މުޙައްމަދު ޞަދީފް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް ވ. ރިޖްވުޑް ހޮޓެލްސް އެންޑް ސުއިޓްސް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 4699/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުންފުންޏެއްގެ މުދަލެއްގެ ގޮތުގައި އެހެން ކުންފުންޏެއްގައި އޮތް ޙިއްސާ ބަދަލުކުރުމުގެ މުޢާމަލާތް ބާޠިލުކުރުމަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައިޘިއްޔަތު އެ ކުންފުނީގެ (މައިނޯރިޓީ) ޙިއްސާދާރުންނަށް ލިބިގެންވޭތޯއާއި، ސިފަތު ނެތުމުން ބާޠިލުކުރި މައްސަލައެއްގައި މައުޟޫޢީ ހެކި ވަޒަން ނުކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޙިއްސާއަކީ ޙިއްސާދާރުގެ މިލްކެއް ނަމަވެސް، ކުންފުންޏަކުން މިލްކުކުރާ އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްސާއަކީ އެ ކުންފުނީގެ މުދަލެވެ؛ އެއީ ކުންފުނީގެ ރައުސްމާލުގެ ގޮތުގައި ޙިއްސާދާރުންނަށް އެކަށައަޅާ ޙިއްސާއާ ތަފާތު އެއްޗެކެވެ. ކުންފުނީގެ މުދަލާމެދު ބަސްބުނުމުގެ ޙައްޤު ވަކިވަކި ޙިއްސާދާރުންނަށް ލިބިގެން ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 20، 37)
2. ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 36 ވަނަ މާއްދާއަކީ ކުންފުންޏެއްގެ އަމިއްލަ ޙިއްސާ ޙިއްސާދާރަކު އަނެކަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެކެވެ؛ ކުންފުނިން މިލްކުކުރާ އެހެން ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްސާ ބަދަލުކުރުމަށް އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކުރަންޖެހޭ އަސާސެއް ސާފެއް ނޫނެވެ؛ އަދި ރައުސްމާލު އިތުރުކުރުމާބެހޭ ހިންގާ ގަވާއިދުގެ މާއްދާއަކުން އެފަދަ މުޢާމަލާތަކާމެދު ބަސްބުނުމުގެ ޙައްޤު ޙިއްސާދާރުންނަށް ނުލިބެއެވެ. (ޕެރ. 21-23)
3. އިޚްތިޞާޞް، ދަޢުވާކުރުމުގެ ސިފަތު، މުއްދަތު ހަމަވުން ފަދަ އިބްތިދާއީ/އިޖުރާއީ ހުރަހަކާހުރެ މައްސަލަ ބާޠިލުކުރާ ޙާލަތުގައި ގޮތް ކަނޑައަޅަނީ އެ ހުށަހެޅުމަށެވެ؛ ދަޢުވާކުރުމުގެ ސިފަތު ނެތުމުން ބާޠިލުކުރާ ނިންމުމެއްގައި މައުޟޫޢީ ހެކި ވަޒަން ނުކުރުމަކީ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފުވުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25-26)
4. ކުންފުންޏަކީ ޙިއްސާދާރުންނާ ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ (ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާ)؛ ކުންފުނީގެ މުދަލުގެ މައްޗަށް ޙިއްސާދާރަކަށް ޙިއްސާގެ ނިސްބަތުން ޙައްޤެއް އުފެދެނީ ހަމައެކަނި 76 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުންފުނި އުވާލުމަށްފަހު، ދަރަނި އަދާކޮށް ބާކީވާ މުދަލުގައެވެ. (ޕެރ. 28-29)
5. ކުންފުނީގެ ޝަޚްޞު އެއްކިބާކޮށް ޑިރެކްޓަރުން ފަރުދީ ގޮތުން ޒިންމާކުރުވާނީ (74 ވަނަ މާއްދާ) މަކަރާއި ހީލަތް، ނުނިޔަތް ނުވަތަ ބާރުގެ ބޭރުން ކަންކުރިކަން ވަރަށް ސާފުކޮށް ސާބިތުވެ، ކޯޓުން އެ ނަތީޖާއަށް ވާޞިލުވި ގޮތް ބަޔާންކޮށް، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން އެ ފަރުވާއަށް އެދިފައިވާ ޙާލަތުގައެވެ؛ މައިނޯރިޓީ ޙިއްސާދާރަކު މަކަރާއި ހީލަތުގެ ދަޢުވާއެއް ކުރާނަމަ، ހިނގި މަކަރަކީ ކޮބައިކަން ސާފުކޮށް ބުނެ، 73 ނުވަތަ 74 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ދަޢުވާކުރާ ސަބަބެއް އުފައްދައި، ޚާއްޞަ ފަރުވާއަކަށް އެދެން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 31-36)
6. ދަޢުވާކުރުމުގެ ސިފަތު ނެތުމުން ބާޠިލުކުރި ނިންމުމެއްގެ އިސްތިއުނާފުގައި، މައުޟޫޢަށް ގުޅޭ ލިޔެކިޔުން ހޯދުމަށް ނުވަތަ ހާމަކުރުމަށް ހައިކޯޓުން އަމުރުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ؛ އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމަކުން އެދެވިދާނެ ފަރުވާތަކާއި މިންވަރު ކަނޑައެޅުމަކީ އެފަދަ އިސްތިއުނާފެއްގެ ތެރެއިން ނިންމޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 40-41)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 15، 36، 73، 74 އަދި 76 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2017/SC-A/39 (މުޙައްމަދު ޝަވީދު ވ. މުޙައްމަދު ލަޠީފު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ރިޖްވުޑް ހޮޓެލްސް އެންޑް ސުއިޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޞަދީފް [2021] SC 73 (2021/SC-A/43)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މުޙައްމަދު އިބްރާހީމްދީދީ ވ. އޮޅުވެލި ލާމު ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް (2019/SC-A/62)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޝަރޫ ލޯންޗް ސަރވިސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ފެނަކަ ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޕާރލް ހޮލިޑޭސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ޢަޒުމީ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޙުސައިން ޝަރީފް ވ. ބްލޫ ލެގޫން އިންވެސްޓްމަންޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް
• ހައިކޯޓުގެ 2020/HC-A/42 (މުޙައްމަދު ޞަދީފް ވ. ދައުލަތް (މިނިސްޓްރީ އޮފް ޓޫރިޒަމް))
• Lazarus Estates v Beasley [1956] 1 QB 702