މުޙައްމަދު ޢަޒުމީ ވ. ޕާރލް ހޮލިޑޭސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި 4 ފަރާތެއް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު، މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2020/HC-A/285

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސިވިލް ކޯޓު ހުޅުމާލެ ޑިވިޜަންގެ 03/Cv-C-HD/2020 ދަޢުވާއަކީ ހައިކޯޓުގައި (2019/HC-A/572) އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ 51/Cv-C-HD/2019 ޤަޟިއްޔާގެ ޙުކުމަށް ބިނާކޮށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާއަކަށްވާތީ މިހިނދު ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކުރި ނިންމުމުގައި ހެއްކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައިވޭތޯ، އަދި ސަބަބު ބަޔާންނުކުރުމުގެ ނަތީޖާއަކީ ކޮބައިތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރު ނިންމުން ނިންމުމުގައި މައްސަލައިގައި ހުށަހެޅިފައިވާ ހެއްކާއި ޤަރީނާއަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެ؛ ދަޢުވާއެއްގެ ޞީޣާއާއި ކުރީގެ ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ޙުކުމުގެ ޢިބާރާތް ނަކަލުކޮށް، އެ ދަޢުވާއަކީ އެ ޙުކުމަށް ބިނާކޮށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާއެއްކަން 'އެނގޭ' ކަމަށް ބުނުމަކީ، އެކަން އެނގުނު ގޮތް ބަޔާންނުކުރާހާ ހިނދަކު، ހެއްކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެއް ނުވަތަ ސަބަބު ބަޔާންކުރުމެއް ނޫން.
2. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން ([2021] SC 30) ޤަޟިއްޔާއަށް ތަބާވެ: ޙުކުމަށް ފަނޑިޔާރު ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ލިޔެ ބަޔާންކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއްގެ ޙައްޤުގެ މައިގަނޑު ޢުންޞުރެއް ކަމާއި، މައްސަލަ އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ބެލިކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނީ އެ ސަބަބުތަކުން ކަމާއި، ސަބަބު ބަޔާންނުކުރެއްވުމުން އިސްތިއުނާފު ކުރަން ބޭނުންވާ ފަރާތަށް ޠަޢުނުކުރާނެ ނުކުތާ ފާހަގަކުރެވެން ނެތުމުން އިސްތިއުނާފުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަން ލިބޭ ކަމާއި، ސަބަބު ލިޔެ ބަޔާންކޮށްފައި ނެތް ޝަރީޢަތަކީ ޞައްޙަ ޝަރީޢަތެއް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެ ކަމެވެ.
3. ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގައި ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޙުކުމުގެ ނުވަތަ ނިންމުމުގެ ސަބަބުތައް ބަޔާންވެފައި ނެތުމަކީ އެ ނިންމުމަށް އަސަރުކުރި އިޖުރާއަތް ބާޠިލުކުރާ އައިބެއްކަމުން، ސަބަބު ލިޔެ ބަޔާންކޮށްފައި ނެތް ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭނެ.
4. މައްސަލައެއް މިހިނދު ކޯޓުގައި ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެ ކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައަޅާނަމަ އޭގެ ޤާނޫނީ އަސާސް ބަޔާންކުރަން ޖެހޭ؛ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ބަޔާންނުކޮށް ހަމައެކަނި 'ޤާނޫނީ ގޮތުން ދިމާވެދާނެ މައްސަލަތައް ހުރިކަން' ބުނެ ކުރި ނިންމުމަށް ބުރަނުވެވޭތީ، ދަޢުވާއަކީ ސިވިލް ކޯޓުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެ ދަޢުވާއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި ތަޙްވީލުކުރެވުނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) - ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (4) (ސަބަބު ބަޔާންނުވުން) (ލިޔުމުގައި '43 ވަނަ މާއްދާ' ގޮތަށް ފެންނަ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޙަވާލާގެ ތެރެއިން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން [2021] SC 30 (ފަނޑިޔާރު ޙުސްނުއްސުޢޫދުގެ ރައުޔު)