ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ

ނަތީޖާ: ހައިކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޓެކްސްއާގުޅޭ، އޯޑިޓް ރިޕޯޓު، ޖީ.އެސް.ޓީ ދައްކަންޖެހޭ މުޢާމަލާތް، ޖީ.އެސް.ޓީ ފައިސާ ދެއްކުމުން އިސްތިސްނާވާ މުޢާމަލާތް، މުޢާމަލާތްތަކުގެ ދަށުން އުފަންވާ ޙައްޤު، އޯޑިޓް ނޯޓިސް، އޯޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވަންޖެހޭ މުއްދަތު، އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް ތަޠްބީޤު ކުރުން، ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު

ދަށު ކޯޓު: 2020/HC-A/13

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސްޓްރާޓާ އުސޫލުން ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓެއްގެ ވިލާތައް ދިގު މުއްދަތަށް ލީސްކުރުމުގެ މުޢާމަލާތްތަކަކީ ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޖީ.އެސް.ޓީ އިން އިސްތިސްނާވާ މުޢާމަލާތްތަކެއްތޯ؛ އަދި މީރާގެ އޯޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވާފައިވަނީ ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނުގައިވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ، ހައިކޯޓުން ގޯހެއް ހަދާފައިވޭތޯ އަދި އިޝޫ އެސްޓޮޕަލްގެ މަބްދައު ތަޠްބީޤުވާނެތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ސޮނެވާފުށި ރިޒޯޓުގެ ވޯޓާ ވިލާތައް ބަނީ ހޯލްޑިންގްސްއިން ސްޓްރާޓާ އުސޫލުން 35 އަހަރަށް ލީސްކުރި 11 މުޢާމަލާތަކަށް ޖީ.އެސް.ޓީ ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ބުނެ، 2015 ގައި ފޮނުވި އޯޑިޓް ނޯޓިހެއްގެ ދަށުން ކުރި އޯޑިޓަކަށްފަހު މީރާއިން $1,317,552.56 ޖީ.އެސް.ޓީ ދައްކަން ކަނޑައެޅިއެވެ. އޮބްޖެކްޝަން ރިވިއުގައި މީރާގެ ނިންމުން ބަދަލު ނުކުރެއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުން މީރާގެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނު ހިނގި ދުވަސްވަރުގެ މުޢާމަލާތަށް އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަލުން ކަނޑައަޅަން އެންގިއެވެ. ހައިކޯޓުން އަޣްލަބިއްޔަތުން ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް، 02 އޮކްޓޫބަރު 2011 ގެ ފަހުގެ 10 މުޢާމަލާތަށް ޖީ.އެސް.ޓީ ދައްކަންޖެހޭކަމަށާއި އޯޑިޓް ނޯޓިސް ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ފޮނުވާފައިވާކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ބަނީ ހޯލްޑިންގްސްއިން ބުނީ މުޢާމަލާތްތަކަކީ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤު އަދި ނުއުފުލޭ މުދާ ކަމުން 3 (ށ) ގެ ދަށުން އިސްތިސްނާވާ ކަމަށާއި، އޯޑިޓް ނޯޓިސްގައި ޤާނޫނު ބަޔާންކުރަންޖެހޭ ކަމަށާއި، 2 އަހަރުގެ މުއްދަތު ފަހަނައަޅާފައިވާ ކަމަށާއި، ހައިކޯޓު އައު ހެއްކަށް ބަރޯސާވި ކަމަށާއި، އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް ހިނގާނެ ކަމަށެވެ. މީރާއިން ބުނީ 15 (ރ) ގެ ދަށުން ޓެކްސް ނެގޭނެ ކަމަށާއި، 2013 ގައި އޯޑިޓް ނޯޓިހެއް ފޮނުވައި 2015 ގައި މުއްދަތު އިތުރުކުރި ކަމަށާއި، ޤާނޫނު ތަފާތުވާތީ އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް ނުހިނގާނެ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ސްޓްރާޓާ ވިލާ ލީސްތަކުން ބަދަލުވަނީ ޤަވާއިދެއްގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤާއި މަޞްލަޙަތު ކަމުން 3 (ށ) (1) ގެ ދަށުން އިސްތިސްނާވާތީ ޖީ.އެސް.ޓީ ނުނެގޭނެއެވެ. އޯޑިޓް ނޯޓިސްގައި ޤާނޫނާއި މާއްދާ ބަޔާންކުރަންޖެހޭއިރު، މީރާއަށް ނޯޓިހުގެ މުއްދަތު އިތުރު ނުކުރެވޭތީ ނޯޓިސް ތާރީޚަކީ 11 ފެބުރުއަރީ 2015 ކަމުން، 30 (ށ) ގެ 2 އަހަރު ހަމަނުވާ މުޢާމަލާތަށް ނޫނީ ނޯޓިސްގެ ބާރު ނުފޯރާނެއެވެ. ބަލަންޖެހޭ ޤާނޫނު ތަފާތުވާތީ އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް ނުހިނގައެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ މާނައިގައި ޤާނޫނުން ބާރުލިބިގެން ހަދާ ޤަވާޢިދުތަކަކީވެސް 'ޤާނޫނު' ކަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ 'ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓުތަކާގުޅޭ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމުގެ ޤަވާއިދު' ގެ ދަށުން ސްޓްރާޓާ އުސޫލުން ވިލާ ލީސްކުރުމުން ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކަކީ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކެކެވެ. (ޕެރ. 20، 21)
2. ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބާވަތްތަކުގެ މުދަލަކީ އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ބޭނުމަށް އިސްތިސްނާކޮށްފައިވާ މުދާ ކަމުން، އެ ޤާނޫނު ކިޔައި މާނަކޮށް ތަޠްބީޤުކުރުމުގައި އެފަދަ މުދަލަކީ އެ ޤާނޫނުގެ ތަރަހައިގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުދާކަމުގައި ނުބެލޭނެއެވެ. (ޕެރ. 32)
3. 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައި ރިޒޯޓުގެ ކޮޓަރި ނުވަތަ ވިލާ ވަކި މުއްދަތަކަށް ދޫކުރުމުގެ މުޢާމަލާތް ހިމެނުނު ނަމަވެސް، ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓުތަކާގުޅޭ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމުގެ ޤަވާއިދުގެ ދަށުން ސްޓްރާޓާ އުސޫލުން ވިލާ ކުއްޔަށްދިނުމުގެ މުޢާމަލާތްތަކަކީ ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ގައިވާ ފަދަ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން ލިބިދޭ ޙައްޤެއް ނުވަތަ މަޞްލަޙަތެއް ކަމުން ޖީ.އެސް.ޓީ އިން އިސްތިސްނާވާ މުޢާމަލާތްތަކެކެވެ؛ އެ މުޢާމަލާތްތަކަށް ޓެކްސް ނެގުމަކީ ޤާނޫނުން ދީފައިވާ އިސްތިސްނާގެ މަންފާއިން މަޙްރޫމްކުރުމެވެ. (ޕެރ. 31–33، 62 (ހ))
4. މުދަލާއި މިލްކުވެރިކަމަކީ ތަފާތު ދެ މަފްހޫމެވެ. ރިޒޯޓެއްގެ ވިލާތައް ދިގު މުއްދަތަށް ކުއްޔަށްދިނުމުގެ މުޢާމަލާތަކީ ނުއުފުލޭ މުދަލާ ގުޅޭ މުޢާމަލާތެއް ނަމަވެސް، އޭގައި ބަދަލުކުރެވެނީ ނުއުފުލޭ މުދަލެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ވަކި ބާވަތްތަކެއްގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ ޙައްޤާއި މަޞްލަޙަތު ކަމުން، އެއީ ނުއުފުލޭ މުދާ ބަދަލުކުރުމެއް ނުވަތަ ވިއްކުމެއް ނޫނެވެ (ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ 3 (ށ) (2) ގެ ދަށަށް ނުވަދެއެވެ). (ޕެރ. 26–30)
5. ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނަކީ ޓެކުހާގުޅޭ އިޖުރާއީ އަދި އިދާރީ ޤާނޫނެއް ކަމުގައި ވެފައި، ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނާއި ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނަކީ މައުޟޫޢީ ޤާނޫނުތަކެވެ. މައުޟޫޢީ ޤާނޫނެއްގައި އިޖުރާއަތު ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ ރުޖޫޢަވާންޖެހޭނީ ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނަށް ނަމަވެސް، އެ ޤާނޫނުގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރުމުން މުޢާމަލާތް ހިނގިއިރު ވުޖޫދުގައި އޮތް މައުޟޫޢީ ޤާނޫނަށް ބަލަންޖެހޭ ހާލަތް ނެތިނުދެއެވެ؛ މުޢާމަލާތް ހިނގީ ކޮން މައުޟޫޢީ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުންކަން މުހިންމު ނޫންކަމަށް ހައިކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ދެކޮޅު ނުޖެއްސޭ ވިސްނުމެކެވެ. (ޕެރ. 38–43)
6. މައިނަރ އިންޓަރނޭޝަނަލް (ލަބުއާން) ލިމިޓެޑް ވ. މީރާ [2023] SC 45 ގައި ކަނޑައެޅި އުސޫލާ އެއްގޮތަށް، މީރާއިން އޯޑިޓް ނޯޓިސްއެއް ނެރޭނަމަ އެއީ ކޮން ޤާނޫނެއްގެ ކޮން މާއްދާއެއްގެ ކޮން އަކުރެއްގެ ދަށުން ނެރޭ ނޯޓިސްއެއްކަން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ތަފާތު ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ހިނގި މުޢާމަލާތްތައް ހިމެނޭނަމަ ހަމައެކަނި ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނަށް ހަވާލާދިނުމަކުން ނުފުދެއެވެ. (ޕެރ. 42، 62 (ށ))
7. އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތެއް ކުރިނަމަ ދަށު މަރުޙަލާގައި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބެން އޮތް ނަމަވެސް ހުށަނާޅާ އޮތް ލިޔުމަކީ، މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް (2016/SC-A/18) ގައިވާ ގޮތުން، ހައިކޯޓަށް އައު ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭނެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 51)
8. ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ފޮނުވާ އޯޑިޓް ނޯޓިހެއްގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ބާރު މީރާއަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ؛ އަދި ނޯޓިސް އޮފް ޓެކްސް އެސެސްމަންޓާއި އޯޑިޓް ރިޕޯޓުގައި ހަވާލާދީފައިވާ އޯޑިޓް ނޯޓިހުގެ ތާރީޚަކީ މައްސަލައިގެ ބޭނުމަށް އޯޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވި ތާރީޚެވެ. (ޕެރ. 52، 62 (ނ))
9. ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނަށް ފުރަތަމަ އިޞްލާޙު ގެނައި ތާރީޚަކީ މީރާއަށް އޯޑިޓް ނޯޓިސް ނެރުމުގެ ބާރު ލިބުނު ދުވަސް ކަމުގައިވިޔަސް، އެއީ ނޯޓިސްގެ މުއްދަތު ހިސާބުކުރަން ފަށާ ދުވަހެއް ނޫނެވެ؛ މަކަރާއި ހީލަތް ނުވަތަ ގަސްތުގައި ޓެކްސް ދެއްކުމުން އެއްކިބާވުމުގެ ޝައްކެއް ނެތް ހާލަތުގައި، 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައިވާ ގޮތުން ޓެކްސް ބަޔާން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ތާރީޚު ނުވަތަ ހުށަހެޅި ތާރީޚުން ފެށިގެން 2 އަހަރު ހަމަވުމުގެ ކުރިން އޯޑިޓް ނޯޓިސް ފޮނުވަންޖެހޭ ކަމުން، އެ މުއްދަތު ފަހަނައަޅާފައިވާ މުޢާމަލާތްތަކަށް ނޯޓިހުގެ އަސަރެއް ނުފޯރާނެއެވެ. (ޕެރ. 55–58، 62 (ރ))
10. ކުރީގެ މައްސަލައިގައި ގޮތް ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ޓީ.ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޓެކްސް ނެގުމާ ގުޅިގެން ކަމަށްވެފައި، ހިނގަމުންދާ މައްސަލައިގެ މުޢާމަލާތްތަކަށް ހިނގަނީ ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނު ކަމުގައިވާނަމަ، ދެފަރާތަކީ އެއް ފަރާތްތަކަށްވެ ދެ މައްސަލައަކީވެސް ޓެކުހާބެހޭ މައްސަލަ ކަމުގައިވިޔަސް، ބަލަންޖެހޭ ޤާނޫނު ތަފާތުވާތީ އިޝޫ އެސްޓޮޕަލްގެ މަބްދައު ތަޠްބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 61، 62 (ބ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2011 (މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގުން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) ގެ (1) އަދި (2)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2011 (މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގުން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 12، 15 (ރ)، 16، 64 އަދި 65 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2014 (ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 20/2022 (ޖީ.އެސް.ޓީ ޤާނޫނަށް 6 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2010 (ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު) ގެ 1 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 30 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ) އަދި 44 ވަނަ މާއްދާ
• ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު (29 ޑިސެންބަރު 2011)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2010 (ޓޫރިސްޓް ޚިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ވިއްކާ ތަކެއްޗާއި ދޭ ޚިދުމަތުގެ އަގުން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/99 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ
• ޓޫރިސްޓް ރިޒޯޓުތަކާގުޅޭ ޙައްޤުތައް ބަދަލުކުރުމުގެ ޤަވާއިދުގެ 1، 14–26 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު R-43/2011 (މުދަލާއި ޚިދުމަތުގެ އަގުން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ގަވާއިދު)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 97 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި 274 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• [2023] SC 10 (2022/SC-A/06) ޙައްވާ މުޙައްމަދު ވ. ހައްދުންމަތީ ފޮނަދޫ ކައުންސިލް އަދި ޙުސައިން މުޙައްމަދު
• [2023] SC 45 (2022/SC-A/13) މައިނަރ އިންޓަރނޭޝަނަލް (ލަބުއާން) ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ
• 2016/SC-A/18 މޯލްޑިވްސް އިންޑަސްޓްރިއަލް ފިޝަރީޒް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް
• 2016/SC-A/25 ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ
• 2020/HC-A/01، 02 މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ ވ. ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް
• 2019/HC-A/245 ހައިސީ އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