މުޙައްމަދު ނަޢީމް ވ. ޝަމީމާ މުޙައްމަދު އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމްތައް ބާޠިލުކޮށް އަލުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1005,1006,1007/Cv-C/2015

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބައުންސްވި ޗެކުތަކުން ލިބެންޖެހޭ ފައިސާ ހޯދުމަށް ހުށަހެޅި 3 މައްސަލައެއް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމުމުގައި ކޯޓަށް ހާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރުމާއި އިޢުލާނުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކޮށްފައިވޭތޯއާއި، ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމްތައް އަލުން ބެލުމަށް ދަށު ކޯޓަށް ފޮނުވަންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގެ އެޑްރެހަށް އެކި ފަހަރު މަތިން ކޯޓަށް ހާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތް ކުރުމަށްފަހުވެސް، ކޮންމެ ފަހަރަކު އެ ގެއިން އަމުރާ ޙަވާލުނުވެ އޭނާ ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭކަމަށް ބުނާނަމަ، އޭނާގެ އެޑްރެސް ސާފުނުވާކަމަށް ބަލައި ދެން ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ކޯޓަށް މީހުން ހާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން އިޢުލާނުކޮށް ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މައްސަލަ ހިންގުމުގެ އިޖުރާއަތަށެވެ. (ޕެރ. 25)
2. ހާޟިރުވާންޖެހޭ މީހާ އުޅޭތަނެއް ނޭނގޭ ޙާލަތުގައި، އޭނާގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މައްސަލަ ހިންގޭނެކަމަށް އިޢުލާނުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރުމަށްފަހު ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މައްސަލަ ހިންގައި ނިންމުމަކީ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތް ޢަމަލެކެވެ؛ މި މައްސަލަތަކުގައި އިޖުރާއީ އުނިކަމެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 26–27)
3. ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނިންމާ މަދަނީ މައްސަލައެއް ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރެވިއްޖެނަމަ، (ހ) ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރުމުގައި އިޖުރާއީ އުނިކަމެއް ނުވަތަ ޢައިބެއް އޮތްނަމަ، ނުވަތަ (ށ) އެފަދަ އުނިކަމެއް ނެތް ނަމަވެސް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ކާމިޔާބުވުމުގެ އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތެއް އަދި އެކަށީގެންވާ ދިފާޢެއް އޮތްކަމަށް ހައިކޯޓަށް ފެނިއްޖެނަމަ، ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރި ޙުކުމް ބާޠިލުކޮށް އަލުން ބެލުމަށް ދަށު ކޯޓަށް ފޮނުވަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 28)
4. ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޝަރީޢަތްކުރާނަމަވެސް، ދަޢުވާ ސާބިތުވާކަން ނުވަތަ ނޫންކަމާއި، ސާބިތުވާނަމަ ހުރި ހެކިތަކާއި، އެ ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ދިން ބުރަދަން ބަޔާންކުރުމަކީ ދެފަރާތުގެވެސް ޙައްޤެކެވެ؛ އަމުރު ރައްދުކުރެވިފައިވާ ޙާލަތުގައި ހާޟިރުނުވުމަކީ ދިފާޢުވުމުގެ ފުރުޞަތު އަމިއްލައަށް ދޫކޮށްލުން ނަމަވެސް، ކަމުގެ ޙަޤީޤަތް ކަށަވަރުނުކޮށް ޙުކުމްކުރުމަށް ހުޅުވާލެވޭ ދޮރަކަށް އެއީ ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 29–30)
5. ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ޙުކުމްކުރާ މައްސަލަތަކުގައިވެސް ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ހެކިތަކަށް ބުރަދަންދެވުނު ގޮތާއި ނަތީޖާއަށް ވާޞިލުވި ގޮތް ފަނޑިޔާރު ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެއެވެ؛ އެކަން ބަޔާންކޮށްފައި ނެތްނަމަ ޞައްޙަ އިޖުރާއަތެއްގެ ތެރެއިން ބަލާފައިވާ މައްސަލައަކަށް ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 30)
6. ޗެކު ދޫކޮށްފައިވަނީ ކުންފުންޏެއްގެ ނަމުގައިވާ އެކައުންޓަކުން ކަމަށްވުމާއި ކުންފުންޏަކީ ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއްކަމާއި ފައިސާ ދީފައިވާކަމުގެ ހެކި ނެތްކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ދިފާޢަކީ ދަށު ކޯޓުގައި ބަހުސްކުރެވި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށްވާތީ، ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ކުރެވުނު މި ޙުކުމްތައް އަލުން ސިވިލް ކޯޓުން ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 31–34)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 10 ވަނަ މާއްދާ (ޙާޟިރުވުމުގެ އަމުރު ރައްދުކުރުން)
• ކޯޓަށް މީހުން ޙާޟިރުކުރުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 18 ވަނަ މާއްދާ (ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ހާޟިރުނުވުން / ޣައިރު ޙާޟިރުގައި މައްސަލަ ހިންގުން)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) (އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ދިފާޢުގައި)
• ހައިކޯޓުގެ "މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތް ކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު"
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް ޕ.ލ) — މައްސަލަތައް ގުޅުވައިގެން ބެލުން
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2021/SC-A/02 (އެޓޯލް ބެންޑް ޕ.ލ ވ. މޫސާ ޢަބްދުއްރަޙީމް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/08 (ގަލްފް ކްރާފްޓް މޯލްޑިވްސް ޕ.ލ ވ. އަކުއާ ސަން މޯލްޑިވްސް ޕ.ލ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/107 (މުޙައްމަދު ޝަރީފް ވ. ފަރުޙަތު ޢަލީ)