ޢަލީ ނަޝީދު ވ. ޙަސަން ފިރާޤު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2902/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ފިހާރައަކަށް ބިލްކޮށްފައިވާ އިންވޮއިސްތަކުގެ މުދަލުގެ އަގު ހޯދުމަށް، އެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާދާރެއްގެ މައްޗަށް ފަރުދީގޮތުން ދަޢުވާ ކުރެވޭތޯއާއި، ދަޢުވާ ހުށަހެޅިފައިވާ ގޮތަށް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާވުން ލާޒިމުކުރާ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގެ ދަށުން ވިޔަސް، ދަށުކޯޓުން ޤަޟިއްޔާ ނިންމިފަހުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނިންމި ޤަޟިއްޔާއެއް އެ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ތަޠްބީޤުކުރުމުގެ އިޙްތިމާލެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 4.3.1–4.3.3)
2. ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފުވިކަމަށް ބުނާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގައި، އެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމި ނިންމުމެއް ނުވަތަ ކުރި ކަމެއް ފާހަގަކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެއީ ޝަރީޢަތުން ބަލައިގަނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 4.4.2)
3. ހެކި ވަޒަންކޮށް ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތެއްގެ މައްޗަށް (balance of probabilities) މައްސަލަ ނިންމުމަކީ މަދަނީ މުޢާމަލާތް ސާބިތުކުރުމުގައި ބަލާ މިންގަނޑެވެ؛ ނަމަވެސް ދަށުކޯޓުން މައުޟޫޢީގޮތުން ނިންމާފައިނުވާ، އިޖުރާއީ ނުކުތާއަކާ ގުޅިގެން ނިންމި މައްސަލައެއްގައި އެ މިންގަނޑަށް ރިޢާޔަތްނުކުރިކަމުގެ ސުވާލު ނާރާނެއެވެ. (ޕެރ. 4.5.1–4.5.2)
4. އިންވޮއިސްތަކުގައި ބިލްކޮށްފައިވަނީ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ފިހާރައަކަށްނަމަ، އެ މުދަލަކީ ހަމައެކަނި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރުދުގެ ބޭނުމަށް ފޮނުވި މުދަލެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އަދި މުދާ ފޮނުވެނީ ކޮން ފަރާތަކަށްކަން ވިއްކާ ފަރާތަށް އެނގިފައިވާކަމަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 4.5.5–4.5.7)
5. ކުންފުނީގެ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ކުންފުންޏަކީ މެންބަރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް ކަމުން، ކުންފުނީގެ ފިހާރައަކާ ކުރި މުޢާމަލާތަކާ ގުޅިގެން އެ ކުންފުނީގެ ހިއްސާދާރެއްގެ މައްޗަށް ފަރުދީގޮތުން ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 4.5.8)
6. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒުގެ ޚިލާފު ރައުޔު) ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތެވެ؛ ދިފާޢެއް ހުށަހަޅާ ފަރާތަކީ އެ ދިފާޢާ ގުޅޭގޮތުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތެވެ. ކުންފުންޏެއް ކޮންޓްރެކްޓަކަށް ވަންނަނީ ސީދާ (ބޯޑުގެ ނިންމުމަކާއި ސިއްކައިން) ނުވަތަ އެޖެންޓެއް މެދުވެރިކޮށް ކަމުން، މުޢާމަލާތް ކުރީ ކުންފުނީގެ ފަރާތުން ނުވަތަ އޭގެ އެޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައިކަން ސާބިތުކުރަންޖެހެނީ އެ ދިފާޢު ނަގާ ފަރާތެވެ؛ ކުންފުންޏެއްގައި ހިއްސާ އޮތުމަކީ ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ނިވަލަށް ވަދެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 11–15)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 20 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި 142 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2016/SC-A/18 (މި މައްސަލައަށް ތަޠްބީޤު ނުކުރެވޭކަމަށް ކަނޑައެޅި)