ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
[2022] SC 76 · 2021/SC-A/94ސުޕްރީމް ކޯޓު · 21 ނޮވެމްބަރު 2022 · މަދަނީ – ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ / ރެސްޖުޑިކާޓާ

މުއިރީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ލިއޯ ޓްރޭޑިންގ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ސުޕްރީމް ކޯޓުދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ސުޕްރީމް ކޯޓު · 21 ނޮވެމްބަރު 2022ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
C/2016-Cv/2420 ގައި ސިވިލް ކޯޓުން ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި US$1,027,996.50 ދައްކަން މުއިރީއަށް އަމުރުކުރިއެވެ. ހައިކޯޓުން (2018/HC-A/32) ދެމެހެއްޓީ، ޖޫރިމަނާ ނެގުމުގެ ޙައްޤު ނިހާއީވެފައިވަނީ އިސްތިއުނާފުނުކުރާ C/2016-Cv/383 ގެ ޙުކުމުން ކަމަށާއި، ޙަސަން އަލިމަނިކު ޤަޟިއްޔާ ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ބުނެއެވެ.
ވާޤިޢާ
ލިއޯ ޓްރޭޑިންގއިން މުއިރީއަށް ފޯރުކޮށްދިން މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ ފައިސާއާ ގުޅިގެން ދެފަރާތް ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމަކަށް ވަޑައިގަތެވެ. C/2016-Cv/383 ގައި ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން މަރުޙަލާގައި ދެފަރާތުގެ އެއްބަސްވުމާއެކު US$162,782.01 ވަކި މުއްދަތުތަކެއްގައި ދައްކަން އަމުރުކޮށް، ނުދައްކައިފިނަމަ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ޖޫރިމަނާ ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ލިއޯ ޓްރޭޑިންގއަށް ލިބޭނެ ކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ. އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފެއް ނުކުރެއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ސިވިލް ކޯޓުގެ ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން މަރުޙަލާގައި ދެފަރާތުގެ އެއްބަސްވުމާއެކު ނިންމި، އިސްތިއުނާފުނުކުރާ ޙުކުމެއްގައި ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ ނެގުމުގެ ޙައްޤު ނިހާއީވެފައިވޭތޯއާއި، އެ ޙުކުމުގެ ތަންފީޛަށް ހުށަހެޅި ފަހުގެ ދަޢުވާގައި ޙަސަން އަލިމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް ([2021] SC 50) ގެ ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒްގެ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
މުއިރީ ބުނީ ޖޫރިމަނާއަކީ ޙަސަން އަލިމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙްގައި ކަނޑައެޅި ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒްގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމަށާއި، ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން މަރުޙަލާގައި ޝަރީޢަތެއް ނުކޮށް ނިންމި ޙުކުމެއް ނިހާއީ ނުވާނެ ކަމަށެވެ. ލިއޯ ޓްރޭޑިންގ ބުނީ އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފު ނުކުރާތީ ޖޫރިމަނާއާ ބެހޭ ބަހުސް އިތުރަށް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، ޙަސަން އަލިމަނިކު ޤަޟިއްޔާއިން މިފަދަ ފީ ބާޠިލުވީ ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ޖޫރިމަނާ ނެގުމުގެ ޙައްޤު ދެފަރާތުގެ އެއްބަސްވުމާއެކު C/2016-Cv/383 ގައި ކަނޑައެޅި، އެ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފު ނުކުރާތީ ރެސްޖުޑިކާޓާ ތަޠުބީޤުވާނެއެވެ. އެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށް ހިންގާ ވަކި ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ތެރެއިން އެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ނުގެނެވޭތީ، ޙަސަން އަލިމަނިކު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކޮށް ބަދަލު ނުގެނެވޭނެ ކަމަށް ކޯޓުން ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
2018/HC-A/32
ފަހުގެ ތާރީޚު
—

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › މަދަނީ – ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ / ރެސްޖުޑިކާޓާ

