ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީވީއައި) ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ

ނަތީޖާ: ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ބާޠިލު، މީރާގެ ނޯޓިސް އޮފް ޓެކްސް އެސެސްމަންޓް ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ކީވޯޑުތައް: ޓެކްސް، ޓީ- ޖީއެސްޓީ- ސްޓްރާޓާ އުޞޫލު

ދަށު ކޯޓު: ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލް TAT-CA-G/2016/006

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓެއްގެ ވިލާތައް ސްޓްރާޓާ އުޞޫލުން 35 އަހަރަށް ލީސްކުރި މުޢާމަލާތްތަކުން ޖީ.އެސް.ޓީ ނެގޭތޯއާއި، ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުން ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނަށް ބަދަލުވުމުގެ ކުރީގެ އަދި ފަހުގެ މުޢާމަލާތްތަކަށް ހިނގާނީ ކޮން ޤާނޫނެއްތޯއާއި، އޮޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވި މުއްދަތާއި ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުން މުޅި އެސެސްމަންޓް ބާޠިލުކޮށް އަލުން ކަނޑައެޅުމަށް އެންގުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބަނީ ހޯލްޑިންގްސްއިން ހިންގާ ރިޒޯޓެއްގެ ވޯޓަރ ވިލާތަކެއް ސްޓްރާޓާ އުޞޫލުން 35 އަހަރަށް ލީސްކުރި 11 މުޢާމަލާތަކަށް (ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ ކުރިން 1، ފަހުން 10) ޖީ.އެސް.ޓީ ނުދައްކާ ކަމަށް ބުނެ، މީރާއިން އޮޑިޓްކޮށް ޓެކްސް އެސެސްމަންޓެއް ފޮނުވިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނު ހިނގަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރުގެ މުޢާމަލާތްތަކަށް އޭރުގެ ޤާނޫނު ހިނގާނެތީ މީރާގެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، ނަގާފައިވާ ފައިސާ އަނބުރާ ދީ، ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ ކުރީގެ މުޢާމަލާތްތަކުގެ ޓެކްސް އިދާރީ ޤާނޫނާއި ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަލުން ކަނޑައެޅުމަށް ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުން އެންގިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ބަނީ ހޯލްޑިންގްސްއިން ބުނީ އޮޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވީ މުއްދަތުގެ ބޭރުން ކަމަށާއި، މިއީ ޓޫރިސްޓުންނަށް ދޭ ޚިދުމަތެއް ނޫން، ނުއުފުލޭ މުދަލާ ގުޅޭ ޙައްޤެއް ބަދަލުކުރުން ކަމަށާއި، ޓްރައިބިއުނަލަށް އަލުން ކަނޑައެޅުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ނެތް ކަމަށެވެ. މީރާއިން ބުނީ ޓްރައިބިއުނަލުން 65 ވަނަ މާއްދާ މާނަކުރީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތަކާއި ޚިލާފަށް ކަމަށާއި ބަލަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، މުއްދަތުގެ ނުކުތާ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ނެގީ ހައިކޯޓުގައި ކަމާއި، ނޯޓިސް ފޮނުވީ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ކަމާއި، ޓޫރިޒަމް ޖީ.އެސް.ޓީ ހަމައެކަނި ޓޫރިސްޓުންނަށް ދޭ ޚިދުމަތަކަށް ހަނި ނުވާތީ ސްޓްރާޓާ ލީސްތަކަށް ޖީ.އެސް.ޓީ ނެގޭނެކަމާއި، ޓްރައިބިއުނަލުން އެއް މުޢާމަލާތެއްގެ ސަބަބުން މުޅި ނިންމުން ބާޠިލުކުރުން ރަނގަޅު ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދުގެ ރައުޔުގައި ސްޓްރާޓާ މުޢާމަލާތްތަކަކީ ނުއުފުލޭ މުދާ ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތްކަމުން ޖީ.އެސް.ޓީ ނުނެގޭނެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޓެކްސް ދައްކާ ފަރާތުން އޮޑިޓުގެ ކޮމެންޓުގައިވެސް، އިޢުތިރާޟްގައިވެސް، ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުގައިވެސް ނުނަގާ ނުކުތާއެއް (އޮޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވި މުއްދަތު ފަދަ) ހައިކޯޓުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ނެގުމުގެ ހުއްދަ ނުދެވޭނެއެވެ؛ އަދި އިޢުތިރާޟްކުރީ އޮޑިޓުގެ ވަކި ބަޔަކަށް ނަމަ، ބާކީ ބައިތަކަށް އިޢުތިރާޟްކުރެވިފައި ނުވާނެއެވެ.
2. ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނާއި ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނު ވެސް ކިޔަންޖެހެނީ ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނާއެކުގައި ކަމުން، އޮޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވެނީ އިދާރީ ޤާނޫނުގެ ދަށުންނެވެ. މުޢާމަލާތް ކުރިއިރު އޮޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވަންޖެހޭ މުއްދަތެއް އެއްވެސް ޤާނޫނެއްގައި ނެތްނަމަ، ނޯޓިސް ފޮނުވުމުގެ މުއްދަތު ގުނަން ފަށަންޖެހޭނީ އިދާރީ ޤާނޫނުގައި އެ މުއްދަތު ކަނޑައެޅި އިޞްލާޙު ޢަމަލުކުރަން ފެށި ތާރީޚުން ފެށިގެންނެވެ.
3. ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ 65 ވަނަ މާއްދާއިން ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނު ސާފުބަހުން އުވާލައި، ޓޫރިސްޓް ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ނިޒާމު މެދުކެނޑުމެއްނެތި ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ ދަށަށް ބަދަލުކުރެވުނެވެ (މިއީ consolidation އެއް ނޫން، repeal އެކެވެ). އެހެންކަމުން ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން ކުރި މުޢާމަލާތްތަކަށް ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނާއި، ފަހުން ކުރި މުޢާމަލާތްތަކަށް ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނު ހިނގާނެއެވެ.
4. ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ މުދަލާއި ޚިދުމަތުން ނެގޭ ޖީ.އެސް.ޓީ އަކީ ހަމައެކަނި ޓޫރިސްޓުންނަށް ވިއްކާ މުދަލާއި ދޭ ޚިދުމަތުން ނެގޭ ޓެކުހެއް ނޫނެވެ؛ ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ މާއްދާގައި 'ޓޫރިސްޓުން' މި ލަފުޒު ނުހިމެނޭތީ، ޓެކްސް ނެގުން ބިނާވަނީ ވިއްކާ ނުވަތަ ޚިދުމަތްދޭ ފަރާތަކީ ހުއްދަ ލިބިގެން ހިންގާ ޓޫރިސްޓް ތަނެއްކަމުގެ މައްޗަށެވެ. އުވާލި ޤާނޫނުގެ ނައްޞު އަލަށް ފާސްކުރި ޤާނޫނުގެ ނައްޞުގެ ގޮތުގައި ކިޔައެއް ނުވާނެއެވެ.
5. ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓެއްގެ ވަކި ބައެއް ނުވަތަ ވަކި ވިލާއެއް ކަނޑައެޅޭ ވަކި މުއްދަތަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އަގަކަށް ދޫކުރުމުން އެ މުޢާމަލާތުގެ ޖީ.އެސް.ޓީ ހިސާބުކުރަނީ ޖުމްލަ އަގުގެ މައްޗަށް ކަމުން، ސްޓްރާޓާ އުޞޫލުން ވިލާ ލީސްކުރުމަކީ ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ މުދަލެއް ވިއްކުމެއް ކަމަށްވެ ޖީ.އެސް.ޓީ ދައްކަންޖެހޭނެއެވެ؛ ގަންނަ ފަރާތަކީ ޓޫރިސްޓަކަށްތޯ ކުންފުންޏަކަށްތޯ ބަހުސްކުރާނެ ތަނެއް ނެތެވެ. (އަޣުލަބިއްޔަތު)
6. ސްޓްރާޓާ ލީސްއަކީ ނުއުފުލޭ މުދާ އޭގެ ޒާތުން މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުކޮށް ވިއްކުމެއް ނޫންކަމުން، ނުއުފުލޭ މުދާ ވިއްކުމުގެ މާނައިގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނެއެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު)
7. ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުން އަލުން އޮޑިޓްކުރުމަށް ނުވަތަ ޓެކްސް ކަނޑައެޅުމަށް އަންގާ އެންގުމަކީ ކުރިން ގޯސްކޮށް ކުރެވުނު ކަމެއް ރަނގަޅުކުރުމަށް އަންގާ އެންގުމެއް ކަމުން، އެއީ ބަންދުވެފައިވާ މުއްދަތެއް އަލުން ހުޅުވާލުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެއް މުޢާމަލާތެއް ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ ދުވަސްވަރު ކުރި ކަމަށް ބަލައި، ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުރި އެހެން މުޢާމަލާތްތަކާމެދު ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތެއް ބަޔާންނުކޮށް މުޅި ނިންމުން ބާޠިލުކުރުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ.
