އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މަފާވިޒް

ނަތީޖާ: ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ބަދަލުކުރި (ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި)

ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ، ނޯޓިސް ދިނުމަކާ ނުލައި ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުން، މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން، ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުން ނުވަތަ ބައިވެރިވިކަން ދޭހަވުން

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 68/VTR/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ އޮޑިޓަރަކު ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވާކަން ދޭހަވާ ފޮޓޯތައް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވުމާއި އަމުރުތަކަށް ކިޔަމަންނުވުމުގެ ސަބަބުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ؛ އަދި ސިޔާސީ ޙައްޤުތަކަކީ ވަޒީފާގެ ގޮތުން ހަނިކުރެވިދާނެ ޙައްޤުތަކެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ އޮޑިޓަރަކު ލެޕްޓޮޕް އަނބުރާ ޙަވާލުނުކުރުމާ ގުޅިގެން އިސްލާޙީ ފިޔަވަޅު އަޅައި މަސްއޫލިއްޔަތު ބަދަލުކުރުމުން އަމުރުތަކަށް ކިޔަމަންނުވެ މަސައްކަތް ނުކުރުމާއި، ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވާކަން ދޭހަވާ ފޮޓޯތައް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ދައުރުވުމުން، ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައެޅީ މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާ ކަމަށާއި، ސިޔާސީ ސަބަބުތަކަށް ވަކިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ނެތް ކަމަށާއި، ޤާނޫނާ ޚިލާފު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ވަކިކުރުމަކީ ކޮންސްޓްރަކްޓިވް ޑިސްމިސަލްއެއް ކަމަށެވެ. ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކޮށް މުސާރައާއި ޢިނާޔަތް ދިނުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ބުނީ ސުލޫކީ މިންގަނޑުގެ ދަށުން ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުން މަނާ ކަމަށާއި، އޮފީހުގެ މުސްތަޤިއްލުކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދޭތީ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރެވޭނެ ޙާލަތެއް ކަމަށެވެ. މުވައްޒަފު ބުނީ ފޮޓޯތަކަކީ ޢާއިލީ ގުޅުމުގެ ސަބަބުން ނެގި ފޮޓޯ ކަމަށާއި، އޭނާ އަޕްލޯޑުކުރި ފޮޓޯ ނޫން ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ސިޔާސީ ޙައްޤުތައް ވަޒީފާގެ ގޮތުން ހުދޫދުކުރެވިދާނެ ކަމަށާއި، މުވައްޒަފު ސޮއިކޮށްފައިވާ ސުލޫކީ މިންގަނޑާ ޚިލާފުވެ، ފޮޓޯތައް ސައްޙަކަން އޭނާގެ ބަހުން ވެސް އެނގޭތީ، މުސްތަޤިއްލު އޮފީހުގެ އިތުބާރު ގެއްލޭ ސީރިއަސް ޢަމަލެއްކަމުން ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތެވެ. ކޮމިޓީއަށް ޙާޟިރުކޮށް ބަސް ހޯދާފައިވާތީ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މައުޟޫޢީ އަދުލުވެރިކަމަކީ މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވުނު ސަބަބަކީ އަދުލުވެރި ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކަށް ވުމެވެ؛ މުވައްޒަފަކު ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުން ކަށަވަރުކުރަންވާނެއެވެ.
2. ސިޔާސީ ޚިޔާލެއް ގެންގުޅުމާއި ސިޔާސީ ޕާޓީއަކަށް ނިސްބަތްވުމާއި ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވާ މުޢާހަދާތަކުން ކޮންމެ ފަރުދަކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤެއް ނަމަވެސް، މުވައްޒަފު އަދާކުރާ ވަޒީފާއާއި ވަޒީފާއަދާކުރާ މުއައްސަސާގެ ގޮތުން އެ ޙައްޤު ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހުދޫދުކުރެވިދާނެއެވެ؛ ހުދޫދުކުރުމުގެ މާނައަކީ ސިޔާސީ ފިކުރުން މުޅިން އެއްކިބާވުން ނޫނެވެ، ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ޙަރަކާތްތެރިވުމާއި އެކަން އާންމުންނަށް އެންގުން މަނާކުރުމެވެ.
