އާމިނަތު ޝަރީފް ވ. ޑރ. އަޙްމަދު ޝަރީފް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 925/Cv-C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބެހެނިވެރިންގެ މެދުގައި ގޯތި ދެބައިކޮށް ބިން ޢައްޔަންކުރުމުގައި، ބޭނުންކުރާނެ ޗާޓު ހޮވާ ފަރާތް ކަނޑައެޅުމަށް ގުރުއަތުލައި އެ ގުރުއަތުން ނެގުނު ޗާޓާ އެއްގޮތަށް ބިން ޢައްޔަންކުރުމަކީ ބިން ޢައްޔަންކުރުމުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯއާއި، ދަށު ކޯޓުގައި ނުދެއްކި މާލޭ ޕްލޭނިންގ ޤަވާޢިދާބެހޭ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުގައި ބެލޭނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ބިން ޢައްޔަންކުރުމަށް އެދޭ މައްސަލަތަކުގައި ބެހެނިވެރިން ވަކިގޮތަކަށް އެއްބަސްނުވާނަމަ ކޯޓުތަކުން ޢާންމުކޮށް ޢަމަލުކުރާ އުޞޫލަކީ ބެހެނިވެރިންގެ މެދުގައި ގުރުއަތުލައިގެން ބިން ޢައްޔަންކުރުމެވެ؛ ވަކި ފަރާތަކަށް އިސްކަންދީ ގުރުއަތަކާނުލައި ބިން ޢައްޔަންކުރުމަކީ ބެހެނިވެރިންގެ މެދުގައިވާ ހަމަހަމަކަން ގެއްލި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ފުށުއަރާ ތަފާތުކުރުމެކެވެ. ގުރުއަތުލައިގެން ގޯތީގެ ކޮންމެ ތަނަކުން ބިން ލިބުމަކީ އެ ބައި ލިބޭ ފަރާތުގެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް އަންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ (2019/HC-A/95). (ޕެރ. 15)
2. ގޯތި ބައިކުރުމަށް ހުށަހެޅުނު ޗާޓުތަކުން ޗާޓު ހޮވުމުގެ ދެބަސްވުމަށް ޙައްލެއްގެ ގޮތުން، ޗާޓު ހޮވާނެ ފަރާތް ކަނޑައެޅުމަށް ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ އެނގުމާއި ރުހުމާއެކު ގުރުއަތުލައި، ގުރުއަތު ނެގުމުގެ ކުރިންނާއި ފަހުން އެއްވެސް ފަރާތަކުން ޝަކުވާއެއް ނުކުރާނަމަ، ގުރުއަތުން ނެގުނު ޗާޓާ އެއްގޮތަށް ބިން ބައިކޮށް ޢައްޔަންކުރުމަކީ ބިން ޢައްޔަންކުރުމުގެ ޢާއްމު އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 16-18)
3. ހައިކޯޓުން މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ހެކިތަކާއި ދިފާޢުތަކަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައިގެންނެވެ (ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 32 ވަނަ މާއްދާ، ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ))؛ ދަށު ކޯޓަށް ހުށަނާޅާ، ދަށު ކޯޓުގައި ވާހަކަ ނުދައްކާ ނުކުތާއަކާއި ހެއްކަކަށް ބުރަދަންދީ ހައިކޯޓުން ބަލައިގަތުމަކީ ޤާނޫނުގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ؛ އެހެންކަމުން ދަށު ކޯޓުގައި ނުދެއްކި (މާލޭ ޕްލޭނިންގ ޤަވާޢިދާބެހޭ) ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުގައި އަލަށް ފާހަގަކުރުމުގެ ފުރުޞަތެއް ނުލިބެއެވެ. (ޕެރ. 20-21)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ހައިކޯޓުގެ 2019/HC-A/95
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު)