Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2021/HC-A/226 · 4 އޮކްޓޫބަރު 2023 · ކުޑަކުދިންނާ މެދު ޖިންސީ ގޯނާކުރުން

ނަމާއި އެޑްރެސް ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ފައިޞަލްގެ ރައުޔު)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ދަޢުވާގެ އުންސުރު ސާބިތުކުރުން، ބަޔާންތަކުގައި ސޮއިކުރުން، ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް އެތެރެ ފުށުންނާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްތޯ ބެލުން، ހެކިންނާއި ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުން، އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއް ލިބުމުގެ ޙައްޤު، އެކަށީގެންވާ ވަޞީލަތްތައް ލިބުން، ވަކީލެއްގެ ފުރުސަތު ދިނުން، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު

ދަށު ކޯޓު: - -

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުއްޖަކު އިތުބާރުކުރަންޖެހޭ މަޤާމެއްގައި ހުރި މީހަކު އެ ކުއްޖާއާއެކު ޖިންސީ ޢަމަލެއް ހިންގުމުގެ ކުށުގައި ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 15 އަހަރުގެ ޖަލު ޙުކުމްކުރުމުގައި ވަކީލެއްގެ ފުރުޞަތު، އެކަށީގެންވާ ވަގުތާއި ވަޞީލަތްތައް، އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތް، ހެކިންނާ ސުވާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު، ކުއްޖާގެ ހެކިބަހުގެ ބުރަދަން، ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެކި، މަޙްޟަރު ބަޔާންތަކުގައި ސޮއިކުރުމާއި ކުށުގެ ތާރީޚާއި ވަގުތު ސާބިތުވުމާ ގުޅޭ ގޮތުން ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް، އިތުބާރުކުރަންޖެހޭ މަޤާމެއްގައި ހުރެ ކުޑަކުއްޖަކު ނިދާފައި އޮއްވާ ކުއްޖާގެ ކުރިމަތިފަރާތުގައި އަތްލިކަމަށް ދައުލަތުން ދަޢުވާ ކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 9 (ހ) ގެ ދަށުން ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ނިންމައި 9 (ނ) ގެ ދަށުން 15 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން 8 ނުކުތާ ހުށަހަޅައި، ދައުލަތުގެ ވަކީލެއްގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމާއި ޚަބީރުންގެ ރިޕޯޓުތައް ހާމަނުކުރުމާއި އިޖުރާއީ މުއްދަތުތައް ނުދިނުމާއި ކުއްޖާގެ ހެކިބަހާއި މެޑިކަލް ރިޕޯޓު ތަފާތުވުމާއި ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ބަޔާން ނެގުމާއި ބަޔާންތަކުގައި ސޮއިނުކުރުމާއި ތާރީޚު ސާބިތުނުވުމަށް ބިނާކޮށް ޙުކުމް ބާޠިލުކުރަން އެދުނެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ވަކީލަކު ހޯދުމަށް ފުރުޞަތާއި ކާފީ ވަގުތު ދީފައިވާކަމާއި، ރިޕޯޓުތައް ޝަރީޢަތުގައި ދިރާސާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީފައިވާކަމާއި، އިޖުރާއީ މުއްދަތުތައް ލިބިފައިވާކަމާއި، ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން އެއްގޮތްވާކަމާއި، ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތަށް ބަޔާންތަކުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާކަމާއި، ތާރީޚު ސާބިތުވާތީ ޙުކުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ފަނޑިޔާރު ފައިޞަލް ނިންމެވިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާއިން ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމުގެ މާނައަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް އެ މަގު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމެވެ؛ އެއީ އެއްވެސް ޙުދޫދެއް ނެތި އެ ޙައްޤު ބޭނުންކުރުމަށް ދޫކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 114 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، (ރ)، (ކ) ގެ ދަށުން ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް ދެވޭ މުއްދަތު ހަމަވާއިރު އެކަށީގެންވާ ސަބަބަކާ ނުލައި ވަކީލަކު ހަމަނުޖައްސައިފިނަމަ ކޯޓުން މައްސަލަ ކުރިއަށް ގެންދަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 10)
  2. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 114 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގައި ދައުލަތުން ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް 'ކޯޓުން ފުރުޞަތު ދޭންވާނެ' ކަމަށް ބުނެފައިވުމުގެ މާނައަކީ ކޯޓުން ވަކީލަކު ޢައްޔަންކޮށްދިނުމެއް ނޫން، ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ދިނުމެވެ؛ އެ ވަގުތުގައި ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އަމިއްލައަށް ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 13)
  3. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގައިވާ އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ލިބުނުތޯ ބަލާނީ ދިފާޢު ބިނާކުރުމަށް ދެވުނު ވަގުތަށް ބަލައިގެން ކަމާއި، އެކަށީގެންވާ ވަޞީލަތްތައް ލިބުނުތޯ ބަލާނީ ވަކީލާ ވަކިން ބައްދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތާއި މައްސަލައިގެ ލިޔެކިޔުން ނުވަތަ އޭގެ ކޮޕީ ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތަށް ބަލައިގެން ކަމާއި، ޤާނޫނުން ރައްކާތެރިކަން ލިބިދީފައިވާ ހެކި ހާމަކުރުން އޭގެ ތެރެއަށް ނުވަދެއެވެ؛ ކުއްޖާގެ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު ހިމެނޭ ރިޕޯޓުތައް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދޫނުކޮށް ޝަރީޢަތުގައި ދިރާސާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ވަޞީލަތް ދިނުމެވެ. (ޕެރ. 15، 17-20)
  4. ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅޭ ހެކިތަކާ ގުޅޭ ގޮތުން ސުވާލުކޮށް ހެކިބަސް ތަޢުނުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ޝަރީޢަތް ހިންގުމުގެ އަސާސެކެވެ؛ ނަމަވެސް ޝަރީޢަތުން ދިފާޢީ ހެކި ހުށަހަޅަން ބޭނުންތޯ ސުވާލުކުރުމުން ހުށަހަޅާނެ ހެއްކެއް ނެތްކަމަށް ބުނެފިނަމަ ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ޙައްޤުން މަޙްރޫމްކުރެވިފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19.3، 31)
  5. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 118 (ބ) ގައިވާ 2 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށްވުރެ ލަސްވެގެން ހުށަހެޅުމުގެ ކޮޕީ ދިނަސް، ރައްދު ދިނުމަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ލިބިފައިވާނަމަ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތަށް އުނިކަމެއް ނާދެއެވެ. 140 (ނ) ގައިވާ 30 ދުވަހުގެ ޝަރުޠުގައި 'ނުވަތަ' އިން ވަކިކޮށްފައިވާ ދެ ޝަރުޠުގެ ތެރެއިން އެއް ޝަރުޠު ފުރިހަމަވުމުން އެ މާއްދާގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުވެއެވެ. (ޕެރ. 23-26)
  6. ކުއްޖާ ހާދިސާ ކިޔައިދިން ހުރިހާ މަޙައްލެއްގައި ތަފާތެއްނެތި އެއްގޮތަކަށް ކިޔައިދީ، އެހެން ހެކިތަކާ ގުޅުވާލެވޭނަމަ ކުއްޖާގެ ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ދެވޭނެއެވެ. ހުރިހާ ޖިންސީ ޢަމަލަކުން ނިޝާނެއް ނުވަތަ އަނިޔާއެއް ނުލިބޭތީ، މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓުގައި ޖިންސީ އަނިޔާގެ ނިޝާނެއް ނެތުމަކީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޖިންސީ ނިޔަތުގައި އަތްލުމުގެ ޢަމަލު ނުހިނގާކަމަށް ބަލަންޖެހޭ ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 33-35)
  7. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާން ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ނަގާފައިވާ ބަޔާނެއްކަމަށް ބަލައި އެއްފަރާތްކުރި ނަމަވެސް ކުއްޖާގެ ހެކިބަހަށް ބާރުލިބޭ ކާފީ ހެކި އޮތްނަމަ، ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށް ބަލައި ޙުކުމް ބާޠިލެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ހަތަރުވަނަ ބައިގެ ދަށުން ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤުވެސް ހިފެހެއްޓިފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 39-40)
  8. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 168 (ނ) ގެ ދަށުން ރެކޯޑިންއާ އެއްގޮތަށް ލިޔުނު މަޙްޟަރު ބަޔާނުގައި ސޮއިކުރަންވާނީ ބަޔާން ލިޔުނު މީހާއެވެ؛ ބަޔާން ޓައިޕްކުރި ފަރާތާއި ޗެކްކުރި ފަރާތް ސޮއިކޮށްފައިވާނަމަ ޚަޞްމު ސޮއިނުކުރުމަކީ ބަޔާނުގެ ދަރަޖަ ގެއްލޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 42-43)
  9. ދަޢުވާގައި ބުނާ ކުށުގެ ތާރީޚާއި ވަގުތު ހެކިންގެ ބަޔާންތަކާއި މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓުން އެނގެން އޮތްނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ) ގައިވާ މިންވަރަށް އެ އުންޞުރު ސާބިތުވެއެވެ. (ޕެރ. 46)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.