ޙަސަން ޔޫސުފް (އެޑްރެސް ސިއްރު ކުރެވިފައި) ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ކުޑަކުއްޖަކާ މެދު ޖިންސީ އަމަލެއް ހިންގުން، ޖިނާއީ، ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ޤަޞްދުގައި އަތްލުން، ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން އެތެރެފުށާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްވުން

ދަށު ކޯޓު: ބ. މާޅޮހު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 07/F9C/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ޤަޞްދުގައި އަތްލުމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ދަށުން ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ހެކި ހަމަވޭތޯ ދަށުކޯޓުން ބަލާފައިވޭތޯ؛ އަދި ހެކިބަސްތަކުގެ ފުށުއެރުމާއި ހެކިވެރިޔާއާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތާ ބެހޭ ނުކުތާތައް އިސްތިއުނާފުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އުފުލިދާނެތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ގޭގެ ސިޓިންގ ރޫމުގައި އެކަނި ހުރި 8 އަހަރުގެ ކުއްޖެއްގެ ބަނޑުގައި ކޮއްޓައި، ހަރުވާޅު ތެރެއިން ޖަނގިޔާ މަތިން ކުރިމަތިފަރާތުގައި އަތްލިކަމަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: މާޅޮހު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 10 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކޮށް، ބަންދުގައި ހޭދަކުރި މުއްދަތު އުނިކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ކުށްވެރިޔާ ބުނީ ހެކި ހަމަވޭތޯ ނުބަލާ ޙުކުމްކުރި ކަމަށާއި، ކުއްޖާގެ މަންމައާއި ގާތްތިމާގެ ބަޔާނުގައި ފުށުއެރުން ހުރި ކަމަށާއި، ގާތްތިމާއާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނު ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ މި ނުކުތާތައް ދަށުކޯޓުގައި ނާރާތީ ހުށަނާޅޭނެ ކަމަށާއި ޖައުހަރީ ފުށުއެރުމެއް ނެތް ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ފުށުއެރުމާއި ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތުގެ ނުކުތާތައް ދަށުކޯޓުގައި ނާރާތީ ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށް ބަލާއިރު ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުން އެތެރެފުށާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްވެ، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭތީ ކުށް ސާބިތުކުރުން ރަނގަޅެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އާންމު އުޞޫލުން ހައިކޯޓުން އިސްތިއުނާފީ މައްސަލަ ބަލާނީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅުނު ހެއްކާއި ދިފާޢު އަސާސްކޮށްގެންނެވެ؛ ހެކިބަސްތަކުގައި ނުވަތަ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުމުގައި ފުށުއެރުން ހުރިކަމަށް ދަށުކޯޓުގައި ފާހަގަނުކޮށްހުރެ، އެއީ އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ފާހަގަކުރެވޭނެ ނުކުތާތަކެއް ނޫނެވެ.
2. ހެކިވެރިޔާއާ ސުވާލުކުރުމަށް އެދުމުގެ ނުވަތަ އިޢުތިރާޟުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދަށުކޯޓުގައި އޮވެ، ދިފާޢުން އެ އިޚްތިޔާރު ބޭނުންނުކޮށްފިނަމަ، އެ ހެކިވެރިޔާއާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނުކަމަށް އިސްތިއުނާފުގައި ބުނާ ބުނުން ބަލައިގަނެވޭނެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ.
3. ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ދަށުން ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުމަކީ އަސާސްކަމުގައި ބަލައި، އެއީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދު ކިޔައިދިނުމެއްތޯ ބަލަންވާނީ ކިޔައިދިނުން އެތެރެފުށުން (Internal Consistency) އަދި ބޭރުފުށުން (External Consistency) އެއްގޮތްތޯ ބަލައިގެންނެވެ؛ އެތެރެފުށުން އެއްގޮތްވުމަކީ ތެދުބަހުން ވާހަކަ ކިޔައިދޭ މީހަކު ކިޔައިދޭނެފަދަ ތަފްޞީލުތައް ހުރުމާއި، ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްވުމަކީ ކަން ފެނުނު ނުވަތަ އިވުނު މީހުންގެ ހެކިބަހާއި އެހެނިހެން ހެކިތަކުން ކިޔައިދިނުމަށް ބާރުލިބުމެވެ (A/77-2019/SC، A/94-2020/SC).
4. ކުއްޖާ ތަފާތު ފަރާތްތަކަށް، ތަފާތު ވަގުތުތަކުގައި (ހާދިސާއިން 3 މަސް ފަހުންވެސް) ކިޔައިދިން ކިޔައިދިނުމުގައި މައިގަނޑު ވާހަކައާއި ތަފްޞީލުތައް އެއްގޮތްވެ ޖައުހަރީ ތަފާތެއް ނެތްނަމަ، ކުދި ތަފްޞީލުތައްވެސް ހިމެނޭނަމަ، އެތެރެފުށުން އެއްގޮތްވުމުގެ ޝަރުޠު ފުރިހަމަވެއެވެ.
5. ހެދުމުގެ މަތިން ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް އަތްލުމުގެ ޢަމަލެއްގައި މެޑިކޯ ލީގަލް ރިޕޯޓުން ޖިންސީ އަނިޔާއެއް ދަލާލަތު ނުކުރުމަކީ ކުއްޖާގެ ކިޔައިދިނުމާމެދު ޝައްކު އުފެދެންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.
6. ކުށުގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ހާދިސާ ހިނގިއިރު އެ ތަނުގައި ނުހުންނާނެކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް އެކަން ސާބިތުކުރާނެ ހެއްކެއް ހުށަނާޅައިފިނަމަ، އެ ދިފާޢު ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ؛ ކިޔައިދިނުން އެތެރެފުށާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްވެ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭހިނދު ކުށް ސާބިތުކުރި ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ) އަދި (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާ / 13 ވަނަ މާއްދާ (ހެކި ވަޒަންކުރުން؛ ނަންބަރު ޔަޤީނެއް ނޫން)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި ލިޔެފައިވާގޮތަށް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 386 ވަނަ މާއްދާ (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި ލިޔެފައިވާގޮތަށް)
• A/77-2019/SC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
• A/94-2020/SC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ނަޞީރު)