މާލާ ހައި ރައިޒިންގ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަޙްމަދު އަޙްސަން މޫސާ

ނަތީޖާ: ބައެއް ބާޠިލުކުރި (ރުޖޫޢަކުރުމާއި މުސާރަ ނަގައިދިނުމުގެ ބައި)، ބަދަލު ކަނޑައެޅުމަށް ޓްރައިބިއުނަލަށް ތަޙްވީލުކުރި

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 107/VTR/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، ދެފަރާތުގެ މެދުގައި އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާއިރު ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމުމާއި، ވަކިކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ރުޖޫޢަކުރާ ދުވަހާ ހަމައަށް މުޅި މުސާރައާއި އިނާޔަތް ނަގައިދިނުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް ނިންމުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލައެއްގައި ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލަށް ތިން ބާވަތެއްގެ ޙައްލު ދެވޭނެއެވެ: ކުރިން ހުރި ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުން، ނުވަތަ އެބާވަތުގެ ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ އެހެން ވަޒީފާއެއްގައި ބެހެއްޓުން، ނުވަތަ ބަދަލު ދިނުން؛ އިސްތިސްނާއީ ހާލަތެއް ނެތްނަމަ އަސާސީ ޙައްލަކީ ރުޖޫޢަކުރުމެވެ. (ޕެރ. 16-17)
2. ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ހާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި އިޢާދަނުކުރެވޭ މިންވަރަށް ދެފަރާތުގެ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވުމާއި، ގިނަ މުއްދަތެއް ފާއިތުވެފައިވުމާއި، ވިޔަފާރީގެ ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ވިޔަފާރީގެ ޙާލަތު ގޯސްވުން ނުވަތަ ބޮޑު ބަދަލެއް އައުން ހިމެނެއެވެ. ރުޖޫޢަކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ހާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ފުރަތަމަ ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލަކަށް އިންޒާރު އެކަށީގެންވުމާއި، އެހެން ވަޒީފާއެއް ހޯދުން މުސްތަޙީލުވުމާއި، ރުޖޫޢަނުކުރުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނާއިންޞާފު ޢަމަލުތައް ޤަބޫލުކުރުން ކަމަށް ދޭހަވުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 18-19)
3. ވަޒީފާގެ ގުޅުން ދެމެހެއްޓޭ މިންވަރުގެ އިތުބާރު އޮތްތޯ ކަނޑައަޅަންވާނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ޚާއްޞަ ޙާލަތްތައް ވަޒަންކޮށްގެންނެވެ؛ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާކަމުގެ ހެކި ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން އީޖާބީ ގޮތެއްގައި ސާބިތުކުރަންވާނެ ކަމަށާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ބުނުމަކީ ބުއްދީގެ ހަމަތަކާ ދެކޮޅުނުޖެހޭ ހަރުދަނާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ބުނުމެއްތޯ ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 20-21)
4. އިތުބާރު ގެއްލިފައިވޭތޯ ބެލުމުގައި ވަކިކުރި ސަބަބުގެ ބޭރުން މައްސަލައިގައި ކަން ހިނގި ގޮތާއި ވަކިކުރުމަށްފަހު ކުރެވޭ ޢަމަލުތަކަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެއެވެ؛ މި މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅުނު ލިޔެކިޔުމާއި ހެކިން، ވަޒީފާ އިޢާދަކުރިޔަސް ހަމަޖެހިގެން ވަޒީފާ އަދާނުކުރެވޭ މިންވަރަށް އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާކަން މަދަނީ މިންގަނޑުން ސާބިތުވެއެވެ. (ޕެރ. 22، 25)
5. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުން ގެއްލުނު ހުރިހާ މުސާރައާއި އިނާޔަތެއް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ނަގައިދިނުމަކީ ލާޒިމު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އިންޞާފުވެރި މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ ޓްރައިބިއުނަލުން ނުވަތަ ކޯޓުންނެވެ. ބަދަލު ކަނޑައެޅުމުގައި ވަޒީފާގެ ބާވަތާއި، ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތާއި، މުސާރައާއި އިނާޔަތާއި، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނާއިންޞާފު ޢަމަލުތަކާއި، އުމުރާއި، މުވައްޒަފުގެ ޙިއްޞާއާއި، ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް އެޅި ފިޔަވަޅުތަކާއި، ނުޙައްޤު މުއްސަނދިކަމާއި، އަބުރަށް ލިބުނު ގެއްލުން ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 28-30)
6. ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަނުކުރާ ޙާލަތުގައި އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުނުވާނަމަ އެއް އަހަރުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ނަގައިދިނުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ދަމަހައްޓަމުންދާ ހަމައެވެ؛ ލިބެމުންދިޔަ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ކަށަވަރުނުކުރެވޭނަމަ، ބަދަލުގެ މިންވަރު ކަނޑައެޅުމަށް މައްސަލަ ޓްރައިބިއުނަލަށް ތަޙްވީލުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 31، 33-34)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާ (ހ) ގެ (1) އަދި (3)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ މުއްދަތު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން) ޕެރ. 49، 51، 53، 54، 61
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/14 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލް) ޕެރ. 38
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 35 (އާމިނަތު އަރީޖް ޙުސައިން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް) ޕެރ. 22
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2021] SC 15 (ކްރައުން ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޢަބްދުﷲ އާނިސް އަދި އިތުރު 21 ފަރާތެއް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/22 (ޙުސައިން ނަޒީފް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން) ޕެރ. 34
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/36 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އަސްފާޤު ވަޙީދު) ޕެރ. 34، 21
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/27 (ޢަލީ ވަޙީދު ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/30 (މުޙައްމަދު ނަދީމް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން) ޕެރ. 37
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ [2025] SC 25 (ދިވެހި ދައުލަތް (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތް) ވ. ޢާއިޝަތު ރަޝީދާ) ޕެރ. 26