3. މުސްތަޤިއްލު މުއައްސަސާއެއްގެ ގޮތުގައި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުން ސޮއިކޮށްފައިވާ ސުލޫކީ މިންގަނޑުގައިވާ ފަދައިން، އޮޑިޓަރުން ފެންނަ ފެނުމުގައިވެސް މިނިވަން އަދި އިންސާފުވެރި ބަޔަކަށް ވާންވާނެއެވެ؛ ޢާއިލީ ގުޅުމެއްގެ ސަބަބުން ވިޔަސް ވަކި ސިޔާސީ ޕާޓީއެއްގެ ޙަރަކާތްތަކުގެ ފޮޓޯތަކުން މުވައްޒަފު ފެނުމަކީ ވަކިކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެކެވެ.
4. ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުން ހުއްދަވަނީ ކޮންމެ ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލަކަށް ނޫން ކަމާއި، ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ސީރިއަސް ޢަމަލަކަށެވެ؛ މުވައްޒަފުގެ މަޤާމާއި މަސްއޫލިއްޔަތާއި އަމާނާތްތެރިކަމުގެ ޒިންމާއަށް ބަލައި ސީރިއަސްކަން ތަފާތުވެދާނެ ކަމަށާއި، އިތުބާރު ގެއްލި މަސްއޫލިއްޔަތު ތެދުވެރިކަމާއެކު އަދާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިއްޖެނަމަ ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ލިބެއެވެ (2014/SC-A/27).
5. އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވުމަށް، އެންމެ ކުޑަމިނުން، ތުހުމަތުގެ މަޢުލޫމާތު މުވައްޒަފަށް ދިނުމާއި، ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމާއި، އިދާރީ ގޮތުން ތަޙުޤީޤުކުރުމާއި، އެދިއްޖެނަމަ މީހެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމާއި، ވަކިކުރި ސަބަބުތަކާއެކު އެންގުން ލާޒިމުވެއެވެ (2010/HC-A/24)؛ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ކޮމިޓީއަށް ޙާޟިރުކޮށް ތުހުމަތާ ގުޅޭ ސުވާލުކޮށް ބަސް ހޯދާފައިވާނަމަ އިޖުރާއީ އަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (ނޯޓިސް ނުދީ ވަކިކުރުން)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކާއި، ސިޔާސީ ޚިޔާލާއި ސިޔާސީ ޕާޓީއަށް ނިސްބަތްވުން އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަމުގައި ނުބެލެވޭނެ ކަމަށްވާ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި، ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި، ޖަމާޢަތްތައް ހެދުމުގެ މިނިވަންކަން)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މުސްތަޤިއްލު ކޮމިޝަންތަކާއި މުސްތަޤިއްލު މަޤާމުތަކާބެހޭ ބާބު (އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2007 (އޮޑިޓް ޤާނޫނު)، ޤާނޫނު ނަންބަރު 30/2014 ގެ ދަށުން ގެނެވުނު އިޞްލާޙާއެކު
• އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ މުވައްޒަފުންގެ ގަވާއިދުގެ 2 ވަނަ ބާބު (ސުލޫކީ މިންގަނޑު)، 2.2 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ނ)، (ފ)؛ 2.3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)؛ 2.6 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• Universal Declaration of Human Rights ( މާއްދާ 2، 19، 30)
• International Covenant on Civil and Political Rights
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 34/2020 (ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު)، ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2008 (ސިފައިންގެ ޤާނޫނު)، ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ
• 2014/SC-A/27
• 2014/SC-A/77
• 2011/HC-A/134
• 2010/HC-A/24
• 2014/HC-A/149