ސަން ޓްރެވަލް އެންޑް ޓުއަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ހިލްޓަން އިންޓަނޭޝަނަލް މެނޭޖް (މޯލްޑިވްސް)

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 144-B5-CR4/CA/2021/6107

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބިދޭސީ އާބިޓްރަލް އެވޯޑެއް (ICC 19482/TO) ބަލައިގަތުމުގެ (recognition) އަމުރެއް ނެރުމެއްނެތި، އެވޯޑުގެ ފައިސާ ދެއްކުމަށް މުއްދަތު ކަނޑައަޅައި ސިވިލް ކޯޓުން ތަންފީޛީ އަމުރު ނެރުން ރަނގަޅުތޯ، އަދި ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/121-124 އާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/99 ޤަޟިއްޔާތައް ސިވިލް ކޯޓުން ތަޠުބީޤުކުރި ގޮތް ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގެ އާބިޓްރަލް އެވޯޑެއް ރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުން ބަލައިގަތުމާއި ތަންފީޛުކުރުމާ ގުޅޭ ސާފު އިޖުރާއަތެއް އާބިޓްރޭޝަން ޤާނޫނުގައި ނެތެވެ.
2. އެއް މައުޟޫޢެއްގައި ހައިކޯޓުގެ ދެ ޤަޟިއްޔާއެއްގައި ފަނޑިޔާރުންގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ތަފާތު ދެ ނިންމުމެއް ނިންމާފައިވާނަމަ، އެ މައުޟޫޢުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ވަކި ޕްރިސިޑެންޓެއް ނެތެވެ؛ ދަށު ކޯޓުތަކުން މަތީ ކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ތަބާވުމުގައި ބުރަދަން ދޭންޖެހޭނީ އެ ޤަޟިއްޔާގައި ގިނަ ފަނޑިޔާރުންގެ ރައުޔަށެވެ؛ ތަފާތުވި (ޚިލާފު) ރައުޔަށް ބަރޯސާވެ ގޮތެއް ނުނިންމޭނެއެވެ.
3. އާބިޓްރަލް އެވޯޑެއް ބަލައިގަތުން (recognition) އާއި ތަންފީޛުކުރުން (enforcement) އަކީ ތަފާތު ބޭނުމެއް އޮތް ދެ މަރުޙަލާއެވެ؛ ބަލައިގަތުމުގެ ބޭނުމަކީ އެވޯޑުގެ ޞައްޙަކަމާއި އޭގެ މައްޗަށް ޢަމަލުކުރެވިދާނެތޯ ބެލުމެވެ؛ ބަލައިގަތުމުގެ މަރުޙަލާ ދޫކޮށްލާފައި އެވޯޑު ތަންފީޛުކުރުމުގެ ހައިސިއްޔަތެއް ކޯޓަށް ނޯންނާނެއެވެ.
4. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/99 ([2021] SC 77) ޤަޟިއްޔާގައި 'ދެން ކުރިއަށް ގެންދަންވާނީ އާބިޓްރަލް އެވޯޑް ތަންފީޛުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް' ކަމަށް ބުނެފައިވުމުގެ ތެރޭގައި އެވޯޑު ބަލައިގަތުމުގެ މަރުޙަލާވެސް ހިމެނެއެވެ؛ އެވޯޑު ބަލައިނުގަނެ ތަންފީޛުކުރުމަށް ބާރުއެޅުމެއް އެއީ ނޫނެވެ.
5. ބިދޭސީ އެވޯޑެއް ބަލައިގަތުމުގައި، އެވޯޑާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ފަރާތަށް އާބިޓްރޭޝަން ޤާނޫނުގައިވާ ސަބަބުތައް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދީ، ކޯޓުން އަމިއްލައަށް ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްފަހު ބަލައިގަތުމަށް ނިންމާ ހިސާބަކީ އެވޯޑު ބަލައިގަންނަ ހިސާބެވެ؛ އެވޯޑު ތަންފީޛުކުރެވޭނީ ކަމާބެހޭ ކޯޓުން ކުރާ އަމުރަކާ އެއްގޮތަށް ކަމުން، އެ އަމުރަކީ ބަލައިގަތުމުގެ އަމުރެވެ.
6. އެވޯޑު ބަލައިގަތްކަމުގެ އަމުރެއް ނެތި ތަންފީޛީ މަރުޙަލާ ނުފެށޭނެ ކަމުން، އެފަދަ އަމުރެއް ނެތި ނެރޭ ތަންފީޛީ އަމުރަކީ ބާޠިލު އަމުރެކެވެ.
7. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ބިދޭސީ އާބިޓްރަލް އެވޯޑެއް ބާޠިލުކުރުމަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާބިޓްރޭޝަން ޤާނޫނުގައި ބުނާ ކޯޓަކަށް ހުށަހެޅުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ؛ ނަމަވެސް އެވޯޑު ދިން ތާރީޚުން ފެށިގެން މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާގައިވާ ގޮތުން 3 މަސް) ބާޠިލުކުރުމަށް ހުށަނާޅާނަމަ، ފަހުން ތަންފީޛީ މަރުޙަލާގައި އެވޯޑު ބާޠިލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތެއް ނޯންނާނެއެވެ.
8. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ޚިލާފު ރައުޔު) ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/121-124 ޤަޟިއްޔާގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން އެވޯޑު ރިކޮގްނައިޒްކުރެވިފައިވާކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، ދެން ކޯޓަށް އޮތީ ތަންފީޛުކުރުމެވެ؛ ދެ މަރުޙަލާގެ ސުވާލު އަލުން އުފައްދާ ތަންފީޛީ ކޮންމެ ފިޔަވަޅަކާ ގުޅިގެން ހުށަހަޅާ އިސްތިއުނާފަކީ ކޯޓު ޕްރޮސެސް އެބިއުސްކުރުމެއް ކަމުން، އެފަދަ މައްސަލައެއް ބާޠިލުކުރަންޖެހެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2013 (އާބިޓްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނު) - ލިޔުމުގައި 31، 32، 33، 60 އަދި 63 ވަނަ މާއްދާތަކަށް ޙަވާލާދީފައި (ނަންބަރުތައް ދިމާ ބަދަލުވެފައިވާ ކަމަށް ހީވޭ)
• Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards (New York Convention)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/121، 122، 123، 124 ޤަޟިއްޔާ (ސަން ޓްރެވެލްސް އެންޑް ޓުއަރޒް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ ހިލްޓަން އިންޓަރނޭޝަނަލް މެނޭޖް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި އިތުރު 1 ފަރާތް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/284 ޤަޟިއްޔާ (މުތާފުށި އޮރިއެންޓް އިންވެސްޓްމެންޓްސް ލިމިޓެޑް ވ އަވިސްޓަރ އެސެޓް މެނޭޖްމަންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ 2017/HC-A/237 ޤަޟިއްޔާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/99 ޤަޟިއްޔާ ([2021] SC 77 ސަން ޓްރެވެލްސް އެންޑް ޓުއަރސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ ހިލްޓަން އިންޓަރނޭޝަނަލް މެނޭޖް (މޯލްޑިވްސް) ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)