8. ޙައްލު ހޯދައިދިނުމުގެ ހަމަ (mischief rule) ބޭނުންކުރަން އެދޭ ފަރާތުން ކުރީގެ ޤާނޫނުގައި ހުރި ކޮން އުނިކަމަކަށް ޙައްލު ހޯދުމަށް ފަހުގެ ޤާނޫނު ފާސްކުރީކަން ބަޔާންކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ (Heydon's case).
9. harmonious construction އާއި leges posteriores priores contrarias abrogant ގެ ޤާޢިދާތަކަކީ ޢަމަލުކުރަމުންދާ ދެ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ އެއް ޤާނޫނެއްގެ ބައިތައް ފުށުއަރާ ޙާލަތުގައި ބޭނުންކުރާ ޤާޢިދާތަކެވެ؛ ސާފުބަހުން (express repeal) އުވާލެވިފައިވާ ޤާނޫނަކާ މެދު އެ ޤާޢިދާތައް ނުހިނގައެވެ. އުވާލި ޤާނޫނުގައިވާ އުޞޫލަކަށް ޤާނޫނީ ބާރު ލިބެނީ ފަހުން ފާސްކުރި ޤާނޫނުގައި އެ އުޞޫލު ހިމެނިފައިވާނަމައެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2008/SC-C/02).
10. ނިޔާ ކަނޑައަޅަންވާނީ ބަލަންޖެހޭ އެންމެހައި ބެލުންތައް ބަލައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ އެންމެހައި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރުމަށްފަހު ކަމަށް ބުނާ އުޞޫލަށް ޙަވާލާދޭ ފަރާތުން، އެ ކަންކަމަކީ ކޮބައިކަން ފާޅުކޮށް ބަޔާންކޮށްދޭންޖެހެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2011 (މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގުން ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 65 ވަނަ މާއްދާ، ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ މުދަލާއި ޚިދުމަތާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '35' ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ރ))، ތަޢާރުފާބެހޭ މާއްދާ، ލިޔުމުގައި '62' ވަނަ މާއްދާ، '2' ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2010 (ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު) އާއި އެ ޤާނޫނަށް ގެނައި އިޞްލާޙު (އޮޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވާ މުއްދަތު) (ލިޔުމުގައި '22' ވަނަ މާއްދާ)؛ Section 30 and Section 39(a) of the Tax Administration Act (Law Number 3/2010)
• ޓޫރިސްޓު ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ވިއްކާ ތަކެއްޗާއި ދޭ ޚިދުމަތުގެ އަގުން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު (ލިޔުމުގައި ޤާނޫނު ނަންބަރު '3232/33')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) (މީރާއިން ޙަވާލާދިން މާއްދާތައް)
• ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓުތަކާގުޅޭ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރާބެހޭ ޤަވާޢިދު (ނަންބަރު 2010/R-14) (ބަނީ ހޯލްޑިންގްސްއިން ޙަވާލާދީފައި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (މީރާއިން ޙަވާލާދިން މާއްދާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2008/SC-C/02 ޤަޟިއްޔާ (ސޯޝަލް ލިބަރަލް ޕާޓީން ހުށަހެޅި ދުސްތޫރީ މައްސަލަ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/52 ޤަޟިއްޔާ
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 02/01-A-2020/HC ޤަޟިއްޔާ (މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ ވ. ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް)
• Heydon's case (1584) 3 Co Rep 7a
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) (ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު)