ޒަކަރިއްޔާ ހަމީދު އަދި މުހައްމަދު ފައިސަލް ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް (މުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް އޮފީހަށް ނުކުތުން މަނާކުރުމުގެ ބަދަލަށް ވަކި މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް)

ކީވޯޑުތައް: މަދަނީ، ވަޒީފާއާބެހޭ

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 226,227/VTR/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތެއް ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤަށް ސާބިތުވެ ޕީޖީއަށް ފޮނުވުމާ ގުޅިގެން، ވުޒާރާގެ އިދާރީ ތަޙްޤީޤަކަށްފަހު ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ވަކިކުރި ދެ މުވައްޒަފުންގެ މައްސަލައިގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވިތޯއާއި، މުސާރަ ނުލިބޭގޮތަށް އޮފީހަށް ނުކުތުން މަނާކުރުމުގެ އަސަރު.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ރ. އުނގޫފާރު ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްގެ ޑްރައިވަރަކާއި ވޮޗަރަކު ކުޑަކުއްޖަކާމެދު ބަދުއަޚްލާޤީ ޢަމަލު ހިންގިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރުމުން، މުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް ޝަރީޢަތުން ނިމެންދެން އޮފީހަށް ނުކުތުން މަނާކޮށް، ފުލުހުން ޕީޖީއަށް މައްސަލަ ފޮނުވުމާ ގުޅިގެން ޞިއްޙީ ވުޒާރާގެ އެޗް.އާރް.އެމް.ޑީ ކޮމިޓީގެ ތަޙްޤީޤަކަށްފަހު ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވި ކަމަށާއި، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ޤާއިމުވިކަމަށް ބުރަނުވި ނަމަވެސް، ވާޤިޢާތަކަށް ބަލާއިރު ބަދަލެއް ނަގައިދިނުމަކީ ޢަދުލުވެރި ގޮތެއް ނޫންކަމަށް ބަލައި އެދުނު އަމުރެއް ނުކުރުމަށެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: މުވައްޒަފުން ބުނީ ފުލުހުންނަކީ ކުށް ސާބިތުކުރާ އިދާރާއެއްގެ ގޮތުގައި މާނަކޮށްގެން ނިންމީ ގޯސްކަމަށާއި، މުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް ނުކުތުން މަނާކުރީ ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ނެތްކަމަށް ބުނުމަށްފަހުވެސް ފަރުވާއެއް ނުދިނީ ގޯސްކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އިދާރީ ފިޔަވަޅަށް ހިނގާ މިންގަނޑަކީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑެވެ؛ ވަކިކުރީ ވުޒާރާގެ އިދާރީ ތަޙްޤީޤަކަށްފަހު ކަމުން މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެއެވެ. ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާތީ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަންވެސް ޤާއިމުވެއެވެ. ނުކުތުން މަނާކުރުން ގަވާއިދާ ޚިލާފު ނަމަވެސް އެކަމުގެ ބަދަލު ހޯދާނީ ވަކި މައްސަލައަކުންނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އެއް ޤާނޫނީ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ހުށަހަޅާ އިސްތިއުނާފުތައް، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 އާއި ހައިކޯޓުގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލަށް ޙަވާލާދީ، ފަނޑިޔާރުންގެ އެއް ބެންޗަކުން ގުޅުވައިގެން ބަލައި ނިންމިދާނެއެވެ.
2. ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން ކޮމިޝަނަށެވެ؛ ވަކިކުރާ ސަބަބު މުވައްޒަފަށް ލިޔުމުން އަންގަންވާނެއެވެ. ވަޒީފާގައި އިތުރަށް ބެހެއްޓުމަކީ އެކަށީގެންވާ ހަމަތަކަށް ބަލާއިރު ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ކޮމިޝަނަށް ފެނިއްޖެނަމަ (ބެހެއްޓުމުން ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް، މުވައްޒަފުންނަށް ނުވަތަ ތަނަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެކަމަށް ފެނުން ހިމެނޭ)، ގަވާއިދުގެ ދަށުން ވަކިކުރެވިދާނެއެވެ.
3. މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރެވޭނީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކުރުމަށްފަހުގައެވެ؛ މި އިޖުރާއަތަކީ ސިވިލް ސަރވިސް ހިމެނޭ ގޮތަށް ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނަށް ހިނގާ އިޖުރާއަތެއް ކަމަށާއި، އެކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (2014/SC-A/27، 2018/SC-A/49)
4. ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވުމުގެ މިންގަނޑަކީ (ޙައްދުގެ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި) އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނެތުން ކަމަށާއި، މަދަނީ އަދި އިދާރީ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަށް ބަލާ މިންގަނޑަކީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑެވެ. ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ވަކިކުރާ ޙާލަތުގައި ޓްރައިބިއުނަލުން ބަލަންވާނީ އިދާރީ ފިޔަވަޅަށް ހިނގާ މިންގަނޑުން ކަމަށާއި، ޖިނާއީ މިންގަނޑަށް ކުށް ސާބިތުވިތޯ ބަލަން ނުޖެހޭނެއެވެ. (2010/HC-A/26، 2016/HC-A/433)
5. ވަކިކުރީ ފުލުހުންގެ އިދާރާ ކުށް ސާބިތުކުރާ އިދާރާއެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގެން ނޫން، ވުޒާރާގެ އެޗް.އާރް.އެމް.ޑީ ކޮމިޓީގެ އިދާރީ ތަޙްޤީޤަކަށްފަހު، ކޯޑް އޮފް ކޮންޑަކްޓާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުވެ، ވަޒީފާގައި ބެހެއްޓުން އެކަށީގެން ނުވާތީ ނަމަ، އެއީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުކޮށް ކުރި ވަކިކުރުމެކެވެ.
6. އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރި އިޖުރާއަތު ޢަދުލުވެރި އިޖުރާއަތަކަށް ވުމެވެ. (2017/SC-A/44) ވަކިކުރުމަށް މެދުވެރިވި ސަބަބާ ގުޅޭގޮތުން މުވައްޒަފާ ސުވާލުކޮށް ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ މި މައްސަލައިގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެއެވެ.
7. ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދުގެ ދަށުން މުސާރަ ނުލިބޭގޮތަށް އޮފީހަށް ނުކުތުން މަނާކުރެވޭނީ ވަކި ޙާލަތްތަކުގައި، ފަހަރަކު 30 ދުވަހަށް، ޖުމްލަ 90 ދުވަހަށް ވުރެ ނުބޮޑުވާގޮތަށް ކަމަށާއި، ތަޙްޤީޤުގެ ތެރޭގައި ފުރަތަމަ މަނާކުރެވޭނީ މުސާރަ ލިބޭގޮތަށެވެ؛ "ޝަރީޢަތުން ނިމެންދެން މުސާރަ ނުލިބޭ ގޮތަށް" މަނާކުރުމަކީ ގަވާއިދާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް ހަމައެކަނި އެކަމަށް ބިނާކޮށް ވަކިކުރުމުގައި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ނެތްކަމަށް ނުބެލެވޭނެ ކަމަށާއި، އެކަމުގެ ބަދަލު ހޯދުމަށް ވަކި މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު މުވައްޒަފުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2007 (ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ނ) ގެ 2 ވަނަ ނަންބަރު (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް؛ 47 ވަނަ މާއްދާ ކަމަށް ބެލެވޭ)
• ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދު 2014 ގެ 333 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ 32 ވަނަ ނަންބަރު (ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް؛ 271(ނ) ގެ 20 ކަމަށް ބެލެވޭ)
• ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ގަވާއިދުގެ 352 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) ގެ 1، 353 ވަނަ މާއްދާ، 362 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (އޮފީހަށް ނުކުތުން މަނާކުރުމާބެހޭ ބައި؛ ނަންބަރުތައް ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) (އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތު)
• 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް)
• 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން)
• 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
• 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
• 2014/SC-A/30
• 2011/HC-A/134
• 2010/HC-A/26
• 2016/HC-A/433
• 2010/HC-A/24
• ހައިކޯޓު: މޯލްޑިވްސް ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް ކޮންޓްރެކްޓިންގ ކޮމްޕެނީ ވ. އަޙްމަދު މުޙައްމަދު (ނަންބަރު ލިޔެފައި ނުވޭ)