ބިގް ބޮކްސް (މުހައްމަދު އަރީޝް) ވ. ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2480/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާ އިން މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރިކަން އިންކާރުކުރާއިރު، އިންވޮއިސްއާއި ލިޔެކިޔުންތަކާއި އެއް ހެކިވެރިއެއްގެ ހެކިބަހުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް މަސައްކަތްކުރި ކަމާއި އަގު ލިބެންޖެހޭކަން ސާބިތުކުރެވިފައިވޭތޯ؛ އަދި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހޭނީ ކޮން ފަރާތަކުންތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޢުރުފީ ނުވަތަ އާދައިގެ މުސްތަނަދުތަކުން (ސިޓީ، މެސެޖް، އިންވޮއިސް، އެކައުންޓް ފޮތް ފަދަ) ޤާއިމުވާ ޙުއްޖަތަކީ، އޭގައިވާ ސޮއާއި ބަޔާންތައް ފޯޖުކޮށްފައިވާކަމަށް ޠަޢުނު ނުކުރެވޭހާ ހިނދަކު އެ ބަޔާންތައް ޞައްޙަކަމުގެ ޙުއްޖަތެވެ؛ އަދި ސޮއިކުރި ފަރާތުން ސޮއިއަށް އިންކާރު ނުކުރާހާ ހިނދަކު އެ މުސްތަނަދަކީ އޭނާ ތައްޔާރުކުރި މުސްތަނަދެއްކަމުގެ ޙުއްޖަތެވެ. (ޕެރ. 12)
2. ޞައްޙަކަމާމެދު ޝައްކު އުފެދިފައިވާ ލިޔުމެއް ބަހުސްގެ ބޭނުމަށް ބަލައިލި ނަމަވެސް، އެ ލިޔުމުގައި ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢާ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް ގުޅުވާލެވޭ އިބާރާތެއް ނުވަތަ ޤަރީނާއެއް ނެތްނަމަ އެއީ ދަޢުވާ ސާބިތުކުރާ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 12)
3. ހެކިވެރިޔާއަށް ސީދާ ނޭނގި، އެހެން މީހަކު ބުނި ބުނުމެއްގެ މައްޗަށް ދޭ ހެކިބަހަކީ (އެއް ހެކިވެރިއެއްގެ ހެކިބަސް) މަސައްކަތް ޙަވާލުކުރިކަމާއި ކުރީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތްކަން ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13)
4. މަދަނީ ޚުޞޫމާތްތަކުގައި ދަޢުވާ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުންނެވެ؛ އެ ބުރައަކީ ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ބުރަ (burden of production) އާއި ޤަބޫލުކުރުވުމުގެ ބުރަ (burden of persuasion) އެވެ؛ ދަފްޢެއް ކުރާ ފަރާތުން އެ ދަފްޢު ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 14)
5. މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ހާދިސާއެއް ސާބިތުކުރުމަށް ބަލާނީ 'ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތަށް' (balance of probabilities) އެވެ. (ޕެރ. 15)
6. ދައުލަތުގެ ކުންފުންޏެއްގެ ޕްރޮކިއުމަންޓް ސިޔާސަތުގެ ދަށުން ވަކި އަދަދަކަށްވުރެ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ޙަވާލުކުރަންޖެހެނީ ޓެންޑަރ އިވެލުއޭޝަން ކޮމިޓީއާއި ބޯޑުގެ ހުއްދައާއެކު، ދެފަރާތުގެ ޒިންމާ ބަޔާންކުރާ އެއްބަސްވުމަކުން (ކުއްލި ޙާލަތުގައިވެސް) ކަމުން، އެފަދަ ރަސްމީ ޙަވާލުކުރުމެއްގެ ހެކި ނެތި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލިފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 16-17)
7. (ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދުގެ ތާއީދީ ރައުޔު) ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ހިންގާ ދައުލަތުގެ ކުންފުނިތަކުގެ ޕްރޮކިއުމަންޓް ވާންޖެހޭނީ ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާއި ބެސްޓް ޕްރެކްޓިސްއާ އެއްގޮތަށް ދެފުށް ފެންނަ ހަރުދަނާ އުޞޫލުތަކަކަށެވެ؛ ޤަވާޢިދެއް އުޞޫލެއް ނެތި އެތަންތަނުގެ ފައިސާއާއި މުދަލާމެދު މުޢާމަލާތް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 24)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/SC-A/02
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2014/SC-A/13
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/49
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/53
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މުޙައްމަދު ސަޢީދު އިސްމާޢީލް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ޤަޟިއްޔާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2015 (ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާގެ ޤާނޫނު) ގެ 1 (ހ)، 2 (ހ)، 14 (ހ)(ށ)، 16، 45 (ހ)، 54 (ހ)(ށ)(ނ)، 55 (ހ) ވަނަ މާއްދާ
• ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާގެ މުދަލާއި ޚިދުމަތް ހޯދުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ސިޔާސަތު (Procurement Procedures and Guidelines of Public Service Media) ގެ 15.16، 17، 29، 32 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2006 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު) އަދި ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދު
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)