އަޙްމަދު ސައިފް އަދި ހައްވާ ނަޞީބާ ވ. މުޙައްމަދު ނަޢީމް އަދި މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 842/Cv-C/2022

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝަރީޢަތުން އެއްވެސް ބަޔަކަށް މިލްކު ނުވާގޮތަށް ކަނޑައެޅި ގޯޅިގަނޑެއް އިދާރީ ގޮތުން ގޯއްޗެއްގެ ރަޖިސްޓްރީއަށް އިތުރުކުރުމާމެދު ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައިޘިއްޔަތު ދަޢުވާކުރި ވާރިޘަކަށް ލިބޭތޯއާއި، އެ އިދާރީ ނިންމުން ބާޠިލުކުރި ސިވިލް ކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަތޯ، އަދި ދަށުކޯޓުގައި ގޯތީގެ ވެރިފަރާތްތަކުގެ ބަސް ނުހޯދުމުން ޙުކުމް ބާޠިލުވާތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރީޢަތުން ކުރިން ނިންމާފައިވާ ބައިކުރުމުގެ ޙުކުމާއި ޚިލާފަށް ގޯއްޗެއްގެ ރަޖިސްޓްރީއަށް އިދާރީ ގޮތުން ބަދަލު ގެނައުމުން ގެއްލުން ލިބޭ ފަރާތެއްގެ ތަރިކައިން ލިބެންހުރި ވާރިޘަކަށް، އެ އިދާރީ ބަދަލާމެދު ކޯޓަށް ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމުގެ ފުރިހަމަ ޙައިޘިއްޔަތު ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕެރ. 39-40)
2. ހިބައިން ދީ ޤަބޫލުކޮށް އެހެން މީހަކަށް މިލްކުވެފައިވާ ނުއުފުލޭ މުދަލަކީ ހިބަކުރި ފަރާތުގެ ތަރިކައިގައި ހިމެނޭ މުދަލެއް ނޫނެވެ؛ ތަރިކައިގެ ގޮތުގައި ބެހޭނީ މަރުވި ފަރާތުގެ މިލްކުގައި ހުރި ބައި އެކަންޏެވެ. (ޕެރ. 24-30)
3. ޝަރީޢަތުން ގޯއްޗެއް ބައިކޮށް، އޭގެ ގޯޅިގަނޑެއް އެއްވެސް ބަޔަކަށް މިލްކު ނުވާގޮތަށް ބޭއްވުމަށް ނިންމާފައި އޮތްއިރު، އެ ނިންމުމާ ޚިލާފަށް އިދާރީ ގޮތުން ކުޅެ ގޮތްގޮތް ހެދުމަކީ ނުވަތަ އެ ގޯޅިގަނޑު ގޯއްޗެއްގެ ރަޖިސްޓްރީއަށް އިތުރުކުރުމަކީ ޝަރުޢީ، ޤާނޫނީ އަދި އިސްތިޙްސާނީ (އިކުއިޓީގެ) އެއްވެސް ހަމައަކުން ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެފަދަ ރަޖިސްޓްރީ ކުރުމަކީ ބާޠިލް ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 38، 40، 42، 54)
4. ޝަރީޢަތުން ގޮތް ކަނޑައަޅާ މައުޟޫޢަކީ އެހެން މީހެއްގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ ނުވަތަ ޙިޔާޒަތުގެ ދަށުގައިވާ އެއްޗެއްނަމަ، އެއެއްޗެއް ލިބިގަތީ ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފަށްކަމަށް ފެނުނަސް، އެކަން އެފަރާތަށް އަންގައި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތެވެ. (ޕެރ. 44)
5. ދަށުކޯޓުގައި ބަސްބުނުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބުނު ފަރާތަކަށް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ވާހަކަ ދައްކައި ލިޔުމުން ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބި، އެފަރާތަށް އިތުރަށް ކުރެވޭނެ ޖަދަލެއް ނެތްކަން ސާފުވާނަމަ، ދަށުކޯޓުގައި ބަސް ނުހޯދުމަކީ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ބޭއިންޞާފެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 46-47، 51)
6. ޢަދާލަތުގެ ތެރެއިން އިންޞާފު ލިބިދިނުމަށް އެދި އަންނަ މީހަކީ، އެކަމަކާ ގުޅިގެން ނުސީދާ ކަންތައްތަކެއް ކޮށް އަތް ހަޑިވެފައިވާ މީހަކަށް ނުވުން ޝަރުޠުކުރެއެވެ. (ޕެރ. 47)
7. އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން އެދިފައި ނުވާ ފަރުވާއަކަށް ވާއިރު، އަދި އެފަރާތުގެ ބަސް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހޯދިފައިވާއިރު، މައްސަލަ ދިގުދެމުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތްހިނދު މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ތަޙުވީލުކުރުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 52-53)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ކޯޓު ނަންބަރު 4 ގެ ނަންބަރު 4/89-28/JC ޤަޟިއްޔާ
• ކޯޓު ނަންބަރު 6 ގެ ނަންބަރު 6/80-180/JC ޤަޟިއްޔާ
• ކޯޓު ނަންބަރު 2 ގެ ނަންބަރު 2/85-93/JC ޤަޟިއްޔާ
• ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު ފޮތް (5) ގެ 52 ވަނަ މާއްދާ (ފުޓްނޯޓް)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު ފޮތް (6) ގެ 54 ވަނަ މާއްދާ (ފުޓްނޯޓް)
• ވަޒީރުލްއައުޡަމް އޮފީހުގެ ނަންބަރު 67/349 (ފުޓްނޯޓް)
• މަޙްކަމަތުއްޝަރުޢިއްޔާ (ވ) ގެ ނަންބަރު ވ-67/16 (ފުޓްނޯޓް)