ ތަބީޢަތާ ގުޅޭ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ފަރާތަކުން ނަގާ ވިޔަފާރީގެ ރިސްކަކީ ކޮންޓްރެކްޓް ފްރަސްޓްރޭޓްވާ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22)
2. ފްރަސްޓްރޭޝަން މަފްހޫމުގެ އަސާސީ ސިފައަކީ ކޮންޓްރެކްޓަށް ޢަމަލުކުރެވެން ނެތްކަމަށް ބުނާ ކަމަކީ ބައިވެރިންނާ ވަކިން އޮތް ބޭރުގެ (extraneous) ކަމަކަށް ވުމެވެ؛ ދެފަރާތުން ފަރާތަކަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ ކުށެއް ނުވަތަ އަމިއްލައަށް ހޯދައިގަންނަ ކަމެއްގެ ސަބަބުން ޢަމަލުކުރެވެން ނެތުމަކީ ކޮންޓްރެކްޓަށް ޢަމަލުކުރެވެން ނެތްކަމަށް ބެލޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާ). (ޕެރ. 21-23)
3. ދަޢުވާކުރާ ބޭންކުން ވިޔަފާރިއަށް ހުރަސްއެޅިކަމަށް ނުވަތަ ތުހުމަތުކޮށް ބަންދުކުރުވިކަމަށް ބުނާ ބުނުމެއް، ހުރަސްއެޅީ ކޮން ވިޔަފާރިއަކަށް ކިހިނެއްކަން ބުނެދީ ލިޔެކިޔުމުން ސާބިތުނުކޮށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން ފްރަސްޓްރޭޝަނެއް ސާބިތެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 25)
4. ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ ކޯޓުން ޢަމަލުކުރާ ހަމަތަކާ ޚިލާފުކަމަށް ބުނާއިރު، އެއީ ކޮން ހަމައެއްކަމާއި ދަށުކޯޓުން ހެދި ޤާނޫނީ ގޯހަކީ ކޮބައިކަމާއި، ރަހުނު ހިފި ފަރާތުން އުފެއްދި ޙާލަތަކީ ކޮބައިކަން ބަޔާން ނުކުރާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއަކަށް ބަލައި ކޯޓުން ވަކި ގޮތެއް ކަނޑައެޅޭކަށް ނެތެވެ. (ޕެރ. 27)
5. ދަޢުވާ ފޯމުގެ އެދޭ ގޮތުގައި ލޯނު ދައްކާ ނިމެންދެން ނުދައްކާވާ ޕްރިންސިޕަލް، އިންޓަރެސްޓް، ޖޫރިމަނާ، ވަކީލުންގެ ފީ އަދި އެހެނިހެން ޚަރަދު ނަގައިދިނުމަށް ސާފުކޮށް އެދިފައިވާނަމަ، ޙުކުމްކުރާ ތާރީޚާ ހަމައަށް ނުދައްކާވާ ޢަދަދު ނަގައިދިނުމަކީ ދަޢުވާކުރި ޢަދަދަށްވުރެ އިތުރަށް ނަގައިދިނުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 28)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/93 (ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ އަދި 13 ވަނަ މާއްދާ