ޑިސްޕިއުޓް ރިޒޮލިއުޝަން މަރުޙަލާގައި މައްސަލަ ނިންމަނީ ޝަރީޢަތެއް ނުކޮށް ގޮތް ކަނޑައެޅުމަށް ދެފަރާތް އެއްބަސްވާ ޙާލަތުގައެވެ. އެކަމަށް އެއްބަސްނުވެވިއްޖެނަމަ ޙަޤީޤަތްތަކާއި ޤާނޫނީ ނުކުތާތަކަށް ބަހުސްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ ޝަރީޢަތް ހިންގޭނެއެވެ. ޝަރީޢަތެއް ނުހިންގާ އެ މަރުޙަލާގައި ނިންމި ޤަޟިއްޔާއެއް ކަމުގައި ވުމަކީ، އަދި ޤާނޫނީ ނުކުތާއަކަށް ބަހުސް ނުކުރެވުމަކީ، ދެފަރާތް އެއްބަސްވެގެން ކޯޓުން ކަނޑައެޅި ކަމެއް ނަފީވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19)

HN2މަދަނީ › މަދަނީ – ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ / ރެސްޖުޑިކާޓާ

އާންމު އުޞޫލަކީ، މައްސަލައެއްގައި ނިންމާ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފު ނުކުރާނަމަ، ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ އިތުރުން އެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން ކޯޓުން އިތުރަށް ކަމެއް ނިންމަންޖެހޭ ނިންމުމެއް ނޫން ކަމެވެ. އެ ނިންމުމުގެ މައްޗަށް ރެސްޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައު ތަޠުބީޤުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 24)

HN3މަދަނީ › މަދަނީ – ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ / ރެސްޖުޑިކާޓާ

ވަކި މުއްދަތެއްގައި ފައިސާ ދެއްކުމަށް އަންގައި، އެ އެންގުމާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ ނިކުންނާނެ ނަތީޖާ (ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ ލިބުމުގެ ޙައްޤު) ކަނޑައަޅައި ނިންމި ނިންމުމެއް ތަންފީޛުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ފަހުގެ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން، އެ ނިންމުމަކީ ސުވާލު އުފެދިގެން ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިނުވާ ނިންމުމެއްކަމުގައި ހުރެ، ކުރިން ގޮތް ކަނޑައެޅުނު ނުކުތާއަށް ބަދަލު ގެނައުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25)

HN4މަދަނީ › މަދަނީ – ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ / ރެސްޖުޑިކާޓާ

ނިންމުމެއް ބިނާކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށް، ނުވަތަ ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވާ ކަމަށް، ނުވަތަ އިޖުރާއަތުގައި ޢައިބެއް ހުރި ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ޚަޞްމުންނަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. އެގޮތަށް ޢަމަލުނުކޮށް، އެ ޚަޞްމުންގެ މެދުގައި ހަމަ އެ މަރުޙަލާގައި ހިންގާ އެހެން ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ތެރެއިން ކުރިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތް ބަދަލުކުރުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 30)

HN5މަދަނީ › މަދަނީ – ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގެ ޖޫރިމަނާ / ރެސްޖުޑިކާޓާ

އެހެންކަމުން، ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމުގައިވާ ޖޫރިމަނާ ނެގުމުގެ ޙައްޤު ކުރިން ނިންމި، އިސްތިއުނާފުނުކުރާ ޙުކުމަކުން ނިހާއީވެފައިވާއިރު، ފަހުން އެ ޖޫރިމަނާ ނަގައިދިނުމަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލައެއްގައި ޙަސަން އަލިމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް ([2021] SC 50) ގައި ޕެނަލްޓީ ކްލޯޒްއާއި ގެއްލުމުގެ ބަދަލާމެދު ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލު ތަޠުބީޤުކޮށް އެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ނުގެނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 26-31)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
  • ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)، 145 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
  • ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
  • [2021] SC 50 (2020/SC-A/28) ޙަސަން އަލިމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް
  • 2015/SC-A/16 އައި.އެންޑް.ޓީ މެނޭޖްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މައިކްރޯ އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
  • [2021] SC 42 (2020/SC-A/35) ދިވެހި ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ސިވިލް އޭވިއޭޝަން) ވ. ދީބާޖާ އިންވެސްޓްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
  • 2016/SC-A/25 ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ
  • [2021] SC 09 (2019/SC-A/09) އިމާދު ޔޫސުފް ވ. ސީ އެންޑް ސަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ފަނޑިޔާރު ޢާއިޝާ ޝުޖޫން މުޙައްމަދު، ފަނޑިޔާރު މަޙާޒު ޢަލީ ޒާހިރު، ފަނޑިޔާރު ޙުސްނުއް ސުޢޫދު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