މުއިރީ ޕވޓ ލޓޑ ވ. ލިއޯ ޓްރޭޑިންފ ޕވޓ ލޓޑ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2420/Cv-C/2016

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމެއްގެ ޖަޒާއީ ޝަރުޠުގެ ދަށުން ދުވާލަކަށް %1 ގެ ޖޫރިމަނާ ނަގައިދިނުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/SC-A/16 (އައި އެންޑް ޓީ މެނޭޖްމަންޓް ވ މައިކްރޯ އިންވެސްޓްމަންޓް) ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ) އާ ޚިލާފަށްތޯ؛ އަދި ޖޫރިމަނާ ނަގައިދިނުމާމެދު ކުރިން ކޯޓުގެ ޑިސްޕިއުޓް ރިސޮލިއުޝަން މަރުޙަލާގައި ދެފަރާތް އެއްބަސްވެ ޙުކުމަކުން ކަނޑައެޅިފައިވާއިރު، އޭގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ފަހުގެ މައްސަލައެއްގައި ސުވާލު އުފެއްދޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ) އާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބަޢަވާން ޖެހޭނަމަވެސް، މައްސަލައިގެ މުހިންމު ވާޤިޢާތައް (މެޓީރިއަލް ފެކްޓްސް) ތަފާތުނަމަ، އެ ތަފާތު ބަޔާންކުރުމަށްފަހު މަތީ ކޯޓުގެ ނިންމުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދަށު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/15 ގެ 50 ވަނަ ޕެރެގްރާފަށް ރުޖޫޢަކޮށް)
2. ޖޫރިމަނާގެ ޢަދަދު ހިމެނޭ މާއްދާއަކީ ޝަރުޢީ ކޯޓެއްގެ ޙުކުމަކުން ބަލައިގަނެ ގޮތެއް ކަނޑައެޅިފައިވާ މާއްދާއަކަށް ވާނަމަ، އެ މާއްދާގެ ޞައްޙަކަމާމެދު ސުވާލު އުފެއްދުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2015/SC-A/16 ޤަޟިއްޔާގައި (ތަޢައްސުފުވެ ގެއްލުމާ ނުބައްދަލު ބަދަލު ކަނޑައެޅުމާބެހޭ) ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުނުކުރެވޭނެއެވެ؛ މިއީ މެޓީރިއަލް ފެކްޓްސް ތަފާތުކުރެވޭ ޙާލަތެކެވެ.
3. ޝަރުޢީ މަރުޙަލާގެ ތެރެއިން ޙައްލު ހޯދައިދިނުމަށް އުފައްދާފައިވާ ސުލްޙައިގެ (ޑިސްޕިއުޓް ރިސޮލިއުޝަން) މަރުޙަލާގައި ދެފަރާތް އެއްބަސްވެ ނިންމާފައިވާ ނިންމުންތަކަށް، ހަމަ އެ ކަމުގައި ފަހުން ތަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފިނަމަ ނޭދެވޭ ނަތީޖާއެއް ނިކުންނާނެއެވެ؛ އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުނުކޮށް އޮތްއިރު، އޭގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ކަމެއް ފަހުގެ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން ބަދަލުކުރެވިދާނެ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއް ނެތެވެ.
4. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/28 (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ އަޙްމަދު ޖަނާޙް) ޤަޟިއްޔާގެ އަޤްލަބިއްޔަތު ރައުޔުގައި، ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ އިތުރަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ މާއްދާއަކީ ލިކުއިޑޭޓެޑް ޑެމޭޖަސްގެ މާއްދާއެއްނަމަ ބަދަލު ނަގައިދެވިދާނެ ކަމަށާއި، ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒެއްނަމަ ނަގައިނުދެވޭނެ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވީނަމަވެސް، ޑިސްޕިއުޓް ރިސޮލިއުޝަން މަރުޙަލާގެ ޙުކުމަކުން ޖޫރިމަނާ ނެގުމާމެދު ގޮތެއް ނިމިފައިވާ ޙާލަތެއްގައި އެ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކުރުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް އެޅޭނެއެވެ.
5. ޖަޒާއީ ޝަރުޠެއްގެ ދަށުން ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ނަގައިދިނުމަކީ ދިވެހި ކޯޓުތަކުން އެކި ދުވަސްވަރު އެކިގޮތަށް މާނަކޮށް ތަންފީޛުކުރަމުން އައި މަބްދައެއް ކަމަށާއި، އެ މަޢުޟޫޢުގައި އެއްގޮތްކަން ގެނައުމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ފަހުން ނިންމާފައިވާ ޤަޟިއްޔާތަކުގައި އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅުއްވާފައިވާ ކަމަށް ކޯޓުން ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާއި (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2015/SC-A/16 ޤަޟިއްޔާ (އައި އެންޑް ޓީ މެނޭޖްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ މައިކްރޯ އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/15 ޤަޟިއްޔާ (އިބްރާހީމް ޢަބްދުއްލަޠީފް ވ އޯނަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)، 46-55 ވަނަ ޕެރެގްރާފުތައް
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/28 ޤަޟިއްޔާ (ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ އަޙްމަދު ޖަނާޙް)
• ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2133/Cv-C/2014 އާއި 383/Cv-C/2016 ޤަޟިއްޔާ