މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސް ވ. މުޙައްމަދު މުޞްތަފާ

ނަތީޖާ: ޓްރައިބިއުނަލުން ވަޒީފާ ރުޖޫޢުކޮށްދިނުމަށް ނިންމީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅި (ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރި ކަމަށް ބެލެވޭ)

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން، މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދު

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 15/VTR/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދިވެހިރާއްޖެއަށް ސިއްރުން ދުނޑި އެތެރެކުރިކަން ކަސްޓަމްސްގެ ތަޙުޤީޤަށް ސާބިތުވުމުން މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރެވިފައި ވޭތޯއާއި، މުވައްޒަފުގެ ވަޒީފާ އަނބުރާ ރުޖޫޢުކުރުމަށް ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ ރަނގަޅަށްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކަސްޓަމްސް އޮފިސަރަކު ބޭރުން ދަތުރުކޮށް އައިސް ސިއްރުން ދުނޑި އެތެރެކުރިކަމަށް ކަސްޓަމްސްގެ ތަޙުޤީޤަށް ސާބިތުވުމުން، ތަޙުޤީޤު ކުރިއަށްދިޔަ މުއްދަތުގައި ސަސްޕެންޑްކޮށް ސެކްޝަން ބަދަލުކުރުމަށްފަހު، ހިއުމަން ރިސޯސް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑުގެ ލަފާގެ މަތިން ކަސްޓަމްސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން، ހާދިސާ ހިނގާތާ ގާތްގަނޑަކަށް ދެ އަހަރު ވަރު ފަހުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރެވިފައިވާކަމަށް ބުރަވެވެން ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މުވައްޒަފު މަޤާމަށް ރުޖޫޢުކޮށް، ވަކިކުރި ތާރީޚުން ފެށިގެން މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް ދިނުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ޓްރައިބިއުނަލުން މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ބަލާފައިވަނީ 2011/HC-A/134 ގައި އެކަން މާނަކޮށްފައިވާ ގޮތާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، ވަޒީފާ ރުޖޫޢުކުރުމަށް ނިންމީ 2011/HC-A/128 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ގަވާއިދުގެ ދެ ޢުންޞުރު ފުރިހަމަވެފައިވާތީ ވަކިކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ކުރި ކަމެކެވެ؛ ސަސްޕެންޑްކުރުމާއި ސެކްޝަން ބަދަލުކުރުމަކީ އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅުތަކެއް ކަމަށާއި، ލަސްވީ ލަފާ ހޯދުމުގެ އިޖުރާއާތުގެ ސަބަބުން ކަމަށާއި، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާތީ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާކަމަށް ކޯޓުން ދެކުނެވެ. އެހެންކަމުން ދެވަނަ ނުކުތާއަށް ތަފްޞީލުކޮށް ބަލަން ނުޖެހޭ ކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްނެތި މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަކީ ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަނާކުރާ ކަމެއް ކަމަށާއި، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާ ގުޅިގެން މުވައްޒަފު ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެއްގައި ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮންނަނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 16)
2. މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ނިންމާ ނިންމުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން (substantive fairness) އާއި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން (procedural fairness) ޤާއިމުކުރެވިފައި އޮންނަން ވާނެއެވެ. މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރި ސަބަބަކީ ޢަދުލުވެރި ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކަށް ވުމާއި، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރާ އިޖުރާއާތަކީ ޢަދުލުވެރި އިޖުރާއާތަކަށް ވުމެވެ؛ އައި.އެލް.އޯގެ ކޮންވެންޝަން 158 އާއި ރެކޮމެންޑޭޝަން 166 ވެސް މިގޮތަށް ބަޔާންކުރެއެވެ. (ޕެރ. 17-19)
3. މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގެ ބުނެވުނު މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް ދެ ޢުންޞުރު ފުރިހަމަވާން ޖެހެއެވެ: (1) މުވައްޒަފަކު ޤާނޫނާއި ނުވަތަ ގަވާއިދާއި އަދަބާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ކޮށްފިކަން ކަސްޓަމްސްގެ ތަޙުޤީޤަށް ސާބިތުވުން، އަދި (2) އެ ޢަމަލުގެ ސަބަބުން އެމީހަކު ވަޒީފާގައި ބެހެއްޓުމަކީ މުވައްޒަފުންނާއި މުއައްސަސާގެ މައްޗަށް ޢާއްމުން ކުރާ އިތުބާރު ކުޑަވެދާނެ ނުވަތަ ބުރަ އަރާފާނެ ކަމަކަށް ވުން. އެފަދަ ޢަމަލެއްތޯ ކަނޑައަޅަންވާނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައި މުވައްޒަފު ކުޅަ ޢަމަލަށް ވަކިން ބަލައިގެންނެވެ. (ޕެރ. 21-22)
4. ޤައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅުން ހުންނަ ކަސްޓަމްސް ފަދަ ތަންފީޒީ މުއައްސަސާއެއްގެ މުވައްޒަފުންގެ މައްޗަށް ޢާއްމު އިތުބާރު އޮތުމަކީ ވަޒީފާގެ ބާވަތުން މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށާއި، ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ތަކެތި އެތެރެކުރިކަން ތަޙުޤީޤަށް ސާބިތުވާ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާގައި ބެހެއްޓުމަކީ މުއައްސަސާގެ މައްޗަށް ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލިދާނެ ކަމަކަށް ވާތީ، އެއީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެކެވެ. (ޕެރ. 23-24)
5. ލަގެޖު ހުޅުވައި ނުބެލުމަކީ ތަޙުޤީޤުކުރެވުނު އެހެން މުވައްޒަފަކު ޢަމަލުކުރި ގޮތުގެ ސަބަބުން ވެފައިވާ ކަމަކަށް ވެ، އެ މުވައްޒަފާ މެދުވެސް ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވާނަމަ، މުއައްސަސާގެ އިހުމާލަކަށް ބަލައި ތަޙުޤީޤަށް ސާބިތުވި ޢަމަލު ތުހުމަތުކުރެވޭ މުވައްޒަފާ ނިސްބަތްކުރުމަށް ހުރަހެއް ނާޅައެވެ. (ޕެރ. 25.1)
6. ތުހުމަތާ ގުޅިގެން ސެކްޝަން ބަދަލުކުރުމާއި ތަޙުޤީޤު ކުރިއަށްދާ މުއްދަތުގައި ވަޒީފާއިން ސަސްޕެންޑްކުރުމަކީ ހެކި ނައްތާލުމާއި ތަޙުޤީޤަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން ހުއްޓުވުމަށް އަޅާ އިޞްލާޙީ ފިޔަވަޅެއް ކަމުގައި ވާއިރު، އެއީ ކުށަށް އަދަބުދިން ޢަމަލެއް ކަމުގައި ނުބެލޭނެއެވެ. އަދި ހިއުމަން ރިސޯސް މެނޭޖްމަންޓް ބޯޑާއި މިނިސްޓަރާ ދެމެދު ލަފާ ހޯދުމުގެ އިޖުރާއާތުގައި މުއްދަތެއް ހޭދަވުމަކީ އެކަނި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ ޚިލާފުކަމަށް ނުވަތަ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ގެއްލިފައިވާ ކަމަށް ކަނޑައެޅޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ ތުހުމަތު ސާފުކޮށްދީ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެއެވެ. (ޕެރ. 25.2-25.3، 26)
7. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް، ޢަދުލުވެރި އިޖުރާއާތުތަކެއް ފުރިހަމަކޮށްގެން ކޮށްފައިވާ ކަމެއް ނަމަ، މުވައްޒަފުގެ ވަޒީފާ ރުޖޫޢުކޮށްދިނުމަށް އަމުރުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 27)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) (މާއްދާ ނަންބަރުތައް ޕީޑީއެފްގައި ފުށުއަރާފައި)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2012/R-35 (މޯލްޑިވްސް ކަސްޓަމްސް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދު) ގެ މުވައްޒަފު ވަކިކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ށ) (މާއްދާ ނަންބަރު ޕީޑީއެފްގައި ފުށުއަރާފައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 8/2011 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކަސްޓަމްސްގެ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• Termination of Employment Convention, 1982 (No. 158)
• Termination of Employment Recommendation, 1982 (No. 166)
• 2011/HC-A/134
• 2017/SC-A/44
• 2016/HC-A/62
• 2011/HC-A/128