އަބޫ ޝަހުމަދު ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ، ވަޒީފާއާބެހޭ، ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން، އިތުބާރު ގެއްލުން، ބަދަލު ނަގައިދިނުން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 115/VTR/2017

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމަކީ ބޭއިންސާފު ވަކިކުރުމެއްކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށްފަހު، ދެފަރާތުގެ މެދުގައި އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާތީ ވަޒީފާ އިޢާދަނުކޮށް ބަދަލު ދިނުމަށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ؛ އަދި ބަދަލު 1 އަހަރުގެ މުސާރައަށް މަޙްދޫދުކުރުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/27 ޤަޟިއްޔާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: އިމިގްރޭޝަން އޮފިސަރެއްގެ މަޤާމުގައި ދިގު މުއްދަތަކަށް ހުރި މުވައްޒަފަކު، ފުރުން މަނާކޮށްފައިވާ ފަރާތަކަށް އެ މަޢުލޫމާތު ދީފައިވާ ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވެއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ ވަކިކުރުމަކީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުކޮށް ކުރި ބޭއިންސާފު ވަކިކުރުމެއް ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާތީ ވަޒީފާ އިޢާދަނުކޮށް 1 އަހަރުގެ އަސާސީ މުސާރަ (104,880 ރުފިޔާ) ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދިނުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ބުނީ ކުށް ސާބިތުނުވާއިރު ވަޒީފާ އިޢާދަނުކުރުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ނުހަނު ޢަމަލު ޤަބޫލުކުރުން ކަމަށާއި، ބަދަލު 1 އަހަރަށް މަޙްދޫދުކުރުމަކީ 2019/SC-A/27 އާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ބުނީ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ ކަމަށާއި ދިގު މުއްދަތެއް ފާއިތުވެފައިވާ ކަމަށާއި ބަދަލު ކަނޑައެޅީ ޓްރައިބިއުނަލުގެ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއިން ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ސިއްރު މަޢުލޫމާތު ދޫވިކަން އެނގިހުރެ އެކަން ނުއެންގުމުން ޙައްސާސް ވަޒީފާއެއްގައި ހުރި މުވައްޒަފުގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާކަން ޓްރައިބިއުނަލުން ސަބަބާއެކު ބަޔާންކޮށްފައިވާތީ ރުޖޫޢަނުކުރުން ރަނގަޅު ކަމަށާއި، 2019/SC-A/27 ގެ ހަމަތައް ތަޠުބީޤުކުރުމުން ވެސް މުވައްޒަފުގެ ޙިއްޞާ ހުރުމުން 1 އަހަރުގެ ބަދަލު ބަދަލުކުރަން ނުޖެހޭ ކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރާ މުވައްޒަފަކަށް ދެވޭ އަސާސީ ޙައްލަކީ ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކުރުން ނަމަވެސް، އެއީ ވަކިގޮތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ އަމުރާ އެއް ސިފައެއްގެ ޢަދާލަތުގެ ޙައްލެއް (equitable remedy) ކަމަށްވާތީ، އެ އަމުރު ނެރުމުގެ ކުރިން އެކަމަށް ހުރަސްއަޅާ ޙާލަތެއް އޮތްތޯ ނުވަތަ ރުޖޫޢަކުރުމަކީ ޢަމަލީގޮތުން ކުރެވޭނެ ކަމެއްތޯ ބަލަންވާނެއެވެ (2017/SC-A/14 ތަބާވެ).
2. ވަޒީފާދޭ ފަރާތާއި މުވައްޒަފާ ދެމެދު އަނބުރާ އިޢާދަ ނުކުރެވޭ މިންވަރަށް އިތުބާރު ގެއްލިފައިވުމަކީ ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަނުކުރުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރެވޭ ޙާލަތެއް ކަމަށާއި، އިތުބާރު ގެއްލިފައިވޭތޯ ކަނޑައަޅާނީ ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ޚާއްޞަ ޙާލަތްތައް ވަޒަންކޮށް، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ބުނުމަކީ ހަރުދަނާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ބުނާ ބުނުމެއްތޯ ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ބަލައިގެންނެވެ.
3. ޤައުމީ ސަލާމަތާ ގުޅުންހުރި ޙައްސާސް ވަޒީފާއެއް އަދާކުރާ މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރި މައުޟޫޢީ ސަބަބު ސާބިތުނުވިޔަސް، ސިއްރު މަޢުލޫމާތު ދޫވިކަން އެނގިހުރެ ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ނުއެންގުން ފަދަ، މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމުން އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާނަމަ، ވަޒީފާ އިޢާދަކުރުމުގެ ޙައްލު ނުދެވޭނެއެވެ (2018/SC-A/49 ތަބާވެ).
4. ދަށުކޯޓު ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލުން މައްސަލަ ނިންމުމަށްފަހު ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާ އާ އުޞޫލެއް، މައްސަލަ ނިންމި އިރު ކަނޑައެޅިފައި ނުވާތީ ޓްރައިބިއުނަލަށް ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެ ނަމަވެސް، އިސްތިއުނާފު ހިނގަމުންދާއިރު ހައިކޯޓުން އެ އުޞޫލަށް ތަބާވާން ޖެހެއެވެ.
5. ބޭއިންސާފުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ގެއްލިފައިވާ ހުރިހާ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް ނަގައިދިނުމަކީ ލާޒިމު ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި (2019/SC-A/36)، ބަދަލުގެ މިންވަރު ކަނޑައަޅާނީ ވަޒީފާގެ ބާވަތް، ޚިދުމަތުގެ މުއްދަތު، މުސާރަ، ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ބޭއިންސާފު ޢަމަލުތައް، އުމުރާއި އެހެން ވަޒީފާއެއް ލިބޭނެ މިންވަރު، މުވައްޒަފުގެ ޙިއްޞާ ނުވަތަ އިހުމާލު، ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް ކުރި މަސައްކަތް، އަދި ނުޙައްޤު މުއްސަނދިކަމެއް ލިބޭތޯ ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ (2019/SC-A/27).
6. ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގެ ސަބަބުގައި މުވައްޒަފުގެ ވެސް ޙިއްޞާއެއް އޮތުމަކީ (މިސާލު: ޙައްސާސް މަޢުލޫމާތު ދޫވިކަން އެނގިހުރެ ނުއެންގުން) ބަދަލުގެ ނިސްބަތް ކުޑަކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށްވާތީ، މިމައްސަލައިގައި 1 އަހަރުގެ މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދިނުމަށް ކުރި ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަން ނުޖެހެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) - ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމާއި ޓްރައިބިއުނަލުން ދޭ ޙައްލުތަކާ ބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު)
• ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދު
• 2017/SC-A/14 (ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ޕލކ ވ. ފާޠިމަތު މަލީޙާ ޖަމާލު)
• 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• 2019/SC-A/36 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އަސްފާޤު ވަޙީދު)
• 2019/SC-A/27 (ޢަލީ ވަޙީދު ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް)
• 2016/HC-A/586 (ޢާއިޝަތު ޢާޠިޔާ ނަޞީރު ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)
• 2016/HC-A/555