Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2021/HC-A/243 · 30 ނޮވެމްބަރު 2021 · ގޯއްޗާއި ބެހޭ މައްސަލަ

ފާޠިމަތު އާމާލް ޢަބްދުއްސައްތާރު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1845/Cv-C/2021

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ގޯތީގައިވާ ޢިމާރާތް އެއްމެދު ޢިމާރާތަކަށް ބަދަލުކޮށް ފްލޯރތައް ޢައްޔަންކުރުމަށް އެދޭ މައްސަލައެއްގައި، އެއްމެދު ޢިމާރާތުގެ ރަޖިސްޓްރީ ހުށަނާޅާތީ ސިވިލް ކޯޓުން ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކުރުމަކީ ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. އެއްމެދު ޢިމާރާތަކީ، އެއް ބިސީއަށްވުރެ ގިނަ ބިސީއަށް ވަކިން ދިރިއުޅެވޭގޮތަށް ވަކި ފުލެޓްތަކަކަށް ހަދައި، އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް މިލްކުވެފައިވާ ޢިމާރާތެވެ. (ޕެރ. 14)
  2. ޢިމާރާތެއް އެއްމެދު ޢިމާރާތެއްގެ ޝަރުޠު ހަމަވުމަކީ ކޯޓުން އެތަން އެއްމެދު ޢިމާރާތެއްގެ ގޮތުގައި ބަހައި ޢައްޔަންކޮށްދެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ؛ އެކަމުގެ ކުރިން ޤާނޫނު ލާޒިމްކުރާ ކަމަކީ އެއީ އެއްމެދު ޢިމާރާތެއްކަމަށް ރަޖިސްޓްރީކުރުމެވެ؛ އެއީ ކޯޓުން ކޮށްދޭ ކަމެއް ނޫން، ކަމާބެހޭ މިނިސްޓްރީއަށް ހުށަހަޅައިގެން އިދާރީ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 15)
  3. ކޯޓު މެދުވެރިކޮށް އެއްމެދު ޢިމާރާތެއްގެ ފްލޯރތައް ޢައްޔަންކުރުމަށް އެދޭނަމަ، އެއީ އެއްމެދު ޢިމާރާތެއްކަން އެނގޭ ރަޖިސްޓްރީ ހުށަހެޅުމަކީ މައްސަލަ ބަލައިގަތުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ޝަރުޠެކެވެ (prerequisite)؛ އެ ރަޖިސްޓްރީ ހުށަނާޅާނަމަ ކޯޓަކަށް އެއީ އެއްމެދު ޢިމާރާތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 16)
  4. ޤާނޫނު (positive law) ގައި ވަކި ކަމެއް ވަކި ގޮތަކަށް ފުރިހަމަވެގެން ނޫނީ ނުކުރެވޭނެކަމަށް ބަޔާންކުރާ ކަމެއް ކުރެވޭނީ އެގޮތަށް ކުރުމުންނެވެ؛ އެކަން ކުރުމަށް ދަތިވުމަކުން ނުވަތަ ގޮންޖެހުންތަކެއްގެ ސަބަބުން ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލުން ނުވަތަ އިސްތިޙްސާނީ އުޞޫލަކުން ފަރުވާ ނުދެވޭނެއެވެ؛ ކުރިން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ފުރިހަމަނުކޮށް ކުރާ ކަމަކީ ޤާނޫނީ ހަމައިން ބާޠިލު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 16-17)
  5. ޤާނޫނާއި ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް މައްސަލައިގެ އަސާސް ބިނާވާ ލިޔުމެއް ހުށަހަޅަން ލާޒިމްވެ އޮވެ، އެ ލިޔުން ހުށަނާޅައިފިނަމަ، އެއީ މައްސަލަ ކޯޓަށް ބަލައިނުގަތުމުގެ ޤާނޫނީ ޖާއިޒު ސަބަބެކެވެ. (ޕެރ. 17)
  6. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙައްޤު ފެށޭނީ، ޤާނޫނުން ލާޒިމްކުރާ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަކޮށް މައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުގެ ވާޖިބު އަދާކޮށްގެންނެވެ؛ ހުރަހެއްގެ ސަބަބުން އެ ވާޖިބު އަދާނުކުރެވޭނަމަ، ކުރަންޖެހެނީ ޤާނޫނީ އިމުގެ ތެރެއިން އެ ހުރަސް ނައްތާލުމެވެ. (ޕެރ. 19)
  7. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު) މައްސަލަ ހުށަހަޅާ ފޯމުގައި މަޢުލޫމާތު ފުރިހަމަވޭތޯއާއި ފޯމާއެކު ހުށަހަޅަންޖެހޭ ލިޔެކިޔުންތައް ހުށަހަޅާފައިވޭތޯ ބެލުމަކީ މައްސަލަ ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ ކުރިން ރަޖިސްޓްރާރު ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ؛ ޢައްޔަންކުރުމުގެ މައްސަލައެއްގައި އެންމެ ފަހުގެ ރަޖިސްޓްރީގެ ކޮޕީއަކީ އެންމެ އަސާސީ ލިޔުމެއް ކަމަށްވާއިރު، އިތުރު މުއްދަތު ދީގެންވެސް އެ ލިޔުން ހުށަނާޅާތީ ފޯމު ބާޠިލުކުރުމަކީ ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25-28، 30)
  8. (ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު) ނެޗުރަލް ޖަސްޓިސްގެ އުޞޫލަކީ އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއް ނެތި، ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި ތަޠުބީޤުކުރެވޭ އުޞޫލެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 29)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.