ފާޠިމަތު ޝަޛިއްޔާ ވ. އައްޑޫ ސިޓި ކައުންސިލް އަދި އިބްރާހީމް ޠާހިރު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ސ. ހިތަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 203/S2C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުރިން ހުށަހެޅި ދަޢުވާ ދޫކޮށްލުމުން އެ ދަޢުވާ އެ ކޯޓަށް ދެން ހުށަނޭޅޭނެކަމަށް ޙުކުމްކުރެވިފައިވާއިރު، ހަމަ އެ މައުޟޫޢުގެ ދަޢުވާއެއް ހަމަ އެ ކޯޓުން އަލުން ބަލައި ޙުކުމްކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ނ) އާއި ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 2 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 (ނ) ގައި ކޯޓަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ އޭގެ ދަށު މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ކަމުން، މަފްހޫމް މުޚާލަފާގެ އުޞޫލުން، އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެއް ނެތި ހަމަ އެ މަރުޙަލާގެ ކޯޓަކަށް އެ ކޯޓުގެ ނިންމުމެއް ބަދަލުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ނުލިބެއެވެ؛ 143 (ރ) ގެ ދަށުން ކޯޓުތައް ތަބާވާންޖެހޭނީ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކަށެވެ. (ޕެރ. 14.3)
2. ޤާނޫނީ ޙުއްޖަތެއް ނުވަތަ ޤަޟާއީގޮތުން ސާބިތުވެފައިވާ އިސްތިސްނާއެއް ނެތި، އެއް ކޯޓަކުން އެއް ވާޤިޢާއާއި އެއް މައުޟޫޢު ހިމެނޭ ދަޢުވާއެއް ދެވަނަ ފަހަރަށް ބަލައި ފުރަތަމަ ޙުކުމާ ފުށުއަރާ ގޮތަށް ޙުކުމްކުރުމަކީ އެ ކޯޓުގެ ޙުކުމް އެ ކޯޓުން ބަދަލުކުރުމެވެ؛ މިއީ ޤާނޫނީ ނިޒާމާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 14.3-14.4)
3. ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމާބެހޭ ޤާނޫނު (81/78) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ދަޢުވާ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ އެ ދަޢުވާ އަލުން ނުއުފުލޭނެއެވެ. (ޕެރ. 14.5)
4. އަލުން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބޭގޮތަށް ދަޢުވާ އަނބުރާ ގެންދިއުމަކީ ދަޢުވާ ދޫކޮށްލުމެއްކަމަށް ނުބެލެވޭނެ ނަމަވެސް (2020/SC-A/89)، އެފަދަ ފުރުޞަތަކަށް ނޭދި ދަޢުވާ އަނބުރާ ގެންދާ ޙާލަތަށް އެ އުޞޫލު ތަޠުބީޤު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 14.6-14.7)
5. މައިގަނޑު ނުކުތާއަކުން ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލުވާނަމަ، ބާކީ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަން ނުޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 15)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 81/78 (ދައުލަތް ފިޔަވާ އެހެން ފަރާތްތަކުން ދަޢުވާއާއި މައްސަލަ ޝަރީޢަތަށް ހުށަހެޅުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2020/SC-A/89 (ޝަރޫ ލޯންޗް ސަރވިސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ދަ މޮރިޝަސް ކޮމަރޝަލް ބޭންކް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް) – ޕެރ. 26
• ސުޕްރީމް ކޯޓު 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް) – ގުޅުވައިގެން މައްސަލަ ބެލުމާ ބެހޭ
• ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ 02/2021/FAM (27 ޖަނަވަރީ 2021) – މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު