އަޙްމަދު ރިޔާޒް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ދަށުކޯޓުން، 47 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފަސް ބާވަތުގެ ހެކި ހަމަނުވިނަމަވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންގަނޑަށް ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން 25 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ޢާއިލާގެ ކުޑަކުއްޖަކާއެކު 2013 ގައި ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގިކަމުގެ ދަޢުވާ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފުވައްމުލަކު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޢާއިލާ މެންބަރަކާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި، މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓު ހެދި ފަރާތް ޙާޒިރުނުކުރުމާއި، 48 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް ނުނެގޭ ކުއްޖާގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނާއި، 47 ވަނަ މާއްދާގެ ހެކީގެ މިންގަނޑާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންގަނޑަށް ދަށުކޯޓުން ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ރަނގަޅުތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓު ހެދި ފަރާތް ޙާޒިރުނުކުރާ ކަމަށާއި، 47 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ހެކި ވަޒަންކޮށް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު މިންގަނޑަކުން ކުށް ސާބިތުކުރި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ރިޕޯޓާމެދު ސުވާލު ނުއުފައްދާނަމަ ހެދި ފަރާތް ޙާޒިރުކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނެތް ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- އަޣުލަބިއްޔަތަށް ފެނުނީ 48 ވަނަ މާއްދާއަކީ ޝަރީޢަތުގައި ހެކިބަސް ނެގުމުގެ އިޖުރާއަތަކަށްވާތީ ތަޙްޤީޤު ބަޔާން ބާޠިލު ނުވާ ކަމަށާއި، ކުއްޖާ ތަފްޞީލުކޮށް ފުރަތަމަ ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުމަށް ތަޙްޤީޤު ބަޔާނާއި ސޯޝަލް ވޯކަރގެ ރިޕޯޓާއި މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓުން ބާރުލިބޭތީ ކުށް ސާބިތުވާ ކަމަށެވެ. ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދަށް ފެނުނީ ހެކިބަސްތަކުގައި ފުށުއެރުން ހުރުމާއި ރިޕޯޓު ހެދި ފަރާތް ޙާޒިރުނުކުރުމާއި 48 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ބަޔާން ނެގުމުގެ ސަބަބުން 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންގަނޑަށް ކުށް ސާބިތުނުވާ ކަމަށެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ޏ. ފުވައްމުލަކު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 436/RIC/2017
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައިއިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 48 ވަނަ މާއްދާއަކީ، ޝަރީޢަތާ ގުޅޭ އުޞޫލުތައް ބަޔާންކުރާ ބައިގައި ހިމެނޭ، ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާގައި ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ހޯދުމާ ގުޅޭ އިޖުރާއަތެކެވެ. ތަޙްޤީޤު ބަޔާން ނަގާ އިދާރާއަކުން އެ އިޖުރާއަތަށް ޢަމަލުނުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި އެ ބަޔާން ޝަރީޢަތަށް ބަލައިނުގަނެވޭނެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، 48 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހޯދާފައިވާ ހެކިބަހެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާނަމަ، އެ ބަޔާން ނަގާފައި ވާންޖެހޭނީ އެ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 6، އަޣުލަބިއްޔަތު)
ކުޑަކުދިން ޝާމިލުވާ މައްސަލަތަކުގައި ބަޔާން ނަގާ އިދާރާތަކުން ތަބާވުން ރަނގަޅީ، އަނިޔާ ލިބުނު ކުއްޖާ ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ގޮތުން 48 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް، ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ރަނގަޅު އިޖުރާއަތެއް އޮތްނަމަ އެގޮތަށް ބަޔާން ނެގުމެވެ. (ޕެރ. 6، އަޣުލަބިއްޔަތު)
ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ކުޑަކުއްޖާ ކިޔައިދޭ ކިޔައިދިނުން އަސާސަކަށް ބަލާނަމަ، ބަލަންޖެހޭނީ ކުއްޖާ ތަފްޞީލުކޮށް ކަންވީގޮތް ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުމެވެ. ކުއްޖާ ކިޔައިނުދޭ އެއްޗެއް އަސާސަކަށް ބަލައިގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 7-8، އަޣުލަބިއްޔަތު)
ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ޖިންސީ ގޯނާއެއް ހިންގިކަން ދެނެގަތުމުގައި ބިކުރު ކެނޑިފައި ހުރުމާއި ނުހުރުމަކީ ގޮތް ކަނޑައަޅާ އަސާސަކަށް ވުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. ކުޑަކުއްޖާއާމެދު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ކުށުގައި އަތްލުން ވެސް ކުށުގެ ޢަމަލުގެ ރުކުން ފުރިހަމަވުމަށް ފުދޭތީ، ގެއްލުމެއް ލިބުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 10، އަޣުލަބިއްޔަތު)
ގާތްތިމާގެ މީހަކު އެ ގުޅުން ހުރި މީހަކާ ދެކޮޅަށް ދޭ ހެކިބަސް ވަރުގަދަވާއިރު، އޭނާއާ އެއްކޮޅަށް ދޭ ހެކިބަސް ބަލިކަށިވެއެވެ. މި އުޞޫލު ހިނގާނީ ދެފަރާތުގެ ދެމެދު ޢަދާވާތްތެރިކަމެއް ނެތްނަމަ، ގާތްތިމާގެކަމުގެ ގުޅުމުގެ މައްޗަށް ބަލައިގެންނެވެ. (ޕެރ. 11، އަޣުލަބިއްޔަތު)
ކުޑަކުއްޖާ ފުރަތަމަ ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުން އަސާސަކަށް ބަލައި، ތަޙްޤީޤަށާއި ސޯޝަލް ވޯކަރަށް ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުމާއި ޑޮކްޓަރީ ރިޕޯޓުން އެ ކިޔައިދިނުމަށް ބާރުލިބޭނަމަ، ތަފާތު ހެކިބަހެއް އެއްފަރާތްކުރިޔަސް ކުށް ސާބިތުވެއެވެ. (ޕެރ. 9، 12، އަޣުލަބިއްޔަތު)
ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ކުށް ސާބިތުވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއްގެ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވުމުންނެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77 ގައިވާ ގޮތުން، ހަމައެކަނި ކުއްޖާގެ ބަހަށް ބިނާކޮށް ކުށް ސާބިތުކުރެވޭނީ އެ ބަހަކީ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ވަސީލަތްތަކުން ބާރުލިބޭ، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ބަހަކަށް ވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 5.3، 5.5، 5.21، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދުގެ ރައުޔު؛ އަޣުލަބިއްޔަތުން މި މިންގަނޑާމެދު ޚިލާފެއް ނުދައްކާ)
[ޚިލާފު ރައުޔު] ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ބަލައި ދިރާސާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓެއްގެ މައްޗަށް ބުރަދަން ނުދެވޭނެއެވެ. ލިޔުމެއްގައި ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެއް އޮތްނަމަ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ސުވާލު ނުއުފެއްދިޔަސް، ޝަރީޢަތުން އެކަން ސާފުކުރުމަށްފަހު މެނުވީ އޭގެ މައްޗަށް ބުރަވެ އަދަބު ކަނޑައެޅުމަކީ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ މިންގަނޑާ ފުށުއަރާ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 5.17-5.18، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 48 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2011/09 ޢާންމު ސިޓީ (08 ސެޕްޓެމްބަރު 2011)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2020/R-72 (ކުޑަކުދިންނާ ގުޅޭ މައްސަލަ ބެލުމުގެ އުޞޫލުތައް ކަނޑައެޅުމުގެ ގަވާއިދު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2020/R-70 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އާންމު ގަވާއިދު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021/R-117 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޢާންމު ގަވާއިދު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/77
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/01
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/23
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/34
- ހައިކޯޓުގެ 2019/HC-N-A/15
- ހައިކޯޓުގެ 2019/HC-N-A/11
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަލީ ސަމީރު، މުޙައްމަދު ނިޔާޒު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.