އުއްމު ކުލްޘޫމް އަބޫބަކުރު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަލައިގަނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 07/Cv-C(A)/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސާބިތު ދަރަނި ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ނުދެއްކުމުން ޝަރުޠު އުނިވެ މެޖިސްޓްރޭޓުގެ މަޤާމު ހުސްވީކަމަށް ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ނިންމި ނިންމުމާ ދެކޮޅަށް ހުށަހެޅި ދަޢުވާ، ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 33-2 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގެ ދަށުން ކޯޓަށް ނުހުށަހެޅޭނެކަމަށް ބުނެ ސިވިލް ކޯޓުގެ ރަޖިސްޓްރާރ ބަލައިނުގަތުމަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ނިންމުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 33-2 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ފަނޑިޔާރަކު މަޤާމުން ވަކިކުރުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުމަށް ކޮމިޝަނުން ނިންމާ ނިންމުމާއި، ބަލަމުންދާ މައްސަލައެއްގައި ވަގުތީގޮތުން އަޅާ ފިޔަވަޅުތައް އިސްތިއުނާފެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ ފަނޑިޔާރުންނާ ގުޅޭ ޝަކުވާ ބަލައި ކޮމިޝަނުން ނިންމާ އެނޫން ނިންމުންތައް 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފަނޑިޔާރުންގެ އިސްތިއުނާފު މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅިދާނެއެވެ؛ އަދި އެ މަޖިލީހުގެ ނިންމުމަކީ އެއްވެސް ކޯޓެއްގައި މުރާޖަޢާ ނުކުރެވޭނެ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުމެވެ. (ޕެރ. 24-26)
2. ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ސާބިތު ދަރަނި އަދާކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ބޭނުމަށް (އަޚްލާޤު ރަނގަޅުކަން) ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) (2) ގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކިބައިގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ސިފައެކެވެ؛ މި ސިފަ ފުރިހަމަނުވާނަމަ ފަނޑިޔާރުކަމުގެ ޝަރުޠު އުނިވެފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ؛ އަދި ޝަރުޠެއް އުނިވުމުން 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ކ) ގެ ދަށުން މަޤާމު ހުސްވީކަމަށް ބެލެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 17، 34)
3. ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނުގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ފ) ގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 154 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ނުހިނގާނެކަމަށް ޞަރީޙަކޮށް ބަޔާންކުރަނީ ޖިނާއީ ކުށެއް ސާބިތުވެ ނިހާއީ ޙުކުމަކުން ފަނޑިޔާރުކަން ނިމޭ ޙާލަތަށް އެކަނިއެވެ؛ ޝަރުޠެއް އުނިވުން ފަދަ އެހެން ޙާލަތްތަކުގައި މަޤާމު ހުސްވީކަމަށް ބެލުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ސާފު އިޖުރާއަތެއް ޤާނޫނުގައި ނެތެވެ؛ އަދި މަޤާމު ހުސްވެއްޖެކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 32-1 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ފިޔަވަޅެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 35-36)
4. ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހަޅާ މައްސަލަތަކަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ޖަދުވަލު 1 ގެ ދަށުން ސިވިލް ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ހިނގާ މައްސަލައެއްތޯއާއި ގަވާއިދާ އެއްގޮތަށް ހުށަހަޅާފައިވޭތޯ ބަލައި ރަޖިސްޓްރީ ބެލެހެއްޓުމަކީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރަޖިސްޓްރާރގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 39)
5. ޤާނޫނަކުން ނުވަތަ ގަވާއިދަކުން ވަކި ބާވަތެއްގެ މައްސަލައެއް ބެލުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ސިވިލް ކޯޓަށް ނުލިބޭކަމަށް ޞަރީޙަ ޢިބާރާތުން ބަޔާންކޮށްފައިނުވާ ހުރިހާ މައްސަލައެއް ސިވިލް ކޯޓުން ބަލަންވާނެއެވެ؛ މައްސަލައެއް ބަލައިގަތުމާމެދު ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން ގުޅިފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ އިންޞާފުން ޝަރީޢަތްކުރެވުމުގެ ޙައްޤާ ކަމުން، ކޯޓުތަކުން މައްސަލަ ބަލައިގަތުމަށް އިސްކަންދޭންޖެހޭނެއެވެ (އަޙްމަދު ނާޡިމް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލް). (ޕެރ. 41)
6. ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުން ފަނޑިޔާރެއްގެ މަޤާމު ހުސްވީކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ އިދާރީ ނުވަތަ ސުލޫކީ ފިޔަވަޅެއްތޯ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 154 ވަނަ މާއްދާގެ އިޖުރާއަތު ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ ޙާލަތެއްތޯ، އަދި ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 33-2 ގެ ދަށުން އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ނިންމުމެއްތޯ ފަދަ ސުވާލުތަކަކީ ދެފަރާތުން މުނާޤަޝާކޮށް ޝަރީޢަތުން މައުޟޫޢީގޮތުން ނިންމަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ބަޙުޘްތަކެކެވެ؛ މިފަދަ ޙާލަތެއްގައި މައްސަލަ ކޯޓަކަށް ނުހުށަހެޅޭނެކަމަށް ބުނެ ރަޖިސްޓްރާރ ބަލައިނުގަތުމަކީ ދަޢުވާގެ މައުޟޫޢަށް ގޮތެއް ނިންމުމެއް ކަމުން، އެއީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއިން ނިންމާ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 42-47)
7. ދަޢުވާގައި އެދިފައިވާ ބައެއް ފަރުވާތަކާމެދު (މިސާލަކަށް ޝަރުޠު އުނިވި ދުވަހުން ފެށިގެން މަޤާމު ހުސްވިއިރާ ހަމައަށް ކުރި ޙުކުމްތަކުގެ ޤާނޫނީ ޙައިޘިއްޔަތު) ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމުގައި ގޮތެއް ނުކަނޑައަޅާ ހުރުމަކީވެސް ފާހަގަކުރެވޭ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 45)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 149 ވަނަ މާއްދާ (ހ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 154 ވަނަ މާއްދާ (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 159 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 15 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ބ) (2)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާ (ކ)، (ފ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2018 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނަށް 5 ވަނަ އިޞްލާޙު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2008 (ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 22 ވަނަ މާއްދާ، 32-1 ވަނަ މާއްދާ، 33-2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ބ)، (ޅ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2019 (ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނަށް 2 ވަނަ އިޞްލާޙު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ އަދި ޖަދުވަލު 1
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2022/SC-A/05 (އަޙްމަދު ނާޡިމް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (ދައުލަތް)) — ޕެރ. 